Η επιλογή ενός προϊόντος κρέατος με κάποια ένδειξη που παραπέμπει σε περιβαλλοντικά ή παραγωγικά χαρακτηριστικά φαίνεται να έχει αντίκτυπο και στην τιμή που καλείται να πληρώσει ο καταναλωτής. Αυτό προκύπτει από νέα μελέτη που εξέτασε τις τιμές προϊόντων βοδινού, χοιρινού και κοτόπουλου στην αμερικανική αγορά, συγκρίνοντας προϊόντα με διαφορετικές ετικέτες με αντίστοιχα συμβατικά προϊόντα. Η ανάλυση δεν βασίστηκε σε δηλώσεις καταναλωτών σχετικά με το πόσο θα πλήρωναν για ένα πιο βιώσιμο προϊόν, αλλά σε πραγματικές τιμές προϊόντων που ήταν διαθέσιμα προς αγορά, γεγονός που επιτρέπει μια πιο άμεση εικόνα για το πώς αποτυπώνονται οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί στην αγορά.
Για τη μελέτη συγκεντρώθηκαν στοιχεία από 342 ταχυδρομικούς κώδικες και 20 μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ στις ΗΠΑ, με τους ερευνητές να καταγράφουν τις τιμές και τα χαρακτηριστικά των προϊόντων που εμφανίζονταν στις ηλεκτρονικές πλατφόρμες των καταστημάτων. Η βάση δεδομένων περιλάμβανε προϊόντα από τρεις βασικές κατηγορίες κρέατος και επέτρεψε τη σύγκριση μιας σειράς ενδείξεων, μεταξύ των οποίων το βιολογικό, η ελευθέρα βοσκή, η απουσία γενετικά τροποποιημένων οργανισμών και οι ισχυρισμοί για χαμηλότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Με αυτόν τον τρόπο οι ερευνητές προσπάθησαν να διαχωρίσουν την επίδραση των συγκεκριμένων χαρακτηριστικών στην τιμή από άλλες παραμέτρους, όπως το είδος του προϊόντος και η γεωγραφική περιοχή. Οι περισσότερες από τις ετικέτες που εξετάστηκαν συνδέθηκαν με υψηλότερες τιμές, αν και το μέγεθος της διαφοράς παρουσίαζε σημαντικές αποκλίσεις ανάλογα με το είδος του κρέατος και τον συγκεκριμένο ισχυρισμό. Η μεγαλύτερη διαφορά που εντοπίστηκε αφορούσε το μοσχαρίσιο κρέας με ένδειξη για χαμηλότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, το οποίο εμφάνιζε εκτιμώμενη προσαύξηση τιμής περίπου 68,7% σε σύγκριση με αντίστοιχα προϊόντα χωρίς τη συγκεκριμένη ένδειξη. Η συγκεκριμένη κατηγορία ήταν όμως ιδιαίτερα μικρή στο συνολικό δείγμα, καθώς προϊόντα με αυτόν τον ισχυρισμό αντιστοιχούσαν μόλις στο 0,35% των προϊόντων μοσχαρίσιου κρέατος που καταγράφηκαν.
