Σημαντική ενίσχυση των ελέγχων για την ασφάλεια τροφίμων και ζωοτροφών σχεδιάζει για το 2027 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στρέφοντας ιδιαίτερα την προσοχή της στις τρίτες χώρες που εξάγουν προϊόντα στην ευρωπαϊκή αγορά και στους συνοριακούς σταθμούς ελέγχου της ΕΕ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε το πρόγραμμα ελέγχων της για το 2027 στους τομείς των τροφίμων και των ζωοτροφών, της υγείας και ευζωίας των ζώων, της υγείας των φυτών και των ελέγχων στις εισαγωγές. Βασικός στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι οι κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ασφάλεια των τροφίμων εφαρμόζονται και επιβάλλονται αποτελεσματικά, προστατεύοντας την υγεία των καταναλωτών.
Για το 2027 έχουν προγραμματιστεί συνολικά 144 έλεγχοι και 8 διερευνητικές επισκέψεις, οι οποίες θα πραγματοποιηθούν όχι μόνο στα κράτη-μέλη, αλλά και σε τρίτες χώρες που εξάγουν ή επιδιώκουν να εξάγουν προϊόντα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται ακόμη υποψήφιες προς ένταξη χώρες, στο πλαίσιο της προενταξιακής υποστήριξης.
Στο επίκεντρο οι εισαγωγές από τρίτες χώρες
Το στοιχείο που ξεχωρίζει στον σχεδιασμό της Επιτροπής είναι η σημαντική ενίσχυση των ελέγχων που συνδέονται με το διεθνές εμπόριο. Η Κομισιόν είχε ήδη αυξήσει τον αριθμό των προγραμματισμένων ελέγχων σε τρίτες χώρες για το 2026 και, σύμφωνα με το νέο πρόγραμμα, η προσπάθεια αυτή θα ενταθεί περαιτέρω το 2027. Ειδικότερα, οι επιτόπιοι έλεγχοι που σχετίζονται με το εμπόριο σε τρίτες χώρες προβλέπεται να καταγράψουν αύξηση 107% σε σύγκριση με το 2025.
Παράλληλα, κατά 60% σε σχέση με το 2025 θα αυξηθούν οι έλεγχοι στους συνοριακούς σταθμούς ελέγχου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η συγκεκριμένη κατεύθυνση δείχνει ότι οι έλεγχοι στις εισαγωγές αποκτούν αυξημένη βαρύτητα στον ευρωπαϊκό μηχανισμό εποπτείας. Στην πράξη, το σύστημα ελέγχου δεν περιορίζεται στο τελικό προϊόν όταν αυτό έχει ήδη φτάσει στην ευρωπαϊκή αγορά, αλλά επεκτείνεται στις χώρες προέλευσης και στα σημεία εισόδου στην ΕΕ.
Με ποια κριτήρια επιλέγονται οι έλεγχοι
Το πρόγραμμα δεν διαμορφώνεται με έναν ενιαίο αριθμό ελέγχων για κάθε χώρα ή κατηγορία προϊόντος. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι οι προτεραιότητες για το 2027 καθορίστηκαν με βάση συγκεκριμένα κριτήρια. Μεταξύ αυτών βρίσκονται οι νομικές απαιτήσεις, οι κίνδυνοι για την ασφάλεια των τροφίμων και την υγεία, ο όγκος του εμπορίου, οι διαθέσιμες ενδείξεις μη συμμόρφωσης, καθώς και τα αποτελέσματα προηγούμενων ελεγκτικών δραστηριοτήτων.
Αυτό σημαίνει ότι οι διαθέσιμοι ελεγκτικοί πόροι κατευθύνονται κατά προτεραιότητα σε πεδία όπου αξιολογείται ότι υπάρχουν μεγαλύτεροι κίνδυνοι ή αυξημένες ανάγκες εποπτείας. Παράλληλα, η Επιτροπή αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο αναπροσαρμογής του προγράμματος κατά τη διάρκεια του 2027, εφόσον εμφανιστούν νέα ζητήματα ή ανησυχίες που απαιτούν παρέμβαση.
Έλεγχοι και στις υποψήφιες προς ένταξη χώρες
Ιδιαίτερο σκέλος του προγράμματος αφορά τις χώρες που βρίσκονται σε διαδικασία προσέγγισης με την Ευρωπαϊκή Ένωση Για το 2027 προβλέπονται 12 έλεγχοι σε υποψήφιες προς ένταξη χώρες, στο πλαίσιο της προενταξιακής υποστήριξης. Επιπλέον, τέσσερις διερευνητικές επισκέψεις θα είναι αφιερωμένες στην προώθηση της προσέγγισης «One Health» (Ενιαία Υγεία).
Η συγκεκριμένη προσέγγιση βασίζεται στην παραδοχή ότι η ανθρώπινη υγεία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται απομονωμένα από την υγεία των ζώων, των φυτών και του περιβάλλοντος. Πρόκειται για πεδία που είναι στενά συνδεδεμένα και μπορούν να επηρεάζουν άμεσα ή έμμεσα την ασφάλεια της διατροφικής αλυσίδας.
Αυστηρότερη εποπτεία της ευρωπαϊκής αγοράς
Το πρόγραμμα του 2027 αποτυπώνει την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να διατηρήσει σε υψηλό επίπεδο την εποπτεία της διατροφικής αλυσίδας και ταυτόχρονα να ενισχύσει τους ελέγχους στα προϊόντα που εισέρχονται στην ενιαία αγορά. Η αύξηση κατά 107% των επιτόπιων εμπορικών ελέγχων σε τρίτες χώρες και κατά 60% των ελέγχων στα ευρωπαϊκά συνοριακά σημεία, σε σύγκριση με το 2025, είναι ενδεικτική της κατεύθυνσης που ακολουθεί η Κομισιόν.
Για τις επιχειρήσεις τροφίμων που δραστηριοποιούνται στο διεθνές εμπόριο, η εξέλιξη αυτή ενισχύει ακόμη περισσότερο τη σημασία της συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας σε όλα τα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας.
