Οι συστάσεις που έχουν εκδώσει τα τελευταία χρόνια οι αρμόδιες αρχές ασφάλειας τροφίμων σε Ευρώπη, Βόρεια Αμερική και Ωκεανία για ένα συγκεκριμένο τρόφιμο, είναι ασυνήθιστα ομόφωνες, λόγω της ικανότητάς του να συσσωρεύει υψηλές συγκεντρώσεις ανόργανου αρσενικού. Το ανόργανο αρσενικό θεωρείται η πιο τοξική μορφή του στοιχείου και η μακροχρόνια έκθεση σε αυξημένες ποσότητες έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου και άλλων επιπτώσεων στην υγεία. Σε αντίθεση με τις περισσότερες διατροφικές οδηγίες που περιορίζονται σε μέτρα μετριασμού της κατανάλωσης, στην προκειμένη περίπτωση αρκετές κρατικές υπηρεσίες συνιστούν ευθέως στους καταναλωτές να μην καταναλώνουν καθόλου το συγκεκριμένο προϊόν.

Η ανησυχία αφορά το ανόργανο αρσενικό, τη μορφή του στοιχείου που έχει ταξινομηθεί ως καρκινογόνος για τον άνθρωπο. Η χρόνια έκθεση μέσω της διατροφής συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου, ενώ επιστημονικές αξιολογήσεις έχουν επίσης συνδέσει την παρατεταμένη πρόσληψη με επιδράσεις στο καρδιαγγειακό σύστημα, στο νευρικό σύστημα και στην ανάπτυξη. Οι διεθνείς αρχές επισημαίνουν ότι η ανησυχία αφορά ειδικά το ανόργανο αρσενικό και όχι τις οργανικές μορφές του στοιχείου που απαντώνται συχνότερα σε άλλα θαλάσσια τρόφιμα.

Στην αξιολόγηση της έκθεσης του ευρωπαϊκού πληθυσμού (2021), η EFSA αναφέρει ρητά ότι περιέχει πολύ υψηλές συγκεντρώσεις ανόργανου αρσενικού. Η Νορβηγική Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων (Mattilsynet) αναφέρει ότι οι αναλύσεις έχουν δείξει υψηλά επίπεδα ανόργανου αρσενικού στο προϊόν και καλεί τους καταναλωτές να μην το καταναλώνουν. Διευκρινίζει ότι όσοι το έχουν φάει περιστασιακά είναι απίθανο να έχουν αυξήσει σημαντικά τον κίνδυνο για την υγεία τους, ωστόσο η σύσταση είναι να αποφεύγεται η κατανάλωσή του στο μέλλον. Αντίστοιχη οδηγία έχει εκδώσει η Food Standards Agency του Ηνωμένου Βασιλείου, η οποία συμβουλεύει τους καταναλωτές να μην το καταναλώνουν λόγω των υψηλών συγκεντρώσεων ανόργανου αρσενικού που μπορεί να περιέχει.

Η ίδια θέση υιοθετείται και στον Καναδά. Η Canadian Food Inspection Agency, έπειτα από αξιολόγηση της Health Canada, επισημαίνει ότι το συγκεκριμένο προϊόν περιέχει πολύ υψηλότερες συγκεντρώσεις ανόργανου αρσενικού σε σχέση με άλλα βρώσιμα προϊόντα της ίδιας κατηγορίας. Η υπηρεσία αναφέρει ότι ακόμη και σχετικά μικρές ποσότητες μπορούν να οδηγήσουν σε πρόσληψη ανόργανου αρσενικού που υπερβαίνει τα επίπεδα τα οποία θεωρούνται αποδεκτά για τη διατροφική έκθεση.

Ανάλογα ευρήματα έχουν δημοσιευθεί και από την Food Standards Australia New Zealand (FSANZ). Οι αναλύσεις της έδειξαν ότι, ενώ τα περισσότερα βρώσιμα προϊόντα της ίδιας κατηγορίας περιείχαν χαμηλές συγκεντρώσεις ανόργανου αρσενικού, το συγκεκριμένο εμφάνιζε σημαντικά υψηλότερες τιμές. Η αρχή επισημαίνει ότι η συστηματική κατανάλωση μπορεί να αυξήσει σημαντικά τη συνολική έκθεση του οργανισμού στο ανόργανο αρσενικό. Η Αυστραλία εφαρμόζει και ειδικούς ελέγχους στις εισαγωγές του προϊόντος. Κάθε παρτίδα υποβάλλεται σε εργαστηριακή εξέταση για ανόργανο αρσενικό πριν διατεθεί στην αγορά και όσες δεν συμμορφώνονται με τα προβλεπόμενα όρια δεν επιτρέπεται να κυκλοφορήσουν.

Το προϊόν στο οποίο αναφέρονται όλες οι παραπάνω προειδοποιήσεις είναι το hijiki, ένα βρώσιμο καφέ φύκι που συλλέγεται κυρίως στις θαλάσσιες περιοχές της Ιαπωνίας και της Κορέας. Χρησιμοποιείται στην παραδοσιακή ασιατική κουζίνα σε σαλάτες, σούπες, πιάτα με λαχανικά και ρύζι. Η κατανάλωση βρώσιμων φυκιών αυξάνεται σταδιακά στην Ευρώπη, κυρίως λόγω της διάδοσης της ασιατικής κουζίνας, με το hijiki να εισάγεται σχεδόν αποκλειστικά από την Ασία και ννα διατίθεται κυρίως αποξηραμένο μέσω ασιατικών παντοπωλείων, καταστημάτων προϊόντων υγιεινής διατροφής και ηλεκτρονικών καταστημάτων με ασιακά τρόφιμα. Οι διεθνείς οδηγίες δεν αφορούν όλα τα βρώσιμα φύκια. Οι καναδικές και αυστραλιανές αρχές αναφέρουν ότι άλλα ευρέως καταναλισκόμενα είδη, όπως nori, wakame, kombu και dulse, παρουσιάζουν πολύ χαμηλότερες συγκεντρώσεις ανόργανου αρσενικού σε σχέση με το hijiki και δεν αποτελούν αντικείμενο αντίστοιχων συστάσεων αποφυγής.

Επίσημες προειδοποιήσεις και πληροφορίες

Mattilsynet (Νορβηγία): https://www.mattilsynet.no

Food Standards Agency – Ηνωμένο Βασίλειο: https://www.food.gov.uk

Canadian Food Inspection Agency (CFIA): https://inspection.canada.ca/en/food-safety-consumers/fact-sheets/specific-products-and-risks/chemical-hazards/inorganic-arsenic

Health Canada – Arsenic: https://inspection.canada.ca/en/food-safety-consumers/fact-sheets/specific-products-and-risks/chemical-hazards/inorganic-arsenic?

Food Standards Australia New Zealand (FSANZ): https://www.foodstandards.gov.au/consumer/prevention-of-foodborne-illness/arseniciodine

FSANZ – Survey of inorganic arsenic in seaweed: https://www.foodstandards.gov.au/science-data/monitoring-safety/survey-of-inorganic-arsenic