Αρκετά μικρότερη, αλλά επίσης αξιοσημείωτη, ήταν η διαφορά για το βιολογικό μοσχαρίσιο κρέας, όπου η εκτιμώμενη προσαύξηση έφτανε περίπου το 32,6%. Παρόμοια ήταν η εικόνα για το μοσχαρίσιο κρέας ελευθέρας βοσκής, με προσαύξηση περίπου 33%, ενώ η ένδειξη ότι ένα προϊόν δεν περιείχε γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς συνδεόταν με αύξηση περίπου 24,6% στην τιμή. Τα συγκεκριμένα ευρήματα δείχνουν ότι οι διαφορετικές ετικέτες δεν λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο στην αγορά, καθώς η διαφορά που συνδέεται με κάθε χαρακτηριστικό μπορεί να είναι αρκετά διαφορετική. Στο χοιρινό κρέας, οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης σημαντικές προσαυξήσεις για αρκετές από τις συγκεκριμένες ετικέτες, με τα βιολογικά προϊόντα, τα προϊόντα χωρίς γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς και εκείνα που συνδέονταν με ελευθέρα βοσκή να εμφανίζουν υψηλότερες τιμές από τα αντίστοιχα συμβατικά. Αντίθετα, η αγορά χοιρινού με ένδειξη χαμηλότερων εκπομπών ήταν τόσο περιορισμένη ώστε οι ερευνητές δεν εντόπισαν κανένα προϊόν με τον συγκεκριμένο ισχυρισμό στο δείγμα τους. Στο κοτόπουλο υπήρχαν επίσης προϊόντα με περιβαλλοντικές και παραγωγικές ετικέτες, αλλά τα ασφάλιστρα τιμής ήταν γενικά διαφορετικά από εκείνα που παρατηρήθηκαν στο μοσχάρι και στο χοιρινό. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το γεγονός ότι δεν οδήγησαν όλες οι ετικέτες σε ακριβότερο προϊόν. Η ένδειξη «χωρίς γλουτένη» στο μοσχαρίσιο κρέας συνδέθηκε στην ανάλυση με χαμηλότερη τιμή σε σχέση με τα προϊόντα χωρίς τη συγκεκριμένη ένδειξη. Η συγκεκριμένη περίπτωση υπενθυμίζει ότι οι ετικέτες που χρησιμοποιούνται στην αγορά κρέατος δεν αφορούν όλες την ίδια έννοια ούτε έχουν απαραίτητα σχέση με τη βιωσιμότητα, καθώς ορισμένες λειτουργούν κυρίως ως χαρακτηριστικά διαφοροποίησης του προϊόντος.
Οι περιβαλλοντικές ετικέτες παραμένουν περιορισμένες
Παρά τις διαφορές στις τιμές, τα προϊόντα που έφεραν συγκεκριμένες περιβαλλοντικές ενδείξεις ήταν ελάχιστα σε σχέση με το σύνολο της αγοράς που εξετάστηκε. Η ένδειξη για χαμηλότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου εμφανίστηκε μόλις στο 0,35% των προϊόντων μοσχαρίσιου κρέατος και στο 0,12% των προϊόντων κοτόπουλου, ενώ δεν καταγράφηκε σε κανένα από τα προϊόντα χοιρινού κρέατος του δείγματος. Η περιορισμένη παρουσία αυτών των προϊόντων είναι σημαντική, καθώς σημαίνει ότι οι εκτιμήσεις για τις αντίστοιχες διαφορές τιμών βασίζονται σε πολύ μικρότερη αγορά από εκείνη των βιολογικών ή άλλων πιο διαδεδομένων κατηγοριών. Η σπανιότητα των συγκεκριμένων προϊόντων σημαίνει επίσης ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί πως ολόκληρη η διαφορά στην τιμή οφείλεται αποκλειστικά στο κόστος μιας πιο βιώσιμης παραγωγής. Ένα προϊόν με περιβαλλοντικό ισχυρισμό μπορεί να παράγεται σε μικρότερη κλίμακα, να απευθύνεται σε διαφορετικό κοινό ή να τοποθετείται εξαρχής σε υψηλότερη κατηγορία τιμής. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι το λεγόμενο ασφάλιστρο τιμής μπορεί να αντανακλά τόσο το επιπλέον κόστος που απαιτείται για την παραγωγή και την πιστοποίηση ενός προϊόντος όσο και την πρόσθετη αξία που αποδίδει η αγορά στο συγκεκριμένο χαρακτηριστικό. Η διαφορά είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα στην περίπτωση του βοδινού κρέατος, όπου το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της παραγωγής είναι γενικά μεγαλύτερο σε σύγκριση με άλλες κατηγορίες κρέατος. Η παρουσία ετικετών που αναφέρονται στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου μπορεί επομένως να λειτουργεί ως ένας τρόπος διαφοροποίησης προϊόντων που υποτίθεται ότι έχουν μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Ωστόσο, η συγκεκριμένη μελέτη δεν εξέτασε εάν οι ισχυρισμοί αυτοί ανταποκρίνονται πράγματι σε συγκεκριμένη και μετρημένη μείωση των εκπομπών για κάθε προϊόν, αλλά κατέγραψε την τιμή που συνδεόταν με την παρουσία της αντίστοιχης ετικέτας.
