Δημοσίευση γνώμης για την οικονομική διακυβέρνηση της ΕΕ
Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ) δημοσιοποίησε πρόσφατα στοιχεία που επαναφέρουν στο επίκεντρο των πολιτικών της Ένωσης την υλοποίηση των μεγάλων μεταφορικών έργων υποδομής, τα οποία είναι κρίσιμα για τη διασύνδεση των κρατών μελών και την ομαλή κυκλοφορία ανθρώπων και εμπορευμάτων εντός της ΕΕ. Η ανάλυση των ελεγκτών δείχνει ότι τα έργα του Διευρωπαϊκού Δικτύου Μεταφορών (ΔΕΔ-Μ), τα οποία είχαν θεσπιστεί με στόχο τη λειτουργική ολοκλήρωση έως το 2030, βρίσκονται πολύ πίσω από τον αρχικό χρονοδιάγραμμα και αντιμετωπίζουν μεγάλες υπερβάσεις κόστους. Η έκθεση του ΕΕΣ καταγράφει αύξηση του πραγματικού κόστους σημαντικά υψηλότερη από τις αρχικές εκτιμήσεις, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για τον τρόπο σχεδιασμού και εποπτείας τέτοιων έργων από τα αρμόδια όργανα της Ένωσης.
Σύμφωνα με τα ευρήματα που δημοσιοποιήθηκαν, τα έργα που προηγουμένως είχαν αξιολογηθεί ως βασικοί άξονες δικτύων υψηλών ταχυτήτων, λιμένων και αεροδρομίων έχουν υποστεί σημαντική αύξηση στο κόστος υλοποίησης. Η ανακοίνωση αναφέρει ότι, παρά τα περίπου 15,3 δισεκατομμύρια ευρώ που έχουν επενδυθεί μέχρι σήμερα, οι αυξήσεις των τιμών λόγω της ενεργειακής κρίσης, των αυξήσεων κόστους υλικών και των συνεπειών της πανδημίας έχουν οδηγήσει σε υπερβάσεις που υπονομεύουν την αρχική τους βιωσιμότητα και την ικανοποίηση των στόχων για το 2030.
Η έκθεση σημειώνει ότι η Επιτροπή της ΕΕ, παρά τις επανειλημμένες πρόσφατες προειδοποιήσεις, δεν έχει αναλάβει επαρκώς προληπτική δράση για να αντιμετωπίσει τις καθυστερήσεις και τις αυξήσεις κόστους που είχαν ήδη αναδειχθεί σε προηγούμενη αξιολόγηση του 2020. Αυτή η έλλειψη αποτελεσματικής εποπτείας εγείρει ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα της δημοσιονομικής διαχείρισης και της πανευρωπαϊκής συνεργασίας στην υλοποίηση κρίσιμων έργων.
Μεταξύ των συγκεκριμένων έργων που αναφέρονται ως παραδείγματα με σημαντική απόκλιση από τα αρχικά χρονοδιαγράμματα είναι η σίδηρος σύνδεση Rail Baltica, που βρίσκεται πίσω από το χρονοδιάγραμμα, και η σιδηροδρομική διασύνδεση Λυών-Τορίνο, έργο το οποίο αντιμετώπισε επίσης αναθεωρήσεις κόστους προς τα πάνω και καθυστερήσεις στην υλοποίηση. Αυτές οι καθυστερήσεις δεν αφορούν μόνο τεχνικές δυσκολίες αλλά και οργανωτικά και διοικητικά ζητήματα που συνδέονται με τον τρόπο που οι εθνικές αρχές και τα ευρωπαϊκά όργανα σχεδιάζουν και συντονίζουν την προώθηση των έργων.
Το ΕΕΣ, το οποίο έχει ρόλο επιτήρησης της ορθής και νόμιμης χρήσης των πόρων του προϋπολογισμού της ΕΕ και της αποτελεσματικότητας της εφαρμογής των πολιτικών της Ένωσης, καλεί την Επιτροπή να ενσωματώσει στις πρακτικές της τις συστάσεις που περιέχονται στην έκθεση, ώστε να βελτιωθεί η δημοσιονομική εποπτεία και η στρατηγική προγραμματισμού σε επίπεδο έργων. Αυτές οι συστάσεις αφορούν μεταξύ άλλων και την προσαρμογή των διαδικασιών παρακολούθησης των έργων με στόχο την αύξηση της διαφάνειας και της πρόβλεψης σε ό,τι αφορά την ολοκλήρωση και το κόστος. Η κριτική αυτή έρχεται στο πλαίσιο ευρύτερων ανησυχιών που έχει εκφράσει το ΕΕΣ και σε άλλους τομείς, όπως η σχεδιαζόμενη νέα Κοινή Γεωργική Πολιτική, όπου η πολυπλοκότητα των διαδικασιών και η ενδεχόμενη καθυστέρηση στην εφαρμογή εθνικών στρατηγικών έχουν επίσης επισημανθεί ως παράγοντες που επηρεάζουν τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση.
