Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων δοκιμάζει καινοτόμα εργαλεία αλληλεπίδρασης για την ενίσχυση της διαφάνειας και της επιστημονικής ποιότητας στις αξιολογήσεις της
Στο πλαίσιο της συνεχούς προσπάθειας για τον εκσυγχρονισμό των διαδικασιών της η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων υλοποίησε ένα πρωτοποριακό πιλοτικό πρόγραμμα με στόχο την εξεύρεση νέων τρόπων επικοινωνίας με τους ενδιαφερόμενους φορείς. Το πρόγραμμα αυτό λειτούργησε συμπληρωματικά προς τις παραδοσιακές δημόσιες διαβουλεύσεις εστιάζοντας στην επερχόμενη επιστημονική γνωμοδότηση για τις φυτικές λεκτίνες στα τρόφιμα. Η πρωτοβουλία σχεδιάστηκε για να ενισχύσει τη διαφάνεια την περιεκτικότητα και την επιστημονική εγκυρότητα των συνεισφορών από την πλευρά των κοινωνικών εταίρων αντιμετωπίζοντας παράλληλα κοινές παρανοήσεις και υποστηρίζοντας την αμοιβαία κατανόηση των στρατηγικών επικοινωνίας κινδύνου.
Η κεντρική ιδέα του πιλοτικού έργου ήταν η διοργάνωση μιας στοχευμένης διαδραστικής δημόσιας ακρόασης η οποία χρησιμοποίησε σύγχρονα εργαλεία συμμετοχής για να ενθαρρύνει την κατάθεση τεχνικά τεκμηριωμένων απόψεων. Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει στην αρχή να συλλέγει πιο ποιοτικά δεδομένα σε σχέση με τις γραπτές τοποθετήσεις καθώς η ζωντανή αλληλεπίδραση επιτρέπει τη διευκρίνιση περίπλοκων επιστημονικών ζητημάτων σε πραγματικό χρόνο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 180 τόνοι μολυσμένου ψωμιού υψηλού κινδύνου ανακλήθηκαν «στα κρυφά» – Καμία επίσημη ειδοποίηση, κανένα δελτίο τύπου
Η ανάλυση των αποτελεσμάτων από το προσωπικό της αρχής έδειξε ότι η ακρόαση λειτούργησε εξαιρετικά καλά ιδιαίτερα στους τομείς της δέσμευσης των συμμετεχόντων και της συντονισμένης συζήτησης. Οι συμμετέχοντες ένιωσαν ότι η φωνή τους ακούγεται πιο άμεσα και ότι η διαδικασία ήταν λιγότερο γραφειοκρατική από τις παραδοσιακές μεθόδους. Παρόλα αυτά το προσωπικό πρότεινε συγκεκριμένες βελτιώσεις για το μέλλον οι οποίες αφορούν την περαιτέρω ενίσχυση της διαδραστικότητας και τη διαχείριση του μεγάλου όγκου ερωτήσεων που προκύπτουν κατά τη διάρκεια τέτοιων εκδηλώσεων.
Από την πλευρά τους οι ενδιαφερόμενοι φορείς εξέφρασαν θετική γνώμη για την εμπειρία επισημαίνοντας ότι τέτοιες μορφές διαλόγου προάγουν την εμπιστοσύνη προς τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Ωστόσο η κυριότερη εισήγηση για μελλοντικές δράσεις ήταν η αύξηση του χρόνου που αφιερώνεται στην ανοιχτή συζήτηση. Οι συμμετέχοντες επιθυμούν περισσότερο χώρο για ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των επιστημόνων και των εκπροσώπων της βιομηχανίας ή των καταναλωτών γεγονός που καταδεικνύει τη δίψα για ουσιαστικότερη εμπλοκή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων που βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα.
Η έκθεση δεν περιορίζεται μόνο στην περίπτωση των λεκτινών αλλά εξετάζει και άλλες εμπειρίες της αρχής με συμπληρωματικές μεθόδους συμμετοχής σε διάφορα επιστημονικά πεδία. Παραδείγματα αποτελούν οι εργασίες για την καθοδήγηση αξιολόγησης κινδύνου και οφέλους οι αξιολογήσεις των προσθέτων τροφίμων καθώς και ζητήματα που αφορούν την καλή διαβίωση των ζώων. Αυτές οι περιπτώσεις καταδεικνύουν την προσαρμοστικότητα και την αποτελεσματικότητα των δομημένων διαδραστικών μορφών επικοινωνίας στην αναβάθμιση της επιστημονικής αξιολόγησης.
Η επιτυχία αυτών των μεθόδων βασίζεται στην ικανότητά τους να προσαρμόζονται ανάλογα με τη φύση του θέματος και το επίπεδο ενδιαφέροντος των φορέων. Για παράδειγμα σε θέματα υψηλής τεχνικής δυσκολίας όπως τα πρόσθετα τροφίμων η εστίαση δίνεται στη συλλογή ακριβών δεδομένων ενώ σε θέματα όπως η ευημερία των ζώων η διαβούλευση εστιάζει περισσότερο στις κοινωνικές προσδοκίες και στις ηθικές παραμέτρους. Αυτή η ευελιξία επιτρέπει στον οργανισμό να παραμένει επιστημονικά αυστηρός ενώ ταυτόχρονα ανταποκρίνεται στις ανάγκες της κοινωνίας.
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της έκθεσης είναι η εισαγωγή ενός δέντρου αποφάσεων και συγκεκριμένων κριτηρίων για τον εντοπισμό των κατάλληλων συμπληρωματικών μορφών διαβούλευσης. Το εργαλείο αυτό έχει σχεδιαστεί για να βοηθήσει τους επιστήμονες και τους υπεύθυνους επικοινωνίας να επιλέγουν την ιδανική μέθοδο ανάλογα με τη φύση του θέματος το ενδιαφέρον των φορέων και τη χρονική στιγμή της διαβούλευσης. Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται ότι οι πόροι του οργανισμού χρησιμοποιούνται με τον πιο αποδοτικό τρόπο και ότι η συμμετοχή των πολιτών έχει ουσιαστικό αντίκρισμα στο τελικό επιστημονικό αποτέλεσμα.
