Εξοικονόμηση 60 εκατ. ευρώ για τους εισαγωγείς και ανώτατα όρια ποσοτήτων για την προστασία της ευρωπαϊκής παραγωγής
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε στις 22 Μαΐου 2026 την αναστολή των τελωνειακών δασμών σε βασικά αζωτούχα λιπάσματα για διάστημα ενός έτους, σε μια κίνηση που αποσκοπεί στην ανακούφιση των αγροτών από τις πιέσεις κόστους εν μέσω παγκόσμιων διαταραχών στην εφοδιαστική αλυσίδα. Το μέτρο καλύπτει «απαραίτητες» εισροές όπως η ουρία και η αμμωνία, αναστέλλοντας προσωρινά τους τυπικούς δασμούς που κυμαίνονται μεταξύ 5,5% και 6,5%. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι η απαλλαγή θα εξοικονομήσει στους εισαγωγείς περίπου 60 εκατ. ευρώ σε δασμούς.
Το πλαίσιο της απόφασης είναι άμεσα συνδεδεμένο με τη γεωπολιτική κρίση. Η σχεδόν πλήρης αποκοπή των Στενών του Ορμούζ λόγω της σύγκρουσης με το Ιράν έχει προκαλέσει διεθνείς εκτοξεύσεις τιμών σε λιπάσματα, καθώς μέσω αυτού του θαλάσσιου διαδρόμου διακινείται περίπου το ένα τρίτο του παγκόσμιου εμπορίου λιπασμάτων. Στις 20 Μαΐου, ο FAO προειδοποίησε ότι η ναυτιλιακή αποκοπή μετατρέπεται σε «συστημική παγκόσμια επισιτιστική κρίση», με αναμενόμενες αυξήσεις τιμών τροφίμων εντός έξι έως δώδεκα μηνών. Ο Δείκτης Τιμών Τροφίμων του FAO αυξήθηκε για τρίτο συνεχόμενο μήνα τον Απρίλιο, τροφοδοτούμενος από υψηλό κόστος ενέργειας και διαταραχές στη Μέση Ανατολή.
Οι γεωπολιτικές εξαιρέσεις
Η αναστολή δεν είναι άνευ ορίων. Η ΕΕ έθεσε ανώτατα ποσοτικά όρια για να ισορροπήσει τα συμφέροντα των Ευρωπαίων παραγωγών λιπασμάτων. Συγκεκριμένα, η ανακούφιση ισχύει μόνο για εισαγωγές που δεν εισέρχονται ήδη στην ΕΕ αδασμολόγητα βάσει της ρήτρας πλέον ευνοούμενου κράτους, και περιορίζεται σε ποσόστωση ίση με τον όγκο των εισαγωγών πλέον ευνοούμενου κράτους το 2024 συν το 20% των όγκων που εισήχθησαν από Ρωσία και Λευκορωσία το ίδιο έτος.
Η εξαίρεση Ρωσίας και Λευκορωσίας είναι ρητή και αιτιολογημένη. «Η ΕΕ αποφάσισε ότι η αναστολή δεν θα εφαρμόζεται σε προϊόντα που εισάγονται από τη Ρωσία λόγω του αδικαιολόγητου πολέμου επιθετικότητας κατά της Ουκρανίας», ανέφερε το Συμβούλιο, προσθέτοντας ότι το ίδιο ισχύει για τη Λευκορωσία λόγω της υποστήριξής της στη Ρωσία. Το 2024, η ΕΕ εισήγαγε 2 εκατ. τόνους αμμωνίας, 5,9 εκατ. τόνους ουρίας και 6,7 εκατ. τόνους αζωτούχων μειγμάτων, ποσότητες που αποτυπώνουν τη βαθιά εξάρτηση της ευρωπαϊκής γεωργίας από εισαγόμενες εισροές.
Το ευρύτερο σχέδιο δράσης για τα λιπάσματα
Η αναστολή δασμών εντάσσεται σε ένα ευρύτερο Σχέδιο Δράσης για τα Λιπάσματα που υιοθέτησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 19 Μαΐου 2026, λίγες μέρες πριν. Το σχέδιο περιλαμβάνει ρευστότητα για αγρότες μέσω ενίσχυσης του αγροτικού αποθεματικού της ΕΕ και ευέλικτους κανόνες ταμειακών ροών στο πλαίσιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Στα επόμενα χρόνια, η Επιτροπή σχεδιάζει να μειώσει την εξάρτηση από ξένες εισροές επεκτείνοντας την εγχώρια παραγωγή, επιταχύνοντας την εμπορική υιοθέτηση βιώσιμων εναλλακτικών λιπασμάτων και ιδρύοντας την Εταιρική Σχέση Αλυσίδας Αξίας Λιπασμάτων της ΕΕ για τη διασφάλιση διαφάνειας. Η Επιτροπή θα παρακολουθεί τις εξελίξεις και έχει αρμοδιότητα να προτείνει παρατάσεις ή τροποποιήσεις αν η κατάσταση το απαιτεί.
Πηγή: https://www.just-food.com/news/eu-suspends-fertiliser-imports-duties/
