Η Φέτα ΠΟΠ καταλαμβάνει μια θέση στην ελληνική αγροδιατροφή που δύσκολα συγκρίνεται με άλλο προϊόν γεωγραφικής ένδειξης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τη χαρακτηρίζει ως το κορυφαίο ελληνικό προϊόν γεωγραφικής ένδειξης και αναφέρει ότι αντιπροσωπεύει περίπου το 10% των ελληνικών εξαγωγών τροφίμων. Τα οικονομικά μεγέθη επιβεβαιώνουν τη διεθνή της απήχηση. Σύμφωνα με στοιχεία του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Γαλακτοκομικών Προϊόντων (ΣΕΒΓΑΠ), το 2024 η αξία των εξαγωγών Φέτας έφθασε σε επίπεδο ρεκόρ, περίπου στα 785 εκατ. ευρώ, με εξαγωγές περίπου 97.000 τόνων. Περίπου το 65% των συνολικών πωλήσεων Φέτας κατευθύνεται πλέον εκτός Ελλάδας. Νεότερες δημοσιευμένες αναφορές για το 2025, την τοποθετούν περίπου στους 154.000 τόνους παραγωγής και σε οικονομικό μέγεθος της τάξης του 1 δισ. δολαρίων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | ΠΡΟΣΟΧΗ – ΕΦΕΤ: “Μην τα χρησιμοποιείτε” – Ανακαλούνται μη ασφαλή πιάτα και μαχαιροπίρουνα (φωτογραφίες)
Πίσω από αυτή την εμπορική επιτυχία βρίσκεται μια αυστηρά καθορισμένη ονομασία προέλευσης. Η Φέτα δεν αποτελεί γενικό όρο για οποιοδήποτε λευκό τυρί άλμης. Η προστατευόμενη ονομασία συνδέεται με συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή, πρώτη ύλη και μέθοδο παραγωγής. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνδέει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της με τις αυτόχθονες φυλές αιγοπροβάτων, την ελληνική χλωρίδα, τις κλιματικές συνθήκες και την παραδοσιακή τεχνογνωσία. Το γάλα προέρχεται από πρόβατα και αίγες, ενώ κατά την παραγωγή δεν επιτρέπεται η προσθήκη χρωστικών, συντηρητικών, γαλακτοπρωτεϊνών, αλάτων καζεΐνης, συμπυκνωμένου ή γάλακτος σε σκόνη. Η ωρίμανση πραγματοποιείται σε δύο στάδια και η συνολική διάρκειά της είναι τουλάχιστον δύο μήνες. Η μεγάλη αναγνωρισιμότητα της λέξης «φέτα», ωστόσο, δεν απαντά σε ένα διαφορετικό ερώτημα: πόσοι καταναλωτές γνωρίζουν τι ακριβώς πιστοποιεί η ένδειξη ΠΟΠ;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Σοβαρός κίνδυνος από φιστίκια – Μπλόκο σε φορτίο από την Αργεντινή
Ένας καταναλωτής μπορεί να αγοράζει συστηματικά Φέτα, να αναγνωρίζει το προϊόν, να εμπιστεύεται την ονομασία και να το συνδέει με την Ελλάδα, χωρίς να γνωρίζει τις προδιαγραφές που βρίσκονται πίσω από την πιστοποίηση. Η γνώση ενός εμπορικά επιτυχημένου προϊόντος και η κατανόηση του συστήματος Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης δεν είναι ταυτόσημες έννοιες.
Το χάσμα ανάμεσα στην αναγνωρισιμότητα μιας πιστοποίησης και στην πραγματική γνώση του περιεχομένου της έχει απασχολήσει την επιστημονική έρευνα. Μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε σήμερα 18 Αυγούστου 2026, στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Foods εξετάζει ακριβώς αυτό το ζήτημα μέσα από δύο άλλα ευρωπαϊκά τυριά ΠΟΠ. Η εργασία έχει τίτλο «Survey Validation and Optimization to Assess Public Awareness of Origin Protected Designation (PDO) Cheeses: Majorero and Palmero Cases» και πραγματοποιήθηκε από ερευνητές που συνδέονται, μεταξύ άλλων, με το University of Córdoba, το Canary Institute for Agrarian Research (ICIA) και το University of La Laguna.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ως περιπτώσεις μελέτης τα Majorero και Palmero, δύο παραδοσιακά τυριά ΠΟΠ των Καναρίων Νήσων. Στόχος τους ήταν να επικυρώσουν και να βελτιστοποιήσουν ένα ερωτηματολόγιο ικανό να αξιολογεί τη γνώση, τις αντιλήψεις και την εμπιστοσύνη των καταναλωτών απέναντι στα τυριά ΠΟΠ και στα στοιχεία που χρησιμοποιούνται για την αναγνώριση της αυθεντικότητάς τους. Το ερωτηματολόγιο περιλάμβανε 112 ερωτήσεις και οι συμμετέχοντες απάντησαν πριν και μετά από οργανωμένη εκπαιδευτική παρέμβαση σχετικά με τα τυριά, την αισθητηριακή αξιολόγηση και την πιστοποίηση ΠΟΠ.
