Μια απόφαση που παρουσιάστηκε ως προστασία της αγροτικής παραγωγής κρύβει στρατηγικές στρατιωτικές σκοπιμότητες και αμφιλεγόμενη χρήση λευκού φωσφόρου
Ο Αμερικανός πρόεδρος Donald Trump υπέγραψε στα μέσα Φεβρουαρίου ένα εκτελεστικό διάταγμα με το οποίο κηρύσσει την εγχώρια παραγωγή της ουσίας γλυφοσάτης και του στοιχειακού φωσφόρου ως προτεραιότητες για την εθνική ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών. Η κίνηση αυτή επικαλέστηκε νόμο του 1950, τον Defense Production Act, που δίνει στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση εξουσίες να εξασφαλίσει την παραγωγή υλικών κρίσιμων για την άμυνα και την ασφάλεια, και μάλιστα εν μέσω της σημερινής γεωπολιτικής έντασης και των στρατιωτικών αναγκών που αντιμετωπίζουν οι ΗΠΑ.
Σύμφωνα με το κείμενο του διατάγματος, ο στοιχειακός φώσφορος —το βασικό χημικό πρόδρομο που χρησιμοποιείται για την παραγωγή γλυφοσάτης— είναι αναπόσπαστο μέρος πολλών στρατιωτικών εφοδιαστικών αλυσίδων: χρησιμοποιείται σε καπνογόνα, φωτιστικές βολές, εμπρηστικές παγίδες και άλλες εφαρμογές, καθώς και στην παραγωγή ημιαγωγών και συστημάτων αισθητήρων που είναι κρίσιμα για αμυντικές τεχνολογίες. Παράλληλα, η ίδια ουσία είναι ουσιώδης για τη βιομηχανική παραγωγή γλυφοσάτης, του πιο ευρέως χρησιμοποιούμενου ζιζανιοκτόνου παγκοσμίως. Το διάταγμα επισημαίνει ότι υπάρχει μόνο ένας εγχώριος παραγωγός αυτών των υλών, και μια πιθανή μειωμένη παραγωγή θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τόσο την αμυντική ικανότητα όσο και την αγροτική παραγωγή της χώρας.
Η απόφαση αυτή έχει προκαλέσει έντονη συζήτηση στις ΗΠΑ, ιδίως επειδή η γλυφοσάτη έχει αποτελέσει αντικείμενο μαζικών δικαστικών διεκδικήσεων: χιλιάδες αγωγές υποστηρίζουν ότι η ουσία —που βρίσκεται σε προϊόντα όπως το Roundup της Bayer— προκαλεί καρκίνο και άλλες σοβαρές ασθένειες. Παράλληλα, η αξιολόγηση του Διεθνούς Οργανισμού για την Έρευνα του Καρκίνου την έχει χαρακτηρίσει ως «πιθανώς καρκινογόνο για τον άνθρωπο», αυξάνοντας την πίεση σε ρυθμιστικές αρχές και δικαστήρια.
Οι επικριτές της απόφασης τονίζουν ότι η επίκληση της «ασφάλειας» και των στρατιωτικών αναγκών κινδυνεύει να επισκιάσει τα σοβαρά ζητήματα δημόσιας υγείας και περιβάλλοντος που σχετίζονται με τη χρήση και παραγωγή της γλυφοσάτης. Παράλληλα, οργανώσεις όπως η Human Rights Watch έχουν καταγγείλει τη χρήση φωσφόρου σε στρατιωτικές επιχειρήσεις, κατηγορώντας συμμάχους των ΗΠΑ ότι έχουν χρησιμοποιήσει πυρομαχικά με λευκό φώσφορο σε κατοικημένες περιοχές του Λιβάνου, μια πρακτική που θεωρείται παράνομη από την HRW και έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στη Μέση Ανατολή.
Η υπόθεση αυτή αποκαλύπτει πόσο αμφίδρομες μπορούν να είναι οι αιτίες πίσω από πολιτικές που παρουσιάζονται αρχικά ως οικολογικές ή γεωργικές: η προώθηση της εγχώριας παραγωγής γλυφοσάτης έχει αποκτήσει διάσταση στρατηγικής σημασίας όχι μόνο για τα τρόφιμα και τη γεωργία, αλλά και για την υποστήριξη της στρατιωτικής και αμυντικής βιομηχανίας των ΗΠΑ — και μάλιστα σε μια εποχή που οι νομικές, κοινωνικές και ηθικές επιπτώσεις της χρήσης αυτών των ουσιών είναι στο επίκεντρο του παγκόσμιου δημόσιου διαλόγου.
