Η Greenpeace καλεί τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να προχωρήσουν στη θέσπιση μόνιμων φόρων επί των υπερκερδών των εταιρειών πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Σημαντική αύξηση στα περιθώρια κέρδους των πετρελαϊκών εταιρειών στην Ευρώπη καταγράφει νέα ανάλυση της Greenpeace, η οποία αποδίδει την άνοδο των τιμών καυσίμων όχι μόνο στις γεωπολιτικές εξελίξεις αλλά και σε φαινόμενα κερδοσκοπίας. Σύμφωνα με την έκθεση «Excess Oil Profits in Times of War», που εκπονήθηκε από τον ειδικό σε θέματα ενέργειας Στέφεν Μπούκολντ, οι εταιρείες καυσίμων αποκόμισαν περίπου 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ επιπλέον κέρδη στην Ευρωπαϊκή Ένωση μόνο τον Μάρτιο του 2026.
Η περίοδος αυτή συμπίπτει με την έναρξη του πολέμου στο Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου 2026, γεγονός που προκάλεσε έντονες αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Ωστόσο, η μελέτη υποστηρίζει ότι η αύξηση των τιμών στα πρατήρια δεν εξηγείται αποκλειστικά από την άνοδο του κόστους του αργού πετρελαίου. Αντιθέτως, σημαντικό ρόλο φαίνεται να διαδραματίζει η διεύρυνση του περιθωρίου μεταξύ της τιμής του αργού και της τελικής τιμής πώλησης των καυσίμων προ φόρων.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι κατά τις πρώτες τρεις εβδομάδες του Μαρτίου, τα επιπλέον κέρδη ανήλθαν κατά μέσο όρο σε 81,4 εκατομμύρια ευρώ ημερησίως σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με διατήρηση αυτού του ρυθμού, το συνολικό μηνιαίο πλεόνασμα εκτιμάται στα 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ σε σύγκριση με την περίοδο Ιανουαρίου–Φεβρουαρίου 2026.
Ιδιαίτερα έντονη είναι η συμβολή του ντίζελ στη δημιουργία αυτών των κερδών. Από τα 81,4 εκατομμύρια ευρώ ημερησίως, τα 75,3 εκατομμύρια αποδίδονται στο πετρέλαιο κίνησης, ενώ μόλις 6,1 εκατομμύρια προέρχονται από τη βενζίνη. Η διαφορά αυτή υπογραμμίζει τη σημασία του ντίζελ για τις μεταφορές και τη βιομηχανία, γεγονός που το καθιστά πιο ευάλωτο σε αυξήσεις τιμών.
Η Greenpeace καλεί τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να προχωρήσουν στη θέσπιση μόνιμων φόρων επί των υπερκερδών των εταιρειών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Όπως επισημαίνει η οργάνωση, τα έσοδα από μια τέτοια φορολόγηση θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν άμεσα για τη στήριξη των πολιτών που πλήττονται από την ενεργειακή κρίση. Με βάση τους υπολογισμούς της, τα ποσά αυτά θα επαρκούσαν είτε για τη χρηματοδότηση περίπου 60 εκατομμυρίων μηνιαίων δωρεάν εισιτηρίων δημόσιων μεταφορών στην Ευρώπη είτε για την παροχή επιδόματος 60 ευρώ τον μήνα σε περίπου 40 εκατομμύρια πολίτες.
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα αν ληφθούν υπόψη τα συνολικά έσοδα των μεγαλύτερων πετρελαϊκών εταιρειών διεθνώς. Τα οικονομικά στοιχεία δείχνουν τη διαρκή ισχυρή θέση των ενεργειακών κολοσσών στην παγκόσμια αγορά. Η συζήτηση για τη φορολόγηση των υπερκερδών επανέρχεται δυναμικά στο ευρωπαϊκό προσκήνιο, με φόντο μια κρίση που επιβαρύνει νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ενώ ταυτόχρονα ενισχύει τα οικονομικά αποτελέσματα του κλάδου των ορυκτών καυσίμων.
