Ο κίνδυνος από την κλιματική πίεση στους ελληνικούς ελαιώνες, έχει διαφορετική μορφή από περιοχή σε περιοχή, όπως καταγράφει νέα μελέτη του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών που χαρτογραφεί τους κλιματικούς κινδύνους για την ελαιοκαλλιέργεια σε ολόκληρη τη χώρα. Η έρευνα εξετάζει δεδομένα κυρίως της περιόδου 1995–2024 και συνδυάζει 20 αγροκλιματικούς δείκτες, από τον παγετό και την ξηρασία έως τις συνθήκες που ευνοούν τον δάκο και ασθένειες της ελιάς. Πρόκειται για την πρώτη αξιολόγηση αυτού του τύπου σε εθνική κλίμακα, καθώς οι ερευνητές συνδύασαν τη συχνότητα εμφάνισης των δυσμενών συνθηκών σε έναν ενιαίο δείκτη και χαρτογράφησαν τον κίνδυνο σε ολόκληρη τη χώρα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τυρόπιτες στην Ελλάδα: Πότε είναι καλύτερα να τις αποφύγετε και τι πρέπει να γνωρίζουν καταναλωτές, φούρνοι και βιομηχανία
Οι ελαιώνες της ανατολικής Κρήτης και οι ελαιοκομικές ζώνες που βρίσκονται κοντά στις ψυχρότερες περιοχές της βόρειας και ορεινής Ελλάδας εμφανίζουν τις ισχυρότερες πιέσεις στον νέο χάρτη κλιματικού κινδύνου για την ελληνική ελαιοκαλλιέργεια. Η πλειονότητα της καταγεγραμμένης έκτασης των ελληνικών ελαιώνων βρίσκεται στις ενδιάμεσες κατηγορίες κινδύνου και όχι στις δύο ακραίες κατηγορίες. Η εικόνα αλλάζει σημαντικά από περιοχή σε περιοχή: στην Κρήτη κυριαρχεί το πρόβλημα του νερού, στον βορρά οι χαμηλές θερμοκρασίες και οι παγετοί, ενώ στη Θεσσαλία και σε λεκάνες της κεντρικής Μακεδονίας καταγράφονται συχνότερα προβλήματα υψηλών θερμοκρασιών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σε ελληνικά ράφια κονσέρβες με δισφαινόλη Α – Ανησυχία για επιπτώσεις σε ανοσοποιητικό και αυτοάνοσες διαταραχές (φωτογραφία)
Η περιοχή που ξεχωρίζει μεταξύ των σημαντικών ελαιοπαραγωγικών ζωνών είναι η ανατολική Κρήτη. Στο Λασίθι συγκεντρώνονται εκτάσεις της υψηλότερης κατηγορίας κινδύνου, ενώ υψηλές τιμές εμφανίζονται και σε τμήματα του Ηρακλείου. Ο μέσος σύνθετος δείκτης σε επίπεδο περιφερειακής ενότητας φθάνει περίπου στο 0,74 στο Λασίθι και στο 0,55 στο Ηράκλειο. Η πίεση εκεί προέρχεται κυρίως από τις μεγάλες περιόδους χωρίς βροχή, την ξηρότητα και τις επαναλαμβανόμενες εποχικές ελλείψεις βροχοπτώσεων. Στην Κρήτη το υδατικό στρες αντιστοιχεί περίπου στο 61% της μέσης συνεισφοράς των επιμέρους κατηγοριών στον συνολικό κίνδυνο.
Η περίπτωση της Κρήτης έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή οι σημερινοί ελαιώνες μπορούν να βρίσκονται σε περιοχές με κατά τα άλλα ευνοϊκές μέσες κλιματικές συνθήκες και ταυτόχρονα να αντιμετωπίζουν συχνά συγκεκριμένα επεισόδια καταπόνησης. Η έρευνα εντοπίζει επίσης στην ανατολική Κρήτη αυξημένη κλιματική ευνοϊκότητα για τον δάκο, μαζί με τα προβλήματα λειψυδρίας.
