Ο τρόπος με τον οποίο παράγονται, διακινούνται και πωλούνται τα τρόφιμα έχει αλλάξει σημαντικά τα τελευταία χρόνια, δημιουργώντας νέες απαιτήσεις για τις αρχές που είναι αρμόδιες για την ασφάλεια των τροφίμων. Στη Βρετανία, η Υπηρεσία Προτύπων Τροφίμων (Food Standards Agency, FSA) περνά πλέον στην επόμενη φάση ενός φιλόδοξου προγράμματος για την αναμόρφωση ολόκληρου του συστήματος ελέγχων, με στόχο να συνδυάσει ισχυρότερη τοπική εποπτεία με ένα νέο εθνικό μοντέλο για τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις του κλάδου.
Εθνική εποπτεία για τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις
Η βασική αλλαγή αφορά τη δημιουργία ενός πιο συνεκτικού εθνικού μοντέλου εποπτείας για έναν περιορισμένο αριθμό πολύ μεγάλων επιχειρήσεων, με αρχική στόχευση τους μεγάλους λιανεμπόρους. Οι τοπικές αρχές θα εξακολουθήσουν να έχουν την ευθύνη για τη συντριπτική πλειονότητα των επιχειρήσεων, όμως η FSA θέλει να αξιοποιεί σε εθνικό επίπεδο τα δεδομένα και τις πληροφορίες που διαθέτουν οι μεγάλες αλυσίδες για την ασφάλεια των τροφίμων και τις αλυσίδες εφοδιασμού τους.
Η λογική πίσω από την αλλαγή συνδέεται με το μέγεθος της αγοράς που καλύπτουν οι συγκεκριμένες επιχειρήσεις. Σύμφωνα με την FSA, πάνω από το 99,5% των επιχειρήσεων τροφίμων είναι πολύ μικρές, μικρές ή μεσαίες, ενώ περίπου το 97% των τροφίμων που πωλούνται στα καταστήματα προέρχεται από 10 μεγάλους εθνικούς λιανεμπόρους. Η FSA εκτιμά ότι η συγκέντρωση δεδομένων σε εθνικό επίπεδο μπορεί να επιτρέψει την ταχύτερη αναγνώριση κινδύνων που αφορούν ολόκληρο το σύστημα και όχι μόνο μία μεμονωμένη εγκατάσταση.
Η προσέγγιση βασίζεται εν μέρει σε πιλοτική δοκιμή στην οποία συμμετείχαν πέντε μεγάλες αλυσίδες. Αντί να στηρίζεται αποκλειστικά σε ελέγχους μεμονωμένων εγκαταστάσεων, η δοκιμή εξέτασε συγκεντρωτικά δεδομένα για τα συστήματα διαχείρισης της ασφάλειας τροφίμων των επιχειρήσεων. Η FSA ανέφερε ότι η συγκεκριμένη προσέγγιση μπορούσε να προσφέρει σημαντική εικόνα για τη συμμόρφωση και τους συστημικούς κινδύνους.
Δύο μοντέλα στο τραπέζι
Στη φάση σχεδιασμού εξετάστηκαν έξι διαφορετικά μοντέλα εθνικής εποπτείας, από τα οποία η FSA αποφάσισε να προχωρήσει σε λεπτομερέστερη επεξεργασία δύο.
Το πρώτο, που ονομάζεται FSA Direct Assurance, προβλέπει ότι οι μεγάλες επιχειρήσεις θα παρέχουν απευθείας στην FSA δεδομένα και στοιχεία ελέγχων, ενώ οι τοπικές αρχές θα παραμένουν οι αρμόδιες αρχές για την επιβολή της νομοθεσίας και θα χρησιμοποιούν τα στοιχεία της εθνικής εποπτείας στο έργο τους.
Το δεύτερο, FSA as Competent Authority, προβλέπει πιο άμεση εθνική εποπτεία από την ίδια την FSA για τις επιχειρήσεις που θα υπάγονται στο σύστημα, με ισχυρότερες δυνατότητες παρέμβασης. Η FSA αναφέρει ότι πρόκειται για το μοντέλο με τις μεγαλύτερες δομικές αλλαγές από όσα εξετάστηκαν.
Και τα δύο μοντέλα θα εξεταστούν περαιτέρω ως προς τις νομοθετικές ανάγκες, την ανταλλαγή δεδομένων, την εγγραφή των επιχειρήσεων, το σύστημα αξιολόγησης της υγιεινής των τροφίμων, την καθοδήγηση των επιχειρήσεων και τη χρηματοδότηση της εποπτείας. Η FSA θα εξετάσει επίσης εκ νέου την παραδοχή ότι οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις χρειάζονται διαφορετικό επίπεδο εποπτείας, ενώ η πλειονότητα των επιχειρήσεων θα εξακολουθήσει να ελέγχεται τοπικά.
Η μεταρρύθμιση περιλαμβάνει επίσης αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο καταγράφονται και κοινοποιούνται οι πληροφορίες για την ασφάλεια των τροφίμων. Μεταξύ των προτάσεων βρίσκεται η υποχρεωτική εμφάνιση των βαθμολογιών υγιεινής των τροφίμων στο διαδίκτυο σε ολόκληρο το Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς και η υποχρεωτική παρουσίασή τους σε καταστήματα και εστιατόρια στην Αγγλία. Παράλληλα, η FSA θέλει να βελτιώσει την αρχική εγγραφή των επιχειρήσεων τροφίμων, ώστε οι αρμόδιες αρχές να έχουν σαφέστερη εικόνα για το ποιοι δραστηριοποιούνται στον κλάδο. Στο ίδιο πλαίσιο προβλέπονται νέα εργαλεία επιβολής της νομοθεσίας, καλύτερη ανταλλαγή δεδομένων και σαφέστερη καθοδήγηση για επιχειρήσεις και ελεγκτικές αρχές. Η FSA υποστηρίζει ότι η ενίσχυση της τοπικής εποπτείας αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της μεταρρύθμισης και ότι η εθνική εποπτεία των πολύ μεγάλων επιχειρήσεων δεν πρέπει να οδηγήσει σε μείωση των πόρων που διατίθενται στις τοπικές αρχές. Η FSA έχει ήδη ξεκινήσει να συνεργάζεται με τοπικές αρχές, επιχειρήσεις και άλλους φορείς μέσω τεχνικής συμβουλευτικής επιτροπής. Οι αναλυτικές προτάσεις αναμένεται να επιστρέψουν στο διοικητικό συμβούλιο της FSA τον Μάρτιο του 2027, ενώ στη συνέχεια προβλέπεται δημόσια διαβούλευση εντός του 2027. Συνεπώς, το νέο μοντέλο δεν αποτελεί ακόμη τελική αλλαγή της νομοθεσίας, αλλά το επόμενο στάδιο στον σχεδιασμό μιας συνολικής μεταρρύθμισης του βρετανικού συστήματος ασφάλειας τροφίμων.
