Σε ελληνικά ράφια κονσέρβες με δισφαινόλη Α – Ανησυχία για επιπτώσεις σε ανοσοποιητικό και αυτοάνοσες διαταραχές (φωτογραφία)

Σε ευρωπαϊκή υπόθεση ανάκλησης εξελίσσεται η ανίχνευση δισφαινόλης Α (BPA) σε κονσέρβες, με την Ελλάδα να περιλαμβάνεται πλέον στις χώρες που έχουν επισημανθεί για παρακολούθηση στο ευρωπαϊκό σύστημα RASFF. Η υπόθεση αφορά προϊόντα Royal Orient Bamboo Shoots των 567 γραμμαρίων, τα οποία διατίθενται και στην ελληνική αγορά, σε λωρίδες (Strips) και φέτες (Slices).

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Συναγερμός για ποπ κορν στην Ευρώπη: Τέσσερις ανακλήσεις για τοξίνες  που προκαλούν νευρολογικά προβλήματα

Η κοινοποίηση στο RASFF 2026.8008 έγινε στις 10 Σεπτεμβρίου 2026 από τη Γερμανία και αφορά μετανάστευση BPA από μεταλλικές κονσέρβες στο τρόφιμο. Η Ελλάδα ως χώρα διανομής προστέθηκε στην ειδοποίηση χθες 21 Σεπτεμβρίου. Τα προϊόντα είναι προέλευσης Κίνας και διακινήθηκαν μέσω Ολλανδίας. Η αξιολόγηση που εμφανίζεται στο σύστημα για τον κίνδυνο είναι «πιθανός».

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εξοικονόμηση χρημάτων: Η παλιά μέθοδος των φακέλων επιστρέφει – Πώς εφαρμόζεται σήμερα

Η έκταση της υπόθεσης είναι μεγάλη. Στην κοινοποίηση εμπλέκονται εκτός από την Ελλάδα, Αυστρία, Βέλγιο, Βουλγαρία, Κίνα, Κροατία, Τσεχία, Δανία, Εσθονία, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ουγγαρία, Ιρλανδία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Πολωνία, Σλοβακία, Σλοβενία, Ισπανία, Σουηδία και Ελβετία. Ήδη έχουν ληφθεί συγκεκριμένα μέτρα σε ορισμένες χώρες. Στη Γερμανία καταγράφεται απόσυρση από την αγορά και ενημέρωση των αρμόδιων αρχών, ενώ στη Δανία πραγματοποιήθηκε ανάκληση από τους καταναλωτές. Στην Ολλανδία καταγράφονται ενημέρωση του αποστολέα και απαγόρευση εμπορίας για το προϊόν Bamboo Shoot Slices, σύμφωνα με τα στοιχεία της ευρωπαϊκής κοινοποίηση. Τα προϊόντα έχουν ανακληθεί επίσης σε Βέλγιο και Λουξεμβούργο.

BPA έως 308 μg/kg στις εργαστηριακές αναλύσεις

Για τις κονσέρβες, οι οποίες περιέχουν βλαστούς μπαμπού*, καταγράφονται δύο εργαστηριακά αποτελέσματα για δισφαινόλη Α: 265 ± 66 μg/kg και 308 ± 77 μg/kg, με ημερομηνία ανάλυσης 28 Ιουλίου 2026. Στην ίδια καταχώριση ως μέγιστη τιμή αναγράφονται 50 μg/kg, σημαντικά χαμηλότερα από τις κεντρικές τιμές που μετρήθηκαν στα δύο δείγματα. Πρόκειται για τα προϊόντα Royal Orient Bamboo Shoot Strips 567 g και Bamboo Shoot Slices 567 g.

Το Royal Orient 567 g πωλείται και στην Ελλάδα

Τα Royal Orient Bamboo Shoots σε συσκευασία 567 γραμμαρίων διατίθενται στην ελληνική αγορά, τόσο ως Strips όσο και ως Slices, όπως προκύπτει από διαθέσιμες εμπορικές καταχωρίσεις και ελληνικούς καταλόγους προϊόντων. Παράλληλα, η Ελλάδα περιλαμβάνεται πλέον μεταξύ των χωρών που έχουν επισημανθεί για follow-up στην κοινοποίηση RASFF.

Οι πληροφορίες από τις επιμέρους χώρες δείχνουν επίσης ότι η υπόθεση δεν περιορίζεται σε μία μόνο ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας ή έναν αριθμό LOT. Έχουν δημοσιοποιηθεί διαφορετικές ημερομηνίες, κωδικοί προϊόντων, LOT και barcodes. Για τον λόγο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία οι καταναλωτές που διαθέτουν Royal Orient Bamboo Shoots 567 g να εξετάσουν προσεκτικά τα στοιχεία της συσκευασίας τους, (δείτε παρακάτω σχετικό πίνακα με τις παρτίδες).

Τι είναι η δισφαινόλη Α

Η δισφαινόλη Α (Bisphenol A – BPA) είναι χημική ουσία που χρησιμοποιήθηκε επί δεκαετίες στην παραγωγή πολυκαρβονικών πλαστικών και εποξειδικών ρητινών. Οι τελευταίες χρησιμοποιήθηκαν ευρέως ως προστατευτικές επιστρώσεις στο εσωτερικό μεταλλικών κουτιών τροφίμων και ποτών. Το κρίσιμο ζήτημα για την ασφάλεια των τροφίμων είναι ότι η BPA μπορεί να μεταναστεύσει από το υλικό συσκευασίας στο τρόφιμο.