Διαφορετική είναι η απειλή στη βόρεια και ορεινή Ελλάδα. Ήπειρος, Δυτική Μακεδονία, ο άξονας της Πίνδου και οι ορεινές περιοχές της Θράκης εμφανίζουν τις υψηλότερες κατηγορίες σύνθετου κινδύνου κυρίως εξαιτίας των επαναλαμβανόμενων ισχυρών και ακραίων παγετών. Σε επίπεδο περιφερειακής ενότητας, υψηλές μέσες τιμές καταγράφονται σε Φλώρινα, Κοζάνη, Γρεβενά, Καστοριά, Ιωάννινα, Δράμα και Τρίκαλα. Η μελέτη σημειώνει επίσης ότι ακόμη και παράκτιες περιοχές της βόρειας Ελλάδας μπορεί να παρουσιάζουν αξιόλογη επιβάρυνση: η Ξάνθη εμφανίζει υψηλό σύνθετο δείκτη, ενώ υπολογίσιμη πίεση καταγράφεται και στην Καβάλα.
Στη Θεσσαλία και στις λεκάνες της κεντρικής Μακεδονίας το πρόβλημα μετατοπίζεται προς τη ζέστη. Η μελέτη καταγράφει συχνότερη εμφάνιση θερμικού στρες και μεγάλων ημερήσιων θερμοκρασιακών διακυμάνσεων. Ιδιαίτερα στη λεκάνη Λάρισας–Τρικάλων–Καρδίτσας καταγράφηκαν περισσότερα από 16 χρόνια με θερμικό στρες μέσα στην εξεταζόμενη τριακονταετία.
Στον αντίποδα βρίσκονται ορισμένες από τις μεγαλύτερες παραδοσιακές ελαιοκομικές περιοχές. Η Ηλεία και η Μεσσηνία έχουν μέσο δείκτη κάτω από 0,36, ενώ σχετικά χαμηλά βρίσκεται και η Λακωνία. Μεσσηνία, Λακωνία, Ηλεία και Χανιά συνδυάζουν μεγάλη παρουσία ελαιώνων με συγκριτικά χαμηλότερο συνολικό κλιματικό κίνδυνο. Αυτό δεν σημαίνει απουσία προβλημάτων: στη δυτική και νότια Πελοπόννησο και στα Ιόνια νησιά, όπως η Ζάκυνθος, η παράκτια υγρασία δημιουργεί συχνά ευνοϊκές συνθήκες για ανθράκωση και κυκλοκόνιο. Οι συγκεκριμένοι χάρτες περιγράφουν την έκθεση που καταγράφηκε τις τελευταίες δεκαετίες και όχι την κατάσταση που προβλέπεται για το 2050 ή το 2100. Οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι η προβολή της μελλοντικής συχνότητας αυτών των κινδύνων απαιτεί ξεχωριστή ανάλυση με κλιματικά σενάρια.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Το νέο οστρακοειδές στον Σαρωνικό που αποκτά εμπορική αξία
- Εξοικονόμηση χρημάτων: Η παλιά μέθοδος των φακέλων επιστρέφει – Πώς εφαρμόζεται σήμερα
- Ο ρόλος της διατροφής στην πρόληψη του καρκίνου – Τι δείχνουν 10 χρόνια επιστημονικών μελετών
- Συναγερμός για ποπ κορν στην Ευρώπη: Τέσσερις ανακλήσεις για τοξίνες που προκαλούν νευρολογικά προβλήματα
- Σοβαρές δηλητηριάσεις από Botox στην Ευρώπη – Οι ασθενείς αρνούνται να αποκαλύψουν πού έκαναν τις ενέσεις
- Μολυσμένο καλαμπόκι πίσω από τη μαζική δηλητηρίαση σε γάμο – Πάνω από 35 καλεσμένοι στο νοσοκομείο
