Αντιστοιχίες μεταξύ όρασης και γεύσης και ο πιθανός ρόλος τους στις επιλογές τροφίμων σε ηλικιωμένους
Οι διασταυρούμενες αντιστοιχίες ανάμεσα στην όραση και τη γεύση —όταν δηλαδή ένα σχήμα ή ένα χρώμα μας «προδιαθέτει» για γλυκό, πικρό κ.λπ.— έχουν περιγραφεί ξανά. Κανείς όμως δεν είχε εστιάσει ειδικά στους ηλικιωμένους. Νέα έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Food Quality and Preference, έρχεται να καλύψει αυτό το κενό, συγκρίνοντας ηλικιωμένους με νεότερους και βλέποντας αν οι οπτικές ενδείξεις αλλάζουν πραγματικά τις επιλογές τροφίμων.
Στη Μελέτη 1, 31 ηλικιωμένοι και ομάδα ελέγχου 55 νεότερων ενηλίκων συμπλήρωσαν ερωτηματολόγιο για το πώς «δένουν» σχήματα και χρώματα με βασικές γεύσεις. Το αποτέλεσμα ήταν καθαρό: οι ηλικιωμένοι έκαναν σταθερές συσχετίσεις, αντίστοιχες με των νεότερων. Η γλυκύτητα «κουμπώνει» συχνά με σχήμα καρδιάς και ροζ χρώμα, ενώ άλλα σχήματα/χρώματα παραπέμπουν σε πικρό ή ξινό.
Στη Μελέτη 2, οι ερευνητές άφησαν τις δηλώσεις και πήγαν στην πράξη: 35 ηλικιωμένοι από λέσχη ηλικιωμένων δοκίμασαν τρόφιμα που ήταν οπτικά «σεταρισμένα» να δείχνουν γλυκά ή πικρά. Όταν το σχήμα ή το χρώμα ταίριαζε με τη γλυκύτητα, οι επιλογές των συμμετεχόντων έγερναν καθαρά προς αυτά τα τρόφιμα, σε σύγκριση με όσα «φωνάζαν» πικρά. Με απλά λόγια, τα μάτια επηρέασαν το χέρι πριν το φαγητό φτάσει στο στόμα.
Υπάρχει όμως ένα όριο: οι οπτικές προσδοκίες φαίνεται να δουλεύουν πριν από τη δοκιμή. Μόλις αρχίσει το φαγητό, η επίδραση της εικόνας ξεθωριάζει. Οι αντιστοιχίες σχήματος–χρώματος–γεύσης ήταν ξεκάθαρες στο «πριν», αλλά δεν κράτησαν δύναμη «κατά τη διάρκεια» και «μετά» την κατανάλωση.
Το μήνυμα είναι πρακτικό. Οι ηλικιωμένοι, όπως και οι νεότεροι, έχουν σταθερά οπτικά «κλειδιά» για το πώς θα γευτούν κάτι. Αν αυτά αξιοποιηθούν σωστά —με σχήματα και χρώματα που πυροδοτούν θετικές προσδοκίες— μπορούν να βοηθήσουν στη βελτίωση της όρεξης και στην πιο εύκολη επιλογή θρεπτικών τροφών, σε μια ηλικιακή ομάδα που συχνά παλεύει με απώλεια ενδιαφέροντος για το φαγητό. Σύμφωνα με τους ερευνητές δεν είναι ούτε μαγικό κόλπο ούτε θεραπεία. Είναι ένα απλό εργαλείο σχεδιασμού γευμάτων και συσκευασίας που σπρώχνει διακριτικά προς καλύτερες επιλογές.
