Διαλυμένοι μηχανισμοί, υποχρηματοδότηση, υποστελέχωση, σκορπισμένες αρμοδιότητες: Η Ελλάδα ουραγός στην ασφάλεια τροφίμων και στην προστασία του καταναλωτή
Της Ελένης Τσαγκά
Πρόσφατα το Cibum δημοσίευσε μελέτη σύμφωνα με την οποία η Ελλάδα βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις της Ε.Ε. στην Ασφάλεια Τροφίμων. Η ανάλυση εντόπισε αυξημένα ποσοστά τροφίμων με φυτοφάρμακα, ελλιπείς ελέγχους και διασκορπισμένες αρμοδιότητες μεταξύ άλλων. Η μελέτη που δημοσιεύτηκε στο διεθνές, επιστημονικό περιοδικό Foods, αξιολόγησε τρεις δείκτες σε 27 χώρες της ΕΕ: ειδοποιήσεις του Συστήματος Ταχείας Ειδοποίησης για Τρόφιμα και Ζωοτροφές (RASFF), παραβίαση του ανώτατου ορίου υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων (MRL) και κατά κεφαλήν απώλεια τροφίμων. Δυστυχώς η Ελλάδα κατέχει αρνητικά υψηλή βαθμολογία και στους τρεις δείκτες…
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Προσοχή: Ευρωπαϊκός Συναγερμός για σοβαρό κίνδυνο από καραμέλες – Πωλούνται και στην Ελλάδα (φωτο)
Σύμφωνα με τους ερευνητές φαίνεται να υπάρχουν βαθιά ριζωμένα διαρθρωτικά εμπόδια, όπως οι υπο-χρηματοδοτούμενες εργαστηριακές εγκαταστάσεις, η διασκορπισμένη επιβολή της ασφάλειας των τροφίμων και η ανεπαρκής θεσμική ικανότητα για την προώθηση της συμμόρφωσης. Μάλιστα οι συγγραφείς της μελέτης συστήνουν ενίσχυση των συστημάτων παρακολούθησης της ασφάλειας τροφίμων στη χώρα μας με αυξημένους ελέγχους και εκστρατείες. Επιπλέον η Ελλάδα βρίσκεται στις πρώτες θέσεις ταξιδιωτικών προορισμών με κρούσματα τροφικών λοιμώξεων σύμφωνα με την UKHSA. Να σημειωθεί επίσης ότι σύμφωνα με το παγκόσμιο άλμανακ της ασφάλειας Τροφίμων, στην Ελλάδα δεν υπάρχει θεσμικός διαχωρισμός της αξιολόγησης κινδύνου από τη διαχείριση κινδύνων σε κανέναν τομέα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Είναι ασφαλές να φάμε ωμά τα κολοκυθάκια;
Τα παραπάνω επιβεβαιώνονται από τον ετήσιο απολογισμό 2024 που έδωσε στη δημοσιότητα ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ). Μεταξύ του αριθμού των ελέγχων και των ευρημάτων περιλαμβάνεται και ο αριθμός προσωπικού. Με προβλεπόμενο αριθμό προσωπικού 488 το υφιστάμενο προσωπικό είναι 253 εκ των οποίων οι 24 είναι σε άλλες υπηρεσίες με απόσπαση ή με μακροχρόνιες άδειες. Επί της ουσίας στον ΕΦΕΤ εργάζονται 229 άτομα, αριθμός μειωμένος κατά 47%. Το 2024 το νέο προσωπικό μέσω κινητικότητας-αποσπάσεων ήταν 0 (!), οι νέες προσλήψεις μέσω ΑΣΕΠ ήταν 0 (!) και οι μετατάξεις παραιτήσεις διορισμοί σε άλλους φορείς ήταν τρεις. Είναι ενδεικτικό ότι τις δεκάδες καθημερινές καταγγελίες είτε ηλεκτρονικές είτε τηλεφωνικές, διαχειρίζεται -όχι πάντα με επιτυχία- ένας μόνο εργαζόμενος…
Για την υποστελέχωση και την υποχρηματοδότηση έχουν επισημάνει και έχουν διαμαρτυρηθεί πολλάκις οι εργαζόμενοι του ΕΦΕΤ και ακόμα και ο ίδιος ο Αντώνης Ζαμπέλας, πρόεδρος του ΕΦΕΤ, έχει τονίσει σε συνέντευξή του στο cibum ότι η ασφάλεια τροφίμων δεν είναι προτεραιότητα στην Ελλάδα και πως το ΥΠΑΑΤ στο οποίο υπάγεται ο ΕΦΕΤ ασχολείται μόνο με αγρότες. Δεν αξίζει νομίζω να αναφερθούμε στο παρόν άρθρο και με τα τεκταινόμενα στον ΟΠΕΚΕΠΕ… Ο νοών νοείτω…
Ταυτόχρονα ο ΕΦΕΤ γίνεται δέκτης πολλών κατηγοριών για κακή διαχείριση ανακλήσεων και μη δημοσιοποίηση ονομάτων και στοιχείων παραβατών που βάζουν σε κίνδυνο την υγεία των Ελλήνων αλλά και για υπολειτουργία. Βάση όμως των παραπάνω είναι εν μέρει δικαιολογημένος τουλάχιστον στο θέμα της αποτελεσματικότητας και παρά τις δυσκολίες, κατά τη διάρκεια του 2024, πραγματοποίησε περίπου 10.200 επιτόπιους ελέγχους – τακτικούς, έκτακτους και διαχείριση κινδύνων – σε επιχειρήσεις τροφίμων διαφόρων κλάδων και μεγεθών, επιδιώκοντας τη διασφάλιση της συμμόρφωσής τους με την ισχύουσα εθνική και ενωσιακή νομοθεσία. Παράλληλα, υλοποιήθηκαν 27 εξειδικευμένα προγράμματα εργαστηριακών αναλύσεων, με 2700 αναλύσεις. Επιπλέον, ο Φορέας διαχειρίστηκε 1.986 καταγγελίες και αναφορές πολιτών.
Γίνεται σαφές πως η ασφάλεια τροφίμων στην Ελλάδα δεν απειλείται απλώς από “κακές εταιρείες”, εξωτερικούς κινδύνους ή μεμονωμένες παραλείψεις, αλλά από ένα συνολικό και χρόνιο θεσμικό έλλειμμα. Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι: υποστελέχωση, έλλειψη χρηματοδότησης, κατακερματισμένες αρμοδιότητες και απουσία πολιτικής βούλησης. Παρ’ όλα αυτά, οι εργαζόμενοι του ΕΦΕΤ δίνουν καθημερινά μάχη, εν μέσω αντιξοοτήτων, για να προστατεύσουν τη δημόσια υγεία. Το ζητούμενο πλέον δεν είναι μια ακόμα διαπίστωση του προβλήματος, αλλά η πολιτική και διοικητική απόφαση να γίνει η ασφάλεια των τροφίμων εθνική προτεραιότητα — με πράξεις, όχι μόνο με λόγια.