Η ανησυχία για τη δισφαινόλη Α δεν είναι πρόσφατη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε ήδη από το 2011 απαγορεύσει τη χρήση BPA στην κατασκευή πολυκαρβονικών μπιμπερό, ενώ ακολούθησαν σταδιακά αυστηρότεροι περιορισμοί. Το 2018 θεσπίστηκαν αυστηρότερα όρια για υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα, ενώ απαγορεύτηκε η BPA σε πλαστικά μπουκάλια και συσκευασίες τροφίμων για βρέφη και παιδιά κάτω των τριών ετών.

Η καθοριστική εξέλιξη ήρθε το 2023, όταν η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) ολοκλήρωσε μία εκτεταμένη επαναξιολόγηση της BPA, εξετάζοντας περισσότερες από 800 νέες επιστημονικές μελέτες που είχαν δημοσιευθεί από τον Ιανουάριο του 2013. Το συμπέρασμά της ήταν ότι η διατροφική έκθεση στη BPA αποτελεί ζήτημα υγείας για τους καταναλωτές όλων των ηλικιακών ομάδων.

Η σημαντικότερη ανησυχία της EFSA αφορά το ανοσοποιητικό σύστημα. Σε μελέτες που αξιολογήθηκαν παρατηρήθηκε αύξηση του ποσοστού ενός τύπου λευκών αιμοσφαιρίων, των T-helper κυττάρων, στον σπλήνα. Τα συγκεκριμένα κύτταρα διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στους μηχανισμούς της κυτταρικής ανοσίας και, σύμφωνα με την EFSA, μια τέτοια αύξηση θα μπορούσε να οδηγήσει στην ανάπτυξη αλλεργικής φλεγμονής στους πνεύμονες και αυτοάνοσων διαταραχών.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η κατανάλωση ενός τροφίμου που περιέχει BPA προκαλεί αυτομάτως αλλεργία ή αυτοάνοσο νόσημα. Η αξιολόγηση κινδύνου αφορά την έκθεση του πληθυσμού και τις βιολογικές μεταβολές που μπορεί να προκαλεί η ουσία. Η EFSA θεώρησε το ανοσοποιητικό σύστημα ως την πιο ευαίσθητη κατηγορία επιπτώσεων και χρησιμοποίησε αυτή την επίδραση ως κρίσιμο σημείο για τον καθορισμό του νέου ορίου ασφαλούς ημερήσιας πρόσληψης.

Παράλληλα, στην επαναξιολόγηση εξετάστηκαν και άλλες δυνητικά επιβλαβείς επιδράσεις της BPA. Η EFSA αναφέρει ότι έλαβε υπόψη πιθανές επιπτώσεις στο αναπαραγωγικό, αναπτυξιακό και μεταβολικό σύστημα, μαζί με τα δεδομένα για το ανοσοποιητικό. Αυτό όμως δεν πρέπει να μεταφράζεται ως απόδειξη ότι η BPA προκαλεί συγκεκριμένες αναπαραγωγικές ή μεταβολικές παθήσεις στον άνθρωπο· η ισχυρότερη βάση της αξιολόγησης του 2023 αφορούσε την ανοσοτοξικότητα.

Αυτή η αλλαγή στην εκτίμηση κινδύνου οδήγησε την Η EFSA να καθορίσει νέα ανεκτή ημερήσια πρόσληψη (TDI) στα 0,2 νανογραμμάρια BPA ανά κιλό σωματικού βάρους την ημέρα. Το 2015 το προσωρινό όριο ήταν 4 μικρογραμμάρια ανά κιλό. Συνεπώς, το νέο επίπεδο είναι 20.000 φορές χαμηλότερο, γεγονός που αποτυπώνει πόσο άλλαξε η επιστημονική αξιολόγηση μετά την εξέταση των νεότερων δεδομένων. Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι, όταν η EFSA συνέκρινε το νέο όριο με τις διαθέσιμες εκτιμήσεις διατροφικής έκθεσης, διαπίστωσε ότι η έκθεση ήταν κατά δύο έως τρεις τάξεις μεγέθους υψηλότερη από τη νέα TDI. Για τον λόγο αυτό κατέληξε ότι τα εκτιμώμενα επίπεδα διατροφικής έκθεσης στη BPA αποτελούν ζήτημα υγείας για όλες τις ηλικιακές ομάδες του γενικού πληθυσμού.

Μετά τη νέα επιστημονική αξιολόγηση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχώρησε σε δραστικότερο κανονιστικό μέτρο. Με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/3190 απαγορεύτηκε η χρήση BPA στην κατασκευή υλικών και αντικειμένων που προορίζονται να έρθουν σε επαφή με τρόφιμα, συμπεριλαμβανομένων των επιστρώσεων μεταλλικών συσκευασιών.

Τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί για τους καταναλωτές

Σημείωση προς τους καταναλωτές: Οι εθνικές ανακοινώσεις εμφανίζουν διαφορετικούς συνδυασμούς ημερομηνιών, αριθμών LOT, κωδικών προϊόντος και barcode. Συνεπώς, ο έλεγχος μιας συσκευασίας Royal Orient Bamboo Shoots 567 g πρέπει να γίνεται με βάση το σύνολο των στοιχείων που αναγράφονται πάνω στη συσκευασία και όχι αποκλειστικά από την εμπορική ονομασία.

*Οι Βλαστοί μπαμπού χρησιμοποιούνται ευρέως ως τρόφιμο, κυρίως στην κινεζική και γενικότερα ασιατική κουζίνα. Έχουν τραγανή υφή και σχετικά ήπια γεύση και χρησιμοποιούνται σε stir-fry, σούπες, noodles και άλλα πιάτα.

Φωτογραφίες των προϊόντων

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

• Σοβαρές δηλητηριάσεις από Botox στην Ευρώπη – Οι ασθενείς αρνούνται να αποκαλύψουν πού έκαναν τις ενέσεις