Σε δημόσια διαβούλευση η απαγόρευση της βερβερίνης στην Ευρώπη
Στην τελική ευθεία για τη λήψη αυστηρών ρυθμιστικών αποφάσεων βρίσκεται η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), καθώς η αξιολόγηση της βερβερίνης φέρνει στο φως σημαντικά ερωτήματα για την ασφάλεια και τον πραγματικό ρόλο της ουσίας στα συμπληρώματα διατροφής. Με το προσχέδιο γνωμοδότησης που ενέκρινε η ομάδα NDA στις 29 Ιανουαρίου 2026, η EFSA ξεκίνησε δημόσια διαβούλευση (2 Μαρτίου έως τις 4 Μαΐου 2026), με στόχο να συγκεντρώσει κρίσιμα δεδομένα από την αγορά και την επιστημονική κοινότητα.
Η βερβερίνη, ένα αλκαλοειδές που εντοπίζεται σε φυτά όπως το Berberis vulgaris, το Chelidonium majus και το Hydrastis canadensis, χρησιμοποιείται παραδοσιακά στην Ασία για γαστρεντερικές διαταραχές. Ωστόσο, η σύγχρονη χρήση της στη Δύση έχει πάρει άλλες διαστάσεις. Προωθείται έντονα ως φυσική εναλλακτική του Ozempic για την απώλεια βάρους, ενώ χρησιμοποιείται επίσης για τη ρύθμιση του σακχάρου, της χοληστερόλης, των τριγλυκεριδίων, της αρτηριακής πίεσης, καθώς και για την αντιμετώπιση του συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS).
Παρά τη δημοτικότητα αυτή, η EFSA ξεκαθαρίζει ότι δεν έχει εγκρίνει κανέναν ισχυρισμό υγείας για τη βερβερίνη. Οι υποσχέσεις για θεραπεία του διαβήτη ή της παχυσαρκίας δεν είναι μόνο παραπλανητικές αλλά και παράνομες, καθώς τα συμπληρώματα δεν επιτρέπεται να προβάλλονται ως φάρμακα. Μάλιστα, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η επίδρασή της στο βάρος είναι εξαιρετικά μικρή, συχνά μη ανιχνεύσιμη σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο.
Η κινητοποίηση της EFSA βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό σε έρευνες των γαλλικών αρχών (ANSES), οι οποίες διαπίστωσαν ότι η βερβερίνη λειτουργεί περισσότερο ως φάρμακο παρά ως τρόφιμο. Σύμφωνα με την ANSES, από τη δόση των 400 mg την ημέρα και πάνω, η ουσία εμφανίζει ξεκάθαρες φαρμακολογικές επιδράσεις στο καρδιαγγειακό, το νευρικό και το ανοσοποιητικό σύστημα. Το γεγονός αυτό καθιστά τη χρήση της σε συμπληρώματα διατροφής προβληματική, καθώς δεν αποκλείεται να υπάρχουν παρόμοιες επιδράσεις ακόμα και σε πολύ χαμηλότερες δόσεις, όπως τα 10 mg που έχουν οριστεί ως όριο στο Βέλγιο.
Η ασφάλεια των καταναλωτών παραμένει το κύριο ζήτημα, καθώς η ANSES όρισε μια προσωρινή ενδεικτική τιμή τοξικότητας μόλις 0,1 mg την ημέρα για έναν ενήλικα 60 κιλών, δόση που υπερβαίνεται κατά πολύ από σχεδόν όλα τα σκευάσματα της αγοράς. Οι ειδικοί προειδοποιούν για κινδύνους όπως γενοτοξικότητα, ηπατική βλάβη, υπογλυκαιμία και υπόταση. Επιπλέον, η βερβερίνη μπορεί να αλληλεπιδράσει επικίνδυνα με πλήθος φαρμάκων, όπως στατίνες, μετφορμίνη και αντικαρκινικές θεραπείες, ακυρώνοντας την αποτελεσματικότητά τους ή προκαλώντας παρενέργειες.
Ιδιαίτερη προσοχή συστήνεται σε ευάλωτες ομάδες, όπως παιδιά, έφηβοι, έγκυες και θηλάζουσες, οι οποίοι καλούνται να απέχουν πλήρως από τη χρήση της. Στο πλαίσιο της διαβούλευσης, η EFSA θα πραγματοποιήσει συνάντηση με εκπροσώπους της βιομηχανίας τροφίμων για να παρουσιάσει τα επιστημονικά κενά και να ζητήσει περαιτέρω μελέτες. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να υποβάλουν ερωτήσεις έως τις 13 Απριλίου 2026. Η τελική αξιολόγηση θα καθορίσει αν η βερβερίνη θα υποστεί αυστηρούς περιορισμούς, αν θα τεθεί υπό τετραετή επιτήρηση για την προσκόμιση νέων δεδομένων ή αν θα απαγορευτεί οριστικά η χρήση της σε τρόφιμα και συμπληρώματα.
