Το κλείσιμο του στενού θαλάσσιου περάσματος απειλεί να αδειάσει τα ράφια των σούπερ μάρκετ παγκοσμίως
Από τις 28 Φεβρουαρίου 2026, το Στενό του Ορμούζ έχει ουσιαστικά κλείσει για κανονική ναυσιπλοΐα, λόγω αυξημένων στρατιωτικών εντάσεων, επιθέσεων σε εμπορικά πλοία και αύξησης ασφαλίστρων που καθιστούν τη διέλευση απαγορευτικά δαπανηρή. Πρόκειται για ένα από τα πιο κρίσιμα ναυτιλιακά περάσματα του κόσμου, μέσα από το οποίο διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και σημαντικό μέρος των λιπασμάτων που τροφοδοτούν τη γεωργική παραγωγή παγκοσμίως.
Ο επικεφαλής οικονομολόγος του FAO Máximo Torero εξέδωσε τη σοβαρότερη προειδοποίηση μέχρι σήμερα, εισάγοντας για πρώτη φορά χρονικό ορίζοντα: εντός 6 έως 12 μηνών θα μπορούσε να εκδηλωθεί παγκόσμια κρίση τιμών τροφίμων, αν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα. Οι παγκόσμιες τιμές τροφίμων αυξήθηκαν ήδη τον Απρίλιο για τρίτο συνεχόμενο μήνα, με αυξήσεις σε φυτικά έλαια, κρέας και δημητριακά. Ο Torero τονίζει ότι το παράθυρο για προληπτική δράση «κλείνει γρήγορα».
Πώς ένα θαλάσσιο πέρασμα επηρεάζει το ψωμί στον φούρνο
Η σύνδεση μεταξύ Στενού του Ορμούζ και τιμών τροφίμων περνά μέσα από δύο παράλληλες αλυσίδες. Η πρώτη είναι η ενέργεια: το ακριβότερο πετρέλαιο ανεβάζει το κόστος παραγωγής, μεταφοράς και αποθήκευσης τροφίμων σε όλα τα στάδια. Η δεύτερη είναι τα λιπάσματα: η παραγωγή τους εξαρτάται από φυσικό αέριο και πετροχημικές πρώτες ύλες, και σημαντικό μέρος των παγκόσμιων εξαγωγών διέρχεται από το ίδιο το στενό. Το Διεθνές Ινστιτούτο Έρευνας Επισιτιστικής Πολιτικής εκτιμά ότι περίπου το 35% των παγκόσμιων εξαγωγών ουρίας, πάνω από το ένα τέταρτο του εμπορίου αμμωνίας, ελαφρά πάνω από το 20% των φωσφορικών λιπασμάτων και περίπου το 45% των παγκόσμιων εξαγωγών θείου διέρχονται από το Στενό. Αποτέλεσμα: αγρότες παγκοσμίως μειώνουν ήδη τη χρήση λιπασμάτων λόγω κόστους, κάτι που αναμένεται να χαμηλώσει τις αποδόσεις των επόμενων σεζόν και να σφίξει τις παγκόσμιες προμήθειες σιταριού, καλαμποκιού, ρυζιού και φυτικών ελαίων.
Αλυσιδωτές αντιδράσεις και ο κίνδυνος El Niño
Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα προσθέτει ότι σε σενάριο παρατεταμένης διαταραχής, δεκάδες εκατομμύρια επιπλέον άνθρωποι θα μπορούσαν να οδηγηθούν σε οξεία επισιτιστική ανασφάλεια. Εξίσου ανησυχητικός είναι ο κίνδυνος αλυσιδωτών αντιδράσεων: όταν οι τιμές ανεβαίνουν, χώρες που εξάγουν σιτηρά τείνουν να επιβάλλουν περιορισμούς εξαγωγών για να προστατέψουν τις εγχώριες αγορές, κάτι που επιδεινώνει την έλλειψη για τις εισαγωγικές χώρες. Η κατάσταση επιβαρύνεται περαιτέρω από το αναμενόμενο φαινόμενο El Niño, που θα μπορούσε να φέρει ξηρασία σε πολλές γεωργικές περιοχές ακριβώς τη στιγμή που η επισιτιστική αλυσίδα βρίσκεται ήδη υπό πίεση. Για να αποτραπεί η χειροτέρευση της κατάστασης, ο FAO καλεί κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμούς να διαφοροποιήσουν τις εμπορικές οδούς, να απέχουν από εξαγωγικές απαγορεύσεις, να διατηρήσουν ανοιχτές τις ανθρωπιστικές αλυσίδες εφοδιασμού και να δημιουργήσουν περιφερειακά αποθέματα και αποθηκευτική ικανότητα για την απορρόφηση μελλοντικών κρίσεων.
