Νέα έρευνα αποκαλύπτει ότι η ανακύκλωση κοπριάς σε μεγάλη κλίμακα, ενώ μειώνει την οξίνιση του εδάφους, επιβαρύνει ταυτόχρονα την ασφάλεια των τροφίμων
Η κυκλική γεωργία παρουσιάζεται εδώ και χρόνια ως μια από τις πιο υποσχόμενες απαντήσεις στις περιβαλλοντικές προκλήσεις της σύγχρονης γεωργίας. Η ανακύκλωση ζωικής κοπριάς αντί για συνθετικά λιπάσματα μειώνει την εξάρτηση από χημικές εισροές, αντιμετωπίζει την οξίνιση του εδάφους και ταιριάζει με την αφήγηση της βιώσιμης ανάπτυξης. Μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Food υπενθυμίζει, ωστόσο, ότι οι βραχυπρόθεσμες περιβαλλοντικές λύσεις μπορεί να κρύβουν μακροπρόθεσμους κινδύνους για τη δημόσια υγεία.
Τι δείχνουν τα μοντέλα προσομοίωσης
Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Wageningen, σε συνεργασία με το Κινεζικό Αγροτικό Πανεπιστήμιο, χρησιμοποίησαν μοντέλα προσομοίωσης εδαφικών διεργασιών και μεταφοράς μετάλλων για να μελετήσουν τις μακροχρόνιες επιπτώσεις διαφόρων πρακτικών διαχείρισης θρεπτικών συστατικών σε τυπικά συστήματα καλλιέργειας υδροβιοτικού ρυζιού στην Κίνα, μια χώρα που αντιμετωπίζει έντονο πρόβλημα οξίνισης εδαφών.
Τα αποτελέσματα είναι αποκαλυπτικά. Η ενισχυμένη ανακύκλωση κοπριάς μειώνει μεν την οξίνιση και σχεδόν εξαλείφει τη χρήση ορυκτών φωσφορικών λιπασμάτων, αλλά επιταχύνει ταυτόχρονα τη συσσώρευση καδμίου στο έδαφος μέσω δύο μηχανισμών: Αυξάνει τις εισροές καδμίου από την ίδια την κοπριά και μειώνει την έκπλυσή του προς τα βαθύτερα στρώματα. Επιπλέον, η άνοδος του pH του εδάφους βελτιώνει μεν βραχυπρόθεσμα την περιεκτικότητα του ρυζιού σε κάδμιο, αλλά η συνεχής συσσώρευση του μετάλλου αντισταθμίζει αυτά τα οφέλη μακροπρόθεσμα.
Το κρίσιμο εύρημα αφορά τα ποσοστά ασφαλούς ανακύκλωσης. Υπό τα τρέχοντα επίπεδα εναπόθεσης καδμίου, μόλις το 20% της κοπριάς μπορεί να ανακυκλωθεί με ασφάλεια χωρίς να υπερβαίνονται τα όρια ασφαλείας, ποσοστό χαμηλότερο από το 30% που ανακυκλώνεται σήμερα στην πράξη. Εάν όμως ελεγχθεί η περιεκτικότητα καδμίου στην κοπριά μέσω αυστηρότερων βιομηχανικών προδιαγραφών, το ποσοστό ασφαλούς ανακύκλωσης μπορεί να ανέλθει έως και 85%.
Γιατί δεν αρκεί να κοιτάμε μόνο το χωράφι
Η μελέτη δεν αμφισβητεί την αξία της κυκλικής γεωργίας, αλλά θέτει σαφείς όρους για την εφαρμογή της. Οι ερευνητές καλούν σε ολιστική, συστημική προσέγγιση που συνδυάζει στοχευμένες παρεμβάσεις σε επίπεδο γεωργίας, βιομηχανίας και περιβαλλοντικής πολιτικής. Η διατήρηση του pH του εδάφους σε υγιή επίπεδα πρέπει να συνοδεύεται από μείωση της βιομηχανικής εκπομπής καδμίου, που τροφοδοτεί τον κύκλο μέσω της ατμοσφαιρικής εναπόθεσης.
Το κάδμιο είναι τοξικό βαρύ μέταλλο που συσσωρεύεται στα νεφρά και τα οστά και έχει χαρακτηριστεί πιθανός καρκινογόνος παράγοντας. Το ρύζι αποτελεί τη βασική πηγή έκθεσης σε αυτό για δισεκατομμύρια ανθρώπους στην Ασία. Η έρευνα υπενθυμίζει με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο ότι ό,τι ωφελεί το έδαφος βραχυπρόθεσμα μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνο για την υγεία μακροπρόθεσμα, και ότι η πολιτική απόφαση για τη βιώσιμη γεωργία δεν μπορεί να λαμβάνεται ανεξάρτητα από τον έλεγχο των βιομηχανικών ρύπων.