Ανάλυση ανά χώρα: τα συνολικά υπερκέρδη στην ΕΕ
Σε στάδιο της ανάλυσης, λαμβάνονται υπόψη οι εθνικοί όγκοι πωλήσεων βενζίνης και ντίζελ, ώστε να υπολογιστεί το πραγματικό μέγεθος των υπερκερδών. Πολλαπλασιάζοντας το πρόσθετο έσοδο ανά λίτρο με τις συνολικές πωλήσεις καυσίμων, προκύπτουν τα ημερήσια υπερκέρδη για τις πρώτες τρεις εβδομάδες του πολέμου.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η Γερμανία καταγράφει τη μεγαλύτερη επιβάρυνση, με υπερκέρδη που φτάνουν τα 23,8 εκατομμύρια ευρώ ημερησίως. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σχεδόν στο 30% των συνολικών υπερκερδών σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα οποία ανέρχονται σε 81,4 εκατομμύρια ευρώ την ημέρα. Η πρωτιά της Γερμανίας εξηγείται από το γεγονός ότι αποτελεί τη μεγαλύτερη αγορά καυσίμων στην ΕΕ, ενώ ταυτόχρονα παρουσίασε σημαντική αύξηση περιθωρίων τόσο στο ντίζελ όσο και στη βενζίνη.
Στη δεύτερη κατηγορία ακολουθούν οι μεγάλες αγορές της Δυτικής και Νότιας Ευρώπης. Η Γαλλία εμφανίζει ημερήσια υπερκέρδη 11,6 εκατομμυρίων ευρώ, η Ισπανία 11,5 εκατομμύρια ευρώ και η Ιταλία 10,4 εκατομμύρια ευρώ. Σημαντική είναι και η συμβολή της Πολωνία, με 8,8 εκατομμύρια ευρώ ημερησίως. Οι πέντε αυτές χώρες συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο μέρος των συνολικών υπερκερδών, κυρίως λόγω της έντονης δραστηριότητας των οδικών μεταφορών.
Ακολουθούν μεσαίες αγορές όπως η Αυστρία με 3,8 εκατομμύρια ευρώ, η Ολλανδία με 2,9 εκατομμύρια και η Σουηδία με 2,8 εκατομμύρια ευρώ ημερησίως. Παρόμοια επίπεδα καταγράφονται και σε χώρες όπως η Τσεχία (2,6 εκατ.), το Βέλγιο (2,3 εκατ.) και η Πορτογαλία (2,2 εκατ.).
Στον αντίποδα, σε 14 κράτη-μέλη τα ημερήσια υπερκέρδη παραμένουν κάτω από το όριο του 1 εκατομμυρίου ευρώ ή ακόμη και αρνητικά. Η Ελλάδα εμφανίζει σχετικά χαμηλή επιβάρυνση, της τάξης του 1,2 εκατομμυρίου ευρώ ημερησίως, ενώ ακόμη μικρότερα ποσά καταγράφονται σε χώρες όπως η Λιθουανία (0,8 εκατ.), το Λουξεμβούργο (0,6 εκατ.) και η Εσθονία (0,2 εκατ.).
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν περιπτώσεις όπου τα υπερκέρδη είναι αρνητικά, γεγονός που υποδηλώνει συμπίεση περιθωρίων αντί για διεύρυνσή τους. Τέτοιες χώρες είναι η Κύπρος (-0,1 εκατ.), η Μάλτα (-0,1 εκατ.), η Βουλγαρία (-0,2 εκατ.), η Κροατία (-0,3 εκατ.), η Ιρλανδία (-0,4 εκατ.), η Σλοβενία (-0,5 εκατ.), η Ουγγαρία (-0,7 εκατ.) και η Σλοβακία (-0,8 εκατ.).
Η κατανομή αυτή επιβεβαιώνει ότι τα υπερκέρδη συνδέονται άμεσα με το μέγεθος της αγοράς καυσίμων και την ένταση των οδικών μεταφορών, με τις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης να σηκώνουν το μεγαλύτερο βάρος της αύξησης των τιμών.
Η Greenpeace καταγγέλει τις πετρελαϊκές εταιρείες για υπερκέρδη βασιζόμενη στη νέα ανεξάρτητη μελέτη «Υπερβολικά κέρδη πετρελαίου σε περιόδους πολέμου» που διεξήγαγε ο ειδικός σε θέματα ενέργειας
Steffen Bukold και μπορείτε να διαβάσετε αναλυτικά:
