Από τη Λατινική Αμερική μέχρι την Ευρώπη: εξαπλώνεται η απάτη με αλκοόλ που σκοτώνει
Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας και ο Παναμερικανικός Οργανισμός Υγείας εξέδωσαν στις 7 Οκτωβρίου 2025 επείγουσα επιδημιολογική προειδοποίηση για τον αυξανόμενο κίνδυνο δηλητηρίασης από μεθανόλη σε χώρες της Αμερικής, έπειτα από δεκάδες θανάτους και εκατοντάδες κρούσματα που συνδέθηκαν με κατανάλωση νοθευμένων αλκοολούχων ποτών. Σύμφωνα με την έκθεση, περίπου το 14% του αλκοόλ που καταναλώνεται στην περιοχή παράγεται ή διακινείται εκτός επίσημης αγοράς — σε παράνομα αποστακτήρια, ανεξέλεγκτα ποτά ή εισαγόμενα υποκατάστατα. Αυτά τα προϊόντα είναι συχνά μολυσμένα με τοξικές ουσίες, κυρίως μεθανόλη, η οποία μπορεί να προκαλέσει τύφλωση, σοβαρή νευρολογική βλάβη ή θάνατο ακόμη και σε μικρές ποσότητες. Μόλις 60 ml καθαρής μεθανόλης μπορούν να αποδειχθούν θανατηφόρα.
Η έκθεση αναφέρει ότι την τελευταία πενταετία καταγράφηκαν επιδημίες δηλητηρίασης από μεθανόλη σε πέντε χώρες της Λατινικής Αμερικής. Στη Δομινικανή Δημοκρατία το 2020 σημειώθηκαν 199 θάνατοι, στο Περού 156, ενώ στη Βραζιλία αναφέρθηκαν 225 ύποπτα περιστατικά το 2025, με 15 επιβεβαιωμένους θανάτους. Η Οργάνωση καλεί τα κράτη να ενισχύσουν τους ελέγχους και την επιδημιολογική επιτήρηση, να εξασφαλίσουν επάρκεια αντίδοτων όπως η φoμεπιζόλη και να ενημερώνουν τον πληθυσμό για τους κινδύνους κατανάλωσης αλκοόλ άγνωστης προέλευσης. Η μεθανόλη, γνωστή και ως μεθυλική αλκοόλη, χρησιμοποιείται σε καύσιμα και καθαριστικά και δεν διακρίνεται εύκολα από την αιθανόλη, γεγονός που καθιστά την ανίχνευσή της δύσκολη χωρίς εργαστηριακό έλεγχο.
Η απειλή δεν περιορίζεται στην Αμερική. Η 33χρονη Βρετανίδα Γκρέτα Μαρί Ότεσον και ο 36χρονος Νοτιοαφρικανός αρραβωνιαστικός της Άρνο Κουίντον Έλς βρέθηκαν νεκροί σε ξενοδοχειακή βίλα στην πόλη Χόι Αν, στο κεντρικό Βιετνάμ. Το ζευγάρι φέρεται να κατανάλωσε “σπιτικό” λικέρ λεμονιού (limoncello), αγορασμένο από τοπικό εστιατόριο. Οι ιατροδικαστικές εξετάσεις επιβεβαίωσαν ότι ο θάνατός τους προήλθε από δηλητηρίαση με μεθανόλη — ένα τοξικό υποκατάστατο της αιθυλικής αλκοόλης, που σε υψηλές συγκεντρώσεις μπορεί να αποβεί μοιραίο.
Η μεθανόλη είναι ένα είδος αλκοόλης που δεν προορίζεται για κατανάλωση από τον άνθρωπο, καθώς ακόμη και μικρές ποσότητες μπορεί να προκαλέσουν σοβαρή δηλητηρίαση ή θάνατο. Είναι άγευστη και σχεδόν άοσμη, γεγονός που καθιστά δύσκολο να εντοπιστεί σε ποτά, και χρησιμοποιείται κάποιες φορές από αδίστακτους παραγωγούς ή καταστηματάρχες γιατί είναι φθηνότερη από το οινόπνευμα. Οι τουρίστες, και ιδιαίτερα οι νέοι, διατρέχουν υψηλό κίνδυνο επειδή είναι πιο επιρρεπείς σε πειραματισμό με φθηνά ή «δωρεάν» ποτά σε ξένα μέρη, ειδικά σε περιοχές όπου οι έλεγχοι ποιότητας δεν είναι αυστηροί. Τα περιστατικά δηλητηρίασης συμβαίνουν συχνά σε hostels ή μπαρ που προσφέρουν φθηνά ποτά, και οι επισκέπτες μπορεί να μην γνωρίζουν καν τον κίνδυνο της μεθανόλης μέχρι να είναι αργά.
