Προειδοποιούν για την απελευθέρωση σωματιδίων από τα υλικά συσκευασίας
Η αυξανόμενη ανησυχία για τη διείσδυση πλαστικών σωματιδίων στην τροφική αλυσίδα περνά πλέον σε νέο επίπεδο, με το Food Packaging Forum (FPF) να αναλαμβάνει πρωτοβουλία για την αναθεώρηση των ευρωπαϊκών προτύπων ασφαλείας. Μέσω δύο επισήμων επιστολών που εστάλησαν στην ηγεσία της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) τον Ιανουάριο του 2026, ο οργανισμός θέτει προ των ευθυνών της την Αρχή, ζητώντας την ενσωμάτωση των πιο πρόσφατων ερευνητικών δεδομένων στην αξιολόγηση των υλικών που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα (FCMs). Το επίκεντρο της κριτικής και της πρότασης συνεργασίας είναι η απελευθέρωση μικροπλαστικών (MPs) και νανοπλαστικών (NPs) κατά την καθημερινή χρήση πλαστικών περιεκτών, συσκευασιών και σκευών. Οι επιστήμονες του Forum επισημαίνουν ότι, ενώ η EFSA αναγνωρίζει την ύπαρξη του προβλήματος, υπάρχει ανάγκη για μια πιο δυναμική και συντονισμένη προσέγγιση που θα γεφυρώσει τα κενά μεταξύ της εργαστηριακής έρευνας και των ρυθμιστικών κανόνων. Η πρόσκληση για μια συνάντηση εργασίας αποσκοπεί στη δημιουργία ενός κοινού μετώπου για την αξιολόγηση της έκθεσης των ανθρώπων σε αυτά τα σωματίδια, τα οποία πλέον ανιχνεύονται συστηματικά στο ανθρώπινο αίμα και τους ιστούς.
Η μετανάστευση των σωματιδίων και το εργαλείο FCMiNo
Ένα από τα ισχυρότερα επιχειρήματα του FPF είναι η ύπαρξη επιστημονικών στοιχείων που αποδεικνύουν ότι τα πλαστικά υλικά δεν είναι αδρανή. Κατά τη θέρμανση, την τριβή ή ακόμα και την απλή επαφή με λιπαρά ή όξινα τρόφιμα, εκατομμύρια μικροσκοπικά σωματίδια αποκολλώνται από τη συσκευασία και καταλήγουν στο περιεχόμενο. Για να τεκμηριώσει αυτή τη θέση, το Forum ανέπτυξε τον πίνακα ελέγχου FCMiNo, μια πρωτοποριακή βάση δεδομένων που συγκεντρώνει όλες τις μελέτες παγκοσμίως που έχουν ανιχνεύσει μικρο- και νανοπλαστικά σε τρόφιμα, με σαφή ένδειξη της πηγής προέλευσής τους από τα υλικά συσκευασίας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σε ελληνικά ράφια παγούρι με «δηλητήριο» αλουμινίου – Δείτε μάρκα και φωτογραφία
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Οδός Ερμού: Πρόστιμο 2.500 ευρώ σε γνωστό παγωτατζίδικο μετά από καταγγελίες
Η ανάλυση των δεδομένων του FCMiNo δείχνει μια ανησυχητική τάση: οι μελέτες που επιβεβαιώνουν τη μετανάστευση σωματιδίων αυξάνονται με εκθετικό ρυθμό, ωστόσο η τρέχουσα νομοθεσία (όπως ο Κανονισμός 10/2011 για τα πλαστικά υλικά επαφής) εστιάζει κυρίως στη μετανάστευση χημικών μορίων και όχι στερεών σωματιδίων. Το FPF υπογραμμίζει ότι τα νανοπλαστικά, λόγω του εξαιρετικά μικρού τους μεγέθους, έχουν την ικανότητα να διαπερνούν τους βιολογικούς φραγμούς, όπως ο εντερικός φραγμός ή ο πλακούντας, μεταφέροντας ενδεχομένως μαζί τους και τοξικά πρόσθετα που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή των πλαστικών.
Ο οδικός χάρτης για το 2027
Η πίεση προς την EFSA εντείνεται και από πολιτική σκοπιά, καθώς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει θέσει ως προθεσμία το τέλος του 2027 για την ολοκλήρωση μιας καθολικής αξιολόγησης επικινδυνότητας. Το FPF συμμετέχει ενεργά στο ευρωπαϊκό ερευνητικό σύμπλεγμα CUSP, το οποίο εργάζεται για την κατανόηση των επιπτώσεων των μικροπλαστικών στην ανθρώπινη υγεία. Οι επιστολές προς την EFSA αποτελούν μέρος αυτής της ευρύτερης προσπάθειας να διασφαλιστεί ότι οι ρυθμιστικοί φορείς δεν θα βασιστούν σε ξεπερασμένα δεδομένα, αλλά θα λάβουν υπόψη τις νέες μεθόδους ανίχνευσης και χαρακτηρισμού των νανοσωματιδίων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κίνδυνος εγκαυμάτων και πνιγμού από αποκριάτικες στολές των TEMU – Στο μικροσκόπιο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου οι κινεζικές πλατφόρμες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σιρόπι – «απάτη» για ενίσχυση του ανοσοποιητικού αποσύρεται μετά από καταγγελία για παραπλανητική διαφήμιση
Οι κυριότερες προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η συνεργασία FPF-EFSA περιλαμβάνουν την τυποποίηση των μεθόδων μέτρησης, καθώς αυτή τη στιγμή διαφορετικά εργαστήρια χρησιμοποιούν διαφορετικές τεχνικές, καθιστώντας δύσκολη τη σύγκριση των αποτελεσμάτων. Επιπλέον, πρέπει να διερευνηθεί το «φαινόμενο του Δούρειου Ίππου», όπου τα πλαστικά σωματίδια λειτουργούν ως φορείς για παθογόνους μικροοργανισμούς ή περιβαλλοντικούς ρύπους. Η διαφάνεια στην επικοινωνία αυτών των κινδύνων είναι απαραίτητη ώστε οι καταναλωτές να ενημερωθούν σωστά και οι εταιρείες συσκευασίας να στραφούν σε ασφαλέστερα, εναλλακτικά υλικά.
