Η 8η Ιουλίου έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα Αλλεργίας, έπειτα από απόφαση του Παγκόσμιου Οργανισμού Αλλεργιολογίας το 2005, με στόχο την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση του κοινού για τις επιπτώσεις των αλλεργιών στην ανθρώπινη υγεία. Η ημέρα αυτή αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία, καθώς τις τελευταίες δεκαετίες οι αλλεργίες παρουσιάζουν σημαντική αύξηση σε παγκόσμιο επίπεδο. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, περίπου το 30% του παγκόσμιου πληθυσμού πάσχει από κάποια μορφή αλλεργίας, ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπολογίζεται ότι περίπου 4,5 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν με τροφική αλλεργία.
Οι τροφικές αλλεργίες προκαλούνται από συγκεκριμένα συστατικά ή ουσίες που περιέχονται στα τρόφιμα. Τα αλλεργιογόνα μπορεί να διαφέρουν από χώρα σε χώρα, καθώς επηρεάζονται από τις διατροφικές συνήθειες, τις πολιτισμικές ιδιαιτερότητες και τη γενετική προδιάθεση του κάθε ατόμου. Η αλλεργική αντίδραση μπορεί να εκδηλωθεί με ήπια συμπτώματα, όπως ένα δερματικό εξάνθημα, αλλά και με πιο σοβαρά, όπως η αναφυλαξία, που απαιτεί άμεση ιατρική αντιμετώπιση. Ακόμη και η κατανάλωση μιας πολύ μικρής ποσότητας ενός αλλεργιογόνου μπορεί να προκαλέσει αντίδραση σε άτομα με υπερευαισθησία σε αυτό. Δυστυχώς, ένα σημαντικό ποσοστό ανθρώπων δεν γνωρίζει εκ των προτέρων ότι είναι αλλεργικός σε ένα τρόφιμο ή μπορεί ένα τρόφιμο που μέχρι πριν από κάποιο χρονικό διάστημα κατανάλωνε κανονικά, ξαφνικά να του προκαλέσει αλλεργία. Για τον λόγο αυτό, η καλύτερη προστασία για τα άτομα με τροφικές αλλεργίες παραμένει η αποφυγή των τροφίμων που προκαλούν την αλλεργική αντίδραση.
Με στόχο την προστασία των καταναλωτών, η ευρωπαϊκή νομοθεσία και συγκεκριμένα ο Κανονισμός (ΕΕ) 1169/2011 στο Παράρτημα ΙΙ προβλέπει την υποχρεωτική αναγραφή, με ευδιάκριτο τρόπο, των ουσιών και προϊόντων που είναι γνωστό ότι προκαλούν αλλεργίες ή δυσανεξίες στις συσκευασίες των τροφίμων. Ενδεικτικά, οι ουσίες που περιλαμβάνονται είναι το γάλα, τα αυγά, οι ξηροί καρποί, τα αράπικα φιστίκια, η σόγια, τα ψάρια, τα μαλακόστρακα, τα μαλάκια, το σέλινο, το λούπινο, το σουσάμι, η μουστάρδα και τα θειώδη. Ο κατάλογος αυτός αναθεωρείται όταν προκύπτουν νέα επιστημονικά δεδομένα σχετικά με ουσίες που ενδέχεται να προκαλούν αλλεργικές αντιδράσεις ή με τον τρόπο που η επεξεργασία των τροφίμων επηρεάζει την αλλεργιογόνο δράση τους
Για τα τρόφιμα που δεν είναι συσκευασμένα, όπως προϊόντα αρτοποιείου, ζαχαροπλαστείου, ή σε χώρους μαζικής εστίασης και ηλεκτρονικές παραγγελίες, οι υπεύθυνοι των επιχειρήσεων οφείλουν να ενημερώνουν τους καταναλωτές για την παρουσία αλλεργιογόνων, είτε μέσω του μενού ή σχετικής σήμανσης είτε προφορικά από το προσωπικό. Από την πλευρά τους, τα άτομα με τροφικές αλλεργίες είναι σημαντικό να ενημερώνουν το προσωπικό και να ζητούν πληροφορίες για τα συστατικά των προϊόντων ή των γευμάτων που επιλέγουν. Η σωστή ενημέρωση και η προσοχή όλων μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην πρόληψη σοβαρών αλλεργικών αντιδράσεων και στην ασφαλέστερη κατανάλωση τροφίμων.
Ο ρόλος του ΕΦΕΤ
Ο ΕΦΕΤ παρακολουθεί συνεχώς τα θέματα των αλλεργιογόνων στα τρόφιμα, ενώ έχει εγκρίνει και θέσει σε εφαρμογή πρόγραμμα επισήμου ελέγχου τροφίμων της χώρας, το οποίο περιλαμβάνει συνδυαστικούς ελέγχους (επιθεώρησης – δειγματοληψίας και ανάλυσης) και βασίζεται στη συνεργασία των αρμόδιων αρχών ελέγχου της χώρας.
Παράλληλα, μέσω της ιστοσελίδας του, των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, των ενημερωτικών δελτίων και της συμμετοχής του σε δράσεις επικοινωνίας, όπως ημερίδες, εκθέσεις, συνέδρια και την ενημερωτική εκστρατεία Safe2Eat της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), ο ΕΦΕΤ παρέχει αξιόπιστη, αντικειμενική και έγκαιρη ενημέρωση, καθώς και πρακτικές οδηγίες σχετικά με τα αλλεργιογόνα στα τρόφιμα. Με τον τρόπο αυτό ενισχύει την ενημέρωση των καταναλωτών και τους υποστηρίζει ώστε να λαμβάνουν τεκμηριωμένες και συνειδητές αποφάσεις κατά την επιλογή των τροφίμων τους.