Η οικογένεια της Chloe Lassetter έχει πρωτοστατήσει στην ενημέρωση για τους κινδύνους της μεθανόλης μετά τον θάνατο της 28χρονης Simone White το 2024. Η Simone και η φίλη της Bethany Clarke, κατά τη διάρκεια ταξιδιού στο Λάος, κατανάλωσαν δωρεάν ποτά σε ένα hostel, με αποτέλεσμα τη δηλητηρίαση από μεθανόλη. «Την επόμενη μέρα αισθάνθηκαν άρρωστες, αλλά συνέχισαν το ταξίδι τους. Ωστόσο, οι καταστάσεις χειροτέρεψαν γρήγορα», ανέφερε η Trott. Η Bethany ανέκτησε την υγεία της μετά από νοσηλεία, ενώ η Simone δυστυχώς κατέληξε. Σε αυτό το ίδιο hostel, άλλοι έξι νέοι έχασαν τη ζωή τους, μεταξύ των οποίων δύο Αυστραλοί, δύο Δανές και ένας Αμερικανός.
Μία από τις πιο θανατηφόρες τραγωδίες που σχετίζονται με το αλκοόλ τα τελευταία χρόνια έπληξε και τη δημοφιλή τουριστική περιοχή του Κρασνοντάρ στη Ρωσία αυτό το καλοκαίρι. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, τουλάχιστον δέκα άτομα έχασαν τη ζωή τους και πολλά άλλα υπέστησαν σοβαρή δηλητηρίαση μετά την αγορά πλαστογράφημενου κρασιού και τσάτσας που περιείχαν θανατηφόρες δόσεις μεθανόλης σε μια αγορά στον οικισμό Σίριους. Το περιστατικό βασίζεται σε ρεπορτάζ της Novaya Gazeta Europe.
Οι εξετάσεις έδειξαν ότι η περιεκτικότητα σε μεθανόλη στο αίμα τους ήταν εκατό φορές πάνω από το ασφαλές όριο. Λίγες μέρες αργότερα, μια παρόμοια τραγωδία εκτυλίχθηκε με μια τουρίστρια από την περιοχή του Τσελιάμπινσκ, η οποία πέθανε αφού μοιράστηκε το τσάτσα που αγόρασε με την αδελφή της, η οποία επίσης δεν μπόρεσε να σωθεί. Μεταξύ των νεκρών περιλαμβάνονται επίσης ένα παντρεμένο ζευγάρι, ένας τουρίστας από το Πσκοφ και μια ομάδα επισκεπτών από το Ντόνετσκ.
Τραγικά περιστατικά και στην Ελλάδα
Ένα από τα πιο γνωστά περιστατικά δηλητηριάσεων από μεθανόλη συνέβη το 2016 στη Ζάκυνθο, όπου η 20χρονη Βρετανίδα Χάνα Πάουελ υπέστη μόνιμη τύφλωση και ανεπάρκεια των νεφρών μετά την κατανάλωση ποτού που περιείχε μεθανόλη. Η Χάνα χρειάστηκε μεταμόσχευση νεφρού από τη μητέρα της για να σωθεί η ζωή της. Το 2018, 17 Βρετανοί έφηβοι νοσηλεύτηκαν στο ίδιο νησί μετά την κατανάλωση ποτού που πίστευαν ότι ήταν κανονική βότκα, αλλά αποδείχθηκε ότι ήταν μολυσμένο με μεθανόλη. Η Βρετανία εξετάζει ήδη ένα νέο νομοσχέδιο που θα απαιτεί σαφή και εμφανή καθοδήγηση για τους κινδύνους της μεθανόλης σε χώρες όπου η πιθανότητα δηλητηρίασης είναι γνωστή, μετά τον θάνατο αρκετών ατόμων το 2024.
