Η διαμάχη για το αν ένα φυτικό προϊόν μπορεί να ονομάζεται «μπέργκερ» ή «λουκάνικο» επιστρέφει στην Ευρωπαϊκή Ένωση, για τρίτη φορά μέσα σε έξι χρόνια. Νέες τροπολογίες που κατατέθηκαν στο πλαίσιο της αναθεώρησης της νομοθεσίας για την κοινή οργάνωση των αγορών επαναφέρουν περιορισμούς στις ονομασίες των φυτικών τροφίμων, μόλις λίγες ημέρες μετά την έναρξη ισχύος του προηγούμενου ευρωπαϊκού συμβιβασμού. Η νέα συζήτηση δεν περιορίζεται μάλιστα στους όρους «burger» και «sausage», αλλά επεκτείνεται σε ονομασίες όπως «hamburger» και «nuggets», ενώ περιλαμβάνει ακόμη και όρους που δεν είχαν βρεθεί μέχρι σήμερα στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης, όπως «meatballs» και «rabbit».
Τι είχε αποφασιστεί τον Φεβρουάριο
Η προηγούμενη συμφωνία μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμών είχε διαμορφώσει έναν συμβιβασμό με σαφή διάκριση ανάμεσα στις ονομασίες του κρέατος και στις ονομασίες της μορφής ενός προϊόντος. Είχε αποφασιστεί να διατηρηθούν αποκλειστικά για προϊόντα ζωικής προέλευσης 31 ονομασίες που παραπέμπουν σε είδη ζώων και συγκεκριμένα τεμάχια κρέατος, ενώ όροι που περιγράφουν κυρίως τη μορφή ή τον τρόπο παρουσίασης ενός προϊόντος, όπως «burger», «sausage» και «nugget», παρέμεναν διαθέσιμοι για τα φυτικά τρόφιμα. Η συμφωνία αυτή τέθηκε σε ισχύ στις 19 Αυγούστου 2026. Οι νέες τροπολογίες που κατατέθηκαν από ευρωβουλευτές των ομάδων του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, των Πατριωτών για την Ευρώπη και των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών επιχειρούν τώρα να διευρύνουν σημαντικά τον κατάλογο των απαγορευμένων ονομασιών. Στο στόχαστρο μπαίνουν μεταξύ άλλων οι λέξεις «hamburger», «sausage» και «nuggets», αλλά και όροι όπως «meatballs», ενώ οι προτάσεις αναφέρονται ρητά και σε προϊόντα που συνδυάζουν ζωικές και φυτικές πρωτεΐνες, τα λεγόμενα υβριδικά προϊόντα. Για τη βιομηχανία φυτικών τροφίμων, μια αλλαγή στους κανόνες θα μπορούσε να σημαίνει νέα συσκευασία, αλλαγές στις ετικέτες, ανασχεδιασμό εμπορικών προϊόντων και πρόσθετο κόστος συμμόρφωσης. Για τους υποστηρικτές των περιορισμών, από την άλλη πλευρά, το ζήτημα συνδέεται με την ανάγκη να διαχωρίζονται με σαφήνεια τα προϊόντα ζωικής και φυτικής προέλευσης και να αποφεύγεται η πιθανότητα σύγχυσης των καταναλωτών.
Ο φόβος για 27 διαφορετικούς κανόνες
Το πιο αμφιλεγόμενο σημείο των νέων προτάσεων είναι ότι δεν αποκλείουν τη δυνατότητα των κρατών μελών να θεσπίσουν πρόσθετα εθνικά μέτρα για άλλες ονομασίες που σχετίζονται με το κρέας. Αυτό δημιουργεί την πιθανότητα να ισχύουν διαφορετικοί κανόνες από χώρα σε χώρα για το ίδιο φυτικό προϊόν. Ένα φυτικό λουκάνικο θα μπορούσε, για παράδειγμα, να κυκλοφορεί με αυτή την ονομασία σε ένα κράτος μέλος και να χρειάζεται διαφορετική ονομασία ή διαφορετική επισήμανση σε ένα άλλο. Σε απόφαση του 2024, το Δικαστήριο έκρινε ότι το ευρωπαϊκό δίκαιο εναρμονίζει τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούνται ορισμένες ονομασίες που προέρχονται από τον κλάδο του κρέατος για τρόφιμα με φυτικές πρωτεΐνες και ότι τα κράτη μέλη δεν μπορούν να επιβάλλουν μονομερώς πρόσθετους περιορισμούς σε αυτόν τον τομέα όταν αυτοί συγκρούονται με την εναρμόνιση του ευρωπαϊκού δικαίου.
Η επιστροφή της συζήτησης γίνεται την ίδια στιγμή που η Ευρωπαϊκή Ένωση δηλώνει ότι θέλει να ενισχύσει τη διαφοροποίηση των πηγών πρωτεΐνης και την ευρωπαϊκή παραγωγή πρωτεϊνούχων καλλιεργειών. Οι οργανώσεις που αντιτίθενται στις νέες τροπολογίες υποστηρίζουν ότι νέοι περιορισμοί στην επισήμανση θα μπορούσαν να αυξήσουν την κανονιστική αβεβαιότητα για έναν κλάδο που καλείται να επενδύσει σε εναλλακτικές πρωτεΐνες. Από την άλλη πλευρά, η νέα νομοθετική προσπάθεια δείχνει ότι η αντιπαράθεση για το πώς πρέπει να ονομάζονται τα φυτικά προϊόντα απέχει ακόμη από το να κλείσει οριστικά.
Η συζήτηση στην Επιτροπή Γεωργίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου έχει προγραμματιστεί για τις 2 Σεπτεμβρίου, ενώ θα ακολουθήσουν τεχνικές διαβουλεύσεις και ψηφοφορία τον Δεκέμβριο. Η τελική ψηφοφορία στην Ολομέλεια αναμένεται το 2027. Μέχρι τότε, οι φυτικές εκδοχές προϊόντων που χρησιμοποιούν ονομασίες όπως «burger» και «sausage» συνεχίζουν να βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα ευρωπαϊκό νομοθετικό τοπίο που μπορεί να αλλάξει ξανά.
