Η Επιτροπή Αξιολόγησης Κινδύνου της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Χημικών Προϊόντων (ECHA) αποφάσισε στις 8 Σεπτεμβρίου ότι η γλυφοσάτη δεν πληροί τα επιστημονικά κριτήρια για ταξινόμηση ως καρκινογόνος ουσία, παρά την εξέταση νέων δεδομένων που δημοσιεύθηκαν το 2025. Η απόφαση διατηρεί ουσιαστικά το συμπέρασμα της προηγούμενης αξιολόγησης του 2022, σύμφωνα με την οποία δεν τεκμηριώνεται ταξινόμηση της δραστικής ουσίας ως καρκινογόνου.
Η νέα αξιολόγηση πραγματοποιήθηκε μετά την υποβολή των αποτελεσμάτων της Global Glyphosate Study, μιας μεγάλης πολυετούς μελέτης που συντονίστηκε από το Ινστιτούτο Ramazzini και δημοσιεύθηκε το 2025 στο περιοδικό Environmental Health. Η μελέτη είχε προκαλέσει νέα συζήτηση για την ασφάλεια της γλυφοσάτης, καθώς οι ερευνητές ανέφεραν αυξήσεις σε διάφορους καλοήθεις και κακοήθεις όγκους σε αρουραίους που εκτέθηκαν στην ουσία από την εμβρυϊκή περίοδο μέχρι την ηλικία των 104 εβδομάδων.
Στο πείραμα χρησιμοποιήθηκαν αρσενικοί και θηλυκοί αρουραίοι, οι οποίοι έλαβαν γλυφοσάτη μέσω του πόσιμου νερού σε τρεις διαφορετικές δόσεις, μεταξύ των οποίων δόση που αντιστοιχεί στην αποδεκτή ημερήσια πρόσληψη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και υψηλότερη δόση που αντιστοιχεί στο επίπεδο χωρίς παρατηρούμενες δυσμενείς επιδράσεις. Παράλληλα εξετάστηκαν δύο εμπορικά ζιζανιοκτόνα που περιείχαν γλυφοσάτη. Οι συγγραφείς ανέφεραν δοσοεξαρτώμενες αυξήσεις σε πολλαπλούς τύπους όγκων, συμπεριλαμβανομένων κακοήθων νεοπλασιών, και υποστήριξαν ότι τα ευρήματα ενισχύουν την άποψη ότι η γλυφοσάτη μπορεί να έχει καρκινογόνο δράση. Η μελέτη αυτή ήταν ο λόγος για τον οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε το 2025 από την ECHA και την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) να εξετάσουν τα νέα δεδομένα. Η ECHA είχε ήδη αρχίσει να συζητά το ζήτημα στην Επιτροπή Αξιολόγησης Κινδύνου από τον Ιούνιο του 2026, ενώ τον Μάρτιο του 2026 είχε προηγηθεί δημόσια διαβούλευση για τα στοιχεία της μελέτης.
Μετά την αξιολόγηση, η επιτροπή κατέληξε ότι η μελέτη του Ramazzini δεν μεταβάλλει το προηγούμενο συμπέρασμα για την καρκινογόνο ταξινόμηση της γλυφοσάτης. Η αναλυτική επιστημονική αιτιολόγηση της νέας γνώμης αναμένεται να δημοσιευθεί από την ECHA μέσα στους επόμενους μήνες.
Γιατί παραμένει η επιστημονική διαφωνία
Η ευρωπαϊκή θέση δεν σημαίνει ότι όλες οι επιστημονικές αρχές έχουν καταλήξει στο ίδιο συμπέρασμα. Η Διεθνής Υπηρεσία Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC), οργανισμός του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, είχε ταξινομήσει το 2015 τη γλυφοσάτη ως «πιθανώς καρκινογόνο για τον άνθρωπο», στην Ομάδα 2A. Η αξιολόγηση βασίστηκε σε περιορισμένες ενδείξεις καρκίνου στους ανθρώπους, επαρκείς ενδείξεις από πειραματόζωα και ισχυρές ενδείξεις για γονιδιοτοξικότητα. Η διαφορά μεταξύ των ευρωπαϊκών ρυθμιστικών αρχών και της IARC συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με το διαφορετικό ερώτημα που καλείται να απαντήσει κάθε αξιολόγηση. Η ECHA εξετάζει τις εγγενείς επικίνδυνες ιδιότητες μιας ουσίας για την ταξινόμησή της, ενώ η EFSA αξιολογεί τον κίνδυνο που προκύπτει από την έκθεση και τις συγκεκριμένες χρήσεις της. Η EFSA, στην εκτενή αξιολόγηση του 2023, δεν εντόπισε κρίσιμες περιοχές ανησυχίας για ανθρώπους, ζώα ή περιβάλλον, αν και κατέγραψε κενά δεδομένων και ζητήματα που δεν μπορούσαν να οριστικοποιηθούν, μεταξύ άλλων για την αξιολόγηση της διατροφικής έκθεσης και ορισμένες περιβαλλοντικές επιπτώσεις.
Η γλυφοσάτη παραμένει σήμερα εγκεκριμένη δραστική ουσία στην Ευρωπαϊκή Ένωση έως τις 15 Δεκεμβρίου 2033, υπό συγκεκριμένους όρους και περιορισμούς, ενώ η έγκριση κάθε φυτοπροστατευτικού προϊόντος που την περιέχει γίνεται ξεχωριστά από τις αρμόδιες εθνικές αρχές.
