Ένα ένζυμο που προορίζεται να χρησιμοποιηθεί σε 14 διαφορετικές διαδικασίες παραγωγής τροφίμων αξιολόγησε η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων, εξετάζοντας μεταξύ άλλων την τοξικότητα, τη γονοτοξικότητα και την πιθανότητα αλλεργιογόνου δράσης. Πρόκειται για την ορυζίνη (oryzin), ένα ένζυμο που παράγεται από μη γενετικά τροποποιημένο στέλεχος του γένους Aspergillus, με την EFSA να καταλήγει ότι, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία και υπό τις προβλεπόμενες συνθήκες χρήσης, δεν προκύπτει ανησυχία για την ασφάλειά του.
Η αξιολόγηση αφορά το στέλεχος LP 4-1281, το οποίο χρησιμοποιείται από την ιαπωνική εταιρεία Shin Nihon Chemical Co., Ltd. για την παραγωγή του ενζύμου. Η EFSA διαπίστωσε ότι το τελικό ένζυμο θεωρείται απαλλαγμένο από βιώσιμα κύτταρα του μικροοργανισμού παραγωγής. Η ορυζίνη προορίζεται να χρησιμοποιηθεί ως τεχνολογικό βοήθημα σε 14 διαδικασίες παρασκευής τροφίμων, ενώ σε μία από αυτές τα υπολείμματα του ενζύμου απομακρύνονται κατά την παραγωγική διαδικασία.
Η έκθεση μέσω της διατροφής
Για τις υπόλοιπες 13 χρήσεις, η EFSA υπολόγισε την πιθανή διατροφική έκθεση του πληθυσμού στα κατάλοιπα του ενζύμου, εκφρασμένα ως συνολικά οργανικά στερεά (TOS). Η εκτιμώμενη έκθεση έφτασε έως 0,446 mg TOS ανά κιλό σωματικού βάρους την ημέρα στους ευρωπαϊκούς πληθυσμούς. Για να αξιολογηθεί εάν αυτή η έκθεση μπορεί να δημιουργήσει κίνδυνο, οι επιστήμονες εξέτασαν τα διαθέσιμα δεδομένα τοξικότητας. Οι δοκιμές γονοτοξικότητας, δηλαδή οι εξετάσεις για πιθανές επιδράσεις στο γενετικό υλικό, δεν έδειξαν λόγο ανησυχίας. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε μελέτη επαναλαμβανόμενης χορήγησης από το στόμα διάρκειας 90 ημερών σε αρουραίους. Το επίπεδο στο οποίο δεν παρατηρήθηκαν ανεπιθύμητες επιδράσεις προσδιορίστηκε στα 1.218 mg TOS ανά κιλό σωματικού βάρους την ημέρα, που ήταν και η υψηλότερη δόση που εξετάστηκε.
Η σύγκριση αυτού του επιπέδου με την εκτιμώμενη διατροφική έκθεση στον άνθρωπο έδωσε περιθώριο έκθεσης τουλάχιστον 2.731 φορές. Το συγκεκριμένο περιθώριο χρησιμοποιείται στην αξιολόγηση κινδύνου για να αποτυπωθεί η απόσταση μεταξύ της δόσης στην οποία δεν παρατηρούνται δυσμενείς επιδράσεις στα πειραματόζωα και της έκθεσης που εκτιμάται για τον άνθρωπο.
Παρότι η συνολική αξιολόγηση δεν εντόπισε ανησυχία για την ασφάλεια του ενζύμου στις προβλεπόμενες χρήσεις, η EFSA εξέτασε ξεχωριστά και την πιθανότητα αλλεργικών αντιδράσεων. Η ανάλυση της αλληλουχίας αμινοξέων της ορυζίνης σε σύγκριση με γνωστά αλλεργιογόνα εντόπισε ομοιότητες με 2 τροφικά αλλεργιογόνα, 20 αλλεργιογόνα που σχετίζονται με το αναπνευστικό και 3 αλλεργιογόνα επαφής. Η παρουσία αυτών των αντιστοιχιών δεν σημαίνει ότι το ένζυμο προκαλεί αλλεργία ούτε ότι όσοι καταναλώνουν τρόφιμα στα οποία έχει χρησιμοποιηθεί θα εμφανίσουν αλλεργική αντίδραση. Ωστόσο, με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα, η EFSA επισημαίνει ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί ο κίνδυνος αλλεργικών αντιδράσεων μετά από διατροφική έκθεση.
Η επιστημονική γνώμη αφορά επομένως μια συνολική αξιολόγηση ασφάλειας και όχι διαπίστωση ότι το ένζυμο είναι επικίνδυνο. Η EFSA καταλήγει ότι η ορυζίνη που παράγεται από το μη γενετικά τροποποιημένο στέλεχος Aspergillus sp. LP 4-1281 δεν εγείρει ανησυχίες για την ασφάλεια υπό τις προβλεπόμενες συνθήκες χρήσης, ενώ η πιθανότητα αλλεργικών αντιδράσεων αποτελεί τον παράγοντα που δεν μπορεί να αποκλειστεί με βάση τα σημερινά στοιχεία.
Η επιστημονική γνώμη δημοσιεύθηκε στο EFSA Journal στις 24 Σεπτεμβρίου 2026.
