Η εξάρτηση από ιδιωτικές πλατφόρμες για την αποθήκευση πνευματικής εργασίας ετών ενέχει κινδύνους
Ένα περιστατικό που αναδεικνύει τους κινδύνους της υπερβολικής εμπιστοσύνης στα ψηφιακά εργαλεία ήρθε στο φως της δημοσιότητας προκαλώντας έντονες συζητήσεις στην επιστημονική κοινότητα. Ο Marcel Bucher καθηγητής φυτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Κολωνίας περιέγραψε σε άρθρο του στο περιοδικό Nature πώς έχασε οριστικά έρευνες και ακαδημαϊκό υλικό δύο ετών. Το ατυχές συμβάν συνέβη όταν ο καθηγητής επιχείρησε να τροποποιήσει τις ρυθμίσεις συγκατάθεσης δεδομένων (data consent) στην πλατφόρμα του ChatGPT με αποτέλεσμα την άμεση και μη αναστρέψιμη διαγραφή των συνομιλιών και των φακέλων του.
Ο Bucher παραδέχθηκε ότι είχε φτάσει να βασίζεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στο μοντέλο της OpenAI για μια σειρά από κρίσιμες εργασίες. Από τη σύνταξη αλληλογραφίας και την ανάλυση απαντήσεων φοιτητών μέχρι τον σχεδιασμό διαλέξεων και την προετοιμασία αιτήσεων για επιχορηγήσεις το ChatGPT είχε γίνει ο κεντρικός χώρος εργασίας του. Παρά τη γνώση ότι τα συστήματα αυτά μπορούν να παρουσιάσουν «παραισθήσεις» ο καθηγητής εμπιστευόταν τη σταθερότητα του περιβάλλοντος εργασίας κάτι που αποδείχθηκε μοιραίο όταν απενεργοποίησε την επιλογή διαμοιρασμού δεδομένων.
Όλα ξεκίνησαν τον Αύγουστο του 2025 όταν ο Bucher αποφάσισε να δοκιμάσει αν θα διατηρούσε την πρόσβαση στις λειτουργίες του μοντέλου χωρίς να παρέχει τα δεδομένα του στην εταιρεία. Μόλις απενεργοποίησε τη σχετική ρύθμιση όλο το δομημένο ακαδημαϊκό του έργο εξαφανίστηκε χωρίς καμία προειδοποίηση ή δυνατότητα αναίρεσης. Παρά τις προσπάθειές του να ανακτήσει τα αρχεία μέσω διαφορετικών προγραμμάτων περιήγησης ή καθαρισμού της κρυφής μνήμης η σελίδα παρέμενε κενή επιβεβαιώνοντας τον φόβο ότι η διαγραφή ήταν οριστική.
Η επικοινωνία του με την υποστήριξη της OpenAI δεν έφερε τα επιθυμητά αποτελέσματα. Αρχικά έλαβε απαντήσεις από αυτοματοποιημένα συστήματα και μόνο μετά από επίμονες ενοχλήσεις κατάφερε να μιλήσει με άνθρωπο υπάλληλο. Η απάντηση της εταιρείας ήταν πως η διαγραφή αποτελεί χαρακτηριστικό προστασίας της ιδιωτικής ζωής. Μόλις ένας χρήστης επιλέξει να μην μοιράζεται τα δεδομένα του το ιστορικό των συνομιλιών διαγράφεται οριστικά για λόγους ασφαλείας και δεν μπορεί να ανακτηθεί από κανέναν.
Το περιστατικό δεν προκάλεσε ιδιαίτερη συμπάθεια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με πολλούς να ασκούν κριτική στον καθηγητή για τον τρόπο που επέλεξε να εργάζεται. Αρκετοί επιστήμονες και σχολιαστές υπογράμμισαν ότι η ανάθεση της διδασκαλίας και της συγγραφής επιστημονικών κειμένων σε μια «μηχανή λογοκλοπής» είναι τουλάχιστον εμβληματική μιας βαθύτερης κρίσης στην ακαδημαϊκή δεοντολογία. Η κριτική εστιάστηκε κυρίως στο γεγονός ότι ένας κάτοχος διδακτορικού τίτλου ένιωθε την ανάγκη να χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη ακόμα και για απλά μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.
Φωτογραφία Shutterstock