Η ανάλυση έδειξε σημαντική βελτίωση μετά την εκπαίδευση. Οι συμμετέχοντες κατανόησαν καλύτερα τους κανονισμούς ΠΟΠ, δήλωσαν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση στην αισθητηριακή αξιολόγηση και βελτίωσαν την ικανότητά τους να αναγνωρίζουν στοιχεία αυθεντικότητας. Το ιδιαίτερο ενδιαφέρον της μελέτης βρίσκεται στους παράγοντες που διαμόρφωναν τις αντιλήψεις των καταναλωτών. Η σχέση τους με τα προϊόντα επηρεαζόταν περισσότερο από την εξοικείωση, την εμπιστοσύνη στην πιστοποίηση, την τοπική ταυτότητα και την αισθητηριακή εμπειρία παρά από τη λεπτομερή τεχνική γνώση των κανονισμών ΠΟΠ.
Οι κάτοικοι της La Palma και της Fuerteventura εμφάνισαν μεγαλύτερη εξοικείωση με τα αντίστοιχα τοπικά τυριά από συμμετέχοντες της Gran Canaria, στοιχείο που συνέδεσε τη γνώση των προϊόντων με τη γεωγραφική και πολιτισμική εγγύτητα. Παράλληλα, οι αντιλήψεις σχετικά με τη σύνθεση του γάλακτος και την προέλευση των Majorero και Palmero στηρίζονταν περισσότερο στην εμπιστοσύνη προς την πιστοποίηση παρά στη γνώση των τεχνικών προδιαγραφών. Πολλοί καταναλωτές δεν γνώριζαν συγκεκριμένους κανόνες παραγωγής, αλλά συνέδεαν την αυθεντικότητα με το σήμα ΠΟΠ και την τοπική παράδοση.
Η έρευνα κατέγραψε και σύγχυση γύρω από την ασφάλεια τροφίμων. Μέρος των συμμετεχόντων συνέδεε την πιστοποίηση ΠΟΠ με μεγαλύτερη υγειονομική ασφάλεια. Η συγκεκριμένη αντίληψη παρέμεινε σε κάποιο βαθμό ακόμη και μετά την εκπαίδευση, γεγονός που αποδόθηκε στη βαθύτερη σύνδεση που κάνουν οι καταναλωτές μεταξύ επίσημων σημάτων, ποιότητας και ασφάλειας.
Με βάση τα συμπεράσματα της μελέτης, ένα προϊόν με εξαγωγές εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, παρουσία σε μεγάλες διεθνείς αγορές και εξαιρετικά υψηλή αναγνωρισιμότητα μπορεί να είναι γνωστό ως όνομα χωρίς ο καταναλωτής να γνωρίζει με αντίστοιχη ακρίβεια τι προστατεύει η πιστοποίησή του. Οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι η ενημέρωση των καταναλωτών για τα προϊόντα ΠΟΠ χρειάζεται να υπερβαίνει την απλή παρουσίαση τεχνικών προδιαγραφών και να ενισχύει την κατανόηση της προέλευσης, της αυθεντικότητας και του πραγματικού περιεχομένου της πιστοποίησης.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτούν οι εσφαλμένες αντιλήψεις που συνδέουν το σήμα ΠΟΠ με εγγυήσεις που δεν αποτελούν τον κύριο σκοπό του συστήματος, όπως η αντίληψη ότι η πιστοποίηση συνεπάγεται από μόνη της αυξημένη ασφάλεια τροφίμων. Οι ερευνητές προτείνουν εκπαιδευτικές στρατηγικές που θα διαχωρίζουν με μεγαλύτερη ακρίβεια την πιστοποίηση προέλευσης και ποιότητας από τους ελέγχους ασφάλειας τροφίμων, αξιοποιώντας παράλληλα περισσότερο διαδραστικές και βιωματικές μορφές μάθησης. Η ακριβής επισήμανση, η σαφής πληροφόρηση για την προέλευση και η επικοινωνία χαρακτηριστικών που επιτρέπουν στον καταναλωτή να αναγνωρίζει την αυθεντικότητα του προϊόντος θεωρούνται επίσης σημαντικές για την ενίσχυση της κατανόησης και της εμπιστοσύνης προς τα προϊόντα ΠΟΠ.
Για τη μελλοντική έρευνα, οι συγγραφείς προτείνουν την εφαρμογή της μεθοδολογίας σε άλλα τρόφιμα ΠΟΠ και ΠΓΕ και σε διαφορετικά πολιτισμικά και καταναλωτικά περιβάλλοντα. Προτείνουν επίσης πιθανoτική δειγματοληψία, καταγραφή περισσότερων κοινωνικοδημογραφικών παραμέτρων και μακροχρόνια παρακολούθηση των συμμετεχόντων, ώστε να εξεταστεί εάν οι γνώσεις που αποκτώνται μέσω της εκπαίδευσης διατηρούνται στον χρόνο και εάν μπορούν να επηρεάσουν την πραγματική αγοραστική συμπεριφορά. Παράλληλα, θεωρούν σκόπιμη τη δημιουργία συντομότερων και πρακτικότερων ερωτηματολογίων με βάση τις μεταβλητές που εμφάνισαν τη μεγαλύτερη διακριτική ικανότητα. Η Φέτα ΠΟΠ δεν εξετάστηκε στη συγκεκριμένη εργασία, ωστόσο ένα αντίστοιχο ερευνητικό πρωτόκολλο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε μελλοντική ελληνική μελέτη για να διερευνηθεί κατά πόσο η πολύ υψηλή αναγνωρισιμότητα της Φέτας συνοδεύεται από πραγματική γνώση των προδιαγραφών και του περιεχομένου της πιστοποίησης ΠΟΠ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
