Το Harvard παρακολούθησε σχεδόν 200.000 ανθρώπους για τριάντα χρόνια και η απάντηση δεν ήταν αυτή που περίμεναν οι υποστηρικτές κανενός διαιτητικού στρατοπέδου
Η διαμάχη είναι παλιά και δεν λείπουν οι υπερασπιστές από κάθε πλευρά. Από τη μία, όσοι ορκίζονται στη διατροφή χαμηλή σε λιπαρά, συνηθισμένη στις δεκαετίες 1980 και 1990, με άπαχα γαλακτοκομικά, βραστά και ελάχιστο λάδι. Από την άλλη, όσοι έχουν υιοθετήσει διατροφή χαμηλή σε υδατάνθρακες ή κετογονική, με άφθονο βούτυρο, αβγά και κρέας και σχεδόν μηδενικά ψωμί και ζυμαρικά. Η νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο του 2026 στο Journal of the American College of Cardiology δεν δίνει δίκιο σε κανέναν από τους δύο, αλλά και στους δύο ταυτόχρονα, με έναν σημαντικό αστερίσκο.
Τι έδειξε η μελέτη
Ερευνητές του Harvard T.H. Chan School of Public Health ανέλυσαν δεδομένα από σχεδόν 200.000 συμμετέχοντες σε τρεις μεγάλες μακροχρόνιες μελέτες, την Nurses’ Health Study, την Nurses’ Health Study II και το Health Professionals Follow-up Study. Η παρακολούθηση διήρκεσε πάνω από τριάντα χρόνια και κατά τη διάρκειά της 20.033 άτομα ανέπτυξαν επιβεβαιωμένη στεφανιαία νόσο.
Το κεντρικό εύρημα ήταν σαφές. Διατροφές χαμηλές σε υδατάνθρακες ή σε λιπαρά που έδιναν έμφαση σε φυτικά τρόφιμα υψηλής ποιότητας και περιόριζαν τα ζωικά προϊόντα και τους επεξεργασμένους υδατάνθρακες συνδέθηκαν με μειωμένο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου κατά περίπου 15%. Αντιθέτως, οι ανθυγιεινές εκδοχές των ίδιων διατροφών, με πολλούς επεξεργασμένους υδατάνθρακες και ζωικά λιπαρά, συνδέθηκαν με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο και δυσμενέστερους μεταβολικούς δείκτες.
Ιδιαίτερη αξία είχε η επαλήθευση των ευρημάτων με αντικειμενικά βιολογικά δεδομένα. Οι ερευνητές εξέτασαν δείγματα αίματος από πάνω από 11.000 συμμετέχοντες και επιβεβαίωσαν τα αποτελέσματα μέσω μεταβολιτών, μικρών μορίων όπως αμινοξέα, χοληστερόλη και τριγλυκερίδια, που σχετίζονται με καρδιαγγειακά αποτελέσματα. Οι ποιοτικές διατροφές συνδέθηκαν με υψηλότερη HDL χοληστερόλη και χαμηλότερα επίπεδα τριγλυκεριδίων.
Τι σημαίνει «ποιοτική» διατροφή στην πράξη
Η λέξη «ποιότητα» μπορεί να ακούγεται αόριστη, αλλά στη μελέτη ορίζεται με συγκεκριμένο τρόπο. Οι ερευνητές ξεχώρισαν τους επεξεργασμένους υδατάνθρακες χαμηλής ποιότητας από τα δημητριακά ολικής άλεσης υψηλής ποιότητας, και διέκριναν επίσης την ποιότητα των πηγών λίπους. Τα ακόρεστα λιπαρά από ελαιόλαδο, ξηρούς καρπούς και αβοκάντο κατατάσσονται ως υγιεινά, ενώ τα κορεσμένα λιπαρά από κόκκινο κρέας, βούτυρο και πλήρη γαλακτοκομικά ως επιβαρυντικά. Στους υδατάνθρακες, τα δημητριακά ολικής άλεσης, τα φρούτα, τα λαχανικά και τα όσπρια αντιμετωπίζονται εντελώς διαφορετικά από το άσπρο ψωμί, τα γλυκίσματα και τα επεξεργασμένα προϊόντα.
Χαρακτηριστικά, ένα μπισκότο παραμένει μπισκότο ακόμα και αν είναι χαμηλό σε λιπαρά, και μια διατροφή χαμηλή σε λιπαρά αλλά πλούσια σε ζάχαρη μπορεί να είναι εξίσου επιβλαβής με μια χαμηλή σε υδατάνθρακες διατροφή πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά. Οι ερευνητές τονίζουν επίσης ότι τα ευρήματα δεν αφορούν ακραίες εκδοχές αυτών των διατροφών, όπως η κετογονική, αλλά πιο μέτριες διατροφικές συνήθειες όπως αυτές που εντοπίστηκαν στους συμμετέχοντες.
Το βασικό μήνυμα της μελέτης συνοψίζεται από τον επικεφαλής ερευνητή Zhiyuan Wu με τρόπο που αφήνει περιθώριο για προσωπική επιλογή. Αντί για αυστηρούς κανόνες για το τι επιτρέπεται ή απαγορεύεται, η προώθηση ενός συνολικά υγιεινού διατροφικού προτύπου και όχι ο αυστηρός περιορισμός μακροθρεπτικών συστατικών θα πρέπει να αποτελεί κεντρική στρατηγική για την πρωτογενή πρόληψη της καρδιαγγειακής νόσου.
