Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων αντιμετωπίζει ένα παλιό μεθοδολογικό κενό στην αξιολόγηση των ενώσεων χαλκού που χρησιμοποιούνται στη γεωργία
Ο χαλκός είναι ένα από τα παλαιότερα γεωργικά εντομοκτόνα και μυκητοκτόνα στην ευρωπαϊκή γεωργία, με χρήση που ξεπερνά τον έναν αιώνα, ιδίως στη βιολογική παραγωγή. Είναι όμως και απαραίτητο ιχνοστοιχείο για τον ανθρώπινο οργανισμό, και ταυτόχρονα πανταχού παρόν στο περιβάλλον από πλήθος μη γεωργικών πηγών. Αυτή η τριπλή ιδιότητά του, φυτοφάρμακο, θρεπτικό συστατικό και φυσικό περιβαλλοντικό στοιχείο, δημιουργούσε εδώ και χρόνια μεθοδολογικό κενό στην αξιολόγηση του διατροφικού κινδύνου που συνεπάγεται η γεωργική του χρήση.
Στις 9 Μαρτίου 2026, η EFSA δημοσίευσε τεχνική έκθεση με την οποία προτείνει εναρμονισμένη βηματική μεθοδολογία για την αξιολόγηση του διατροφικού κινδύνου των ενώσεων χαλκού στο πλαίσιο των διαφορετικών κανονιστικών πλαισίων φυτοπροστατευτικών προϊόντων. Η έκθεση συντάχθηκε κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Γιατί ο χαλκός δεν αξιολογείται όπως τα άλλα φυτοφάρμακα
Η τυπική μέθοδος αξιολόγησης υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων στα τρόφιμα στηρίζεται στο μοντέλο PRIMo (Pesticide Residue Intake Model), το οποίο χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό της διατροφικής έκθεσης του καταναλωτή στο πλαίσιο καθορισμού και αναθεώρησης των ανώτατων ορίων υπολειμμάτων. Το PRIMo όμως σχεδιάστηκε για ουσίες που προέρχονται αποκλειστικά από γεωργική χρήση. Ο χαλκός δεν εντάσσεται σε αυτή την κατηγορία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ευρωπαϊκή προειδοποίηση για αβοκάντο με επικίνδυνα επίπεδα βαρέων μετάλλων – Η Ισπανία προχώρησε ήδη στην καταστροφή τους
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εντοπίστηκε το ιδιαίτερα τοξικό και απαγορευμένο chlorpyrifos σε μπανάνες που διακινούνται στην Ευρώπη
Η EFSA είχε ήδη διεξαγάγει πρόσφατα ολοκληρωμένη αξιολόγηση διατροφικού κινδύνου για τον χαλκό, χρησιμοποιώντας δεδομένα κατανάλωσης τροφίμων από τη Συνολική Βάση Δεδομένων της EFSA και δεδομένα εμφάνισης υπολειμμάτων, σε μια προσέγγιση που αντικατοπτρίζει τη συνολική έκθεση του καταναλωτή από όλες τις πηγές, όχι μόνο τη γεωργική. Αυτή η διαφορά μεθοδολογίας δημιουργούσε ασάφεια για τους αιτούντες έγκριση φυτοπροστατευτικών προϊόντων και τα κράτη μέλη, τα οποία δεν γνώριζαν ποια εργαλεία και ποια προσέγγιση να ακολουθούν στις δικές τους αξιολογήσεις.
Η νέα προσέγγιση και η εφαρμογή της
Η τεχνική έκθεση προτείνει τη χρήση του PRIMo 3.1 ως βάση για μια εναρμονισμένη βηματική διαδικασία διαλογής, προσαρμοσμένη στις ιδιαιτερότητες του χαλκού. Η βηματική δομή σημαίνει ότι η αξιολόγηση ξεκινά από απλοποιημένες συντηρητικές εκτιμήσεις και προχωρά σε πιο λεπτομερή ανάλυση μόνο όταν οι αρχικές ενδείξεις δικαιολογούν περαιτέρω εξέταση, μια προσέγγιση που εξοικονομεί πόρους χωρίς να υποβαθμίζει την ασφάλεια του καταναλωτή.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πρόστιμα σε Σκλαβενίτη, Market In και ΑΒ Βασιλόπουλο για παραβάσεις τιμολόγησης και υγειονομικών κανόνων
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εστιατόριο σέρβιρε σε παιδιά τη σιτρονέλα για τα κουνούπια αντί για χυμό φρούτων!
Για να καταδειχθεί πώς εφαρμόζεται στην πράξη η νέα μεθοδολογία, η έκθεση περιλαμβάνει μελέτη περίπτωσης που καλύπτει τρεις κατηγορίες καλλιεργειών, τα βολβώδη λαχανικά, τα λάχανα κεφαλωτά και τα ξηρά φασόλια. Οι τρεις αυτές κατηγορίες επιλέχθηκαν πιθανώς λόγω της διαφορετικής τους έκθεσης σε χαλκό και των διαφορετικών γεωργικών πρακτικών που τις συνοδεύουν, καθιστώντας τη μελέτη αντιπροσωπευτική για ευρύτερη εφαρμογή.
