Περισσότεροι από 6.000 μαθητές δηλητηριάστηκαν από σχολικά γεύματα – Τι ισχύει στην Ελλάδα και τι να προσέχουμε

Παραδείγματα, παθογένειες και μέτρα προστασίας

Σοκ προκαλεί στην Ινδονησία η είδηση ότι σχεδόν 6.500 μαθητές παρουσίασαν τροφική δηλητηρίαση στο πλαίσιο του προγράμματος σχολικών γευμάτων Free Nutritious Meals (MBG), που ξεκίνησε στις αρχές του 2025 με πρωτοβουλία του προέδρου Πραμπόβο Σουμπιάντο. Σύμφωνα με την Εθνική Υπηρεσία Διατροφής (BGN), από τον Ιανουάριο έως τον Σεπτέμβριο καταγράφηκαν 70 περιστατικά μαζικής δηλητηρίασης με τουλάχιστον 5.914 νοσούντες, ενώ άλλες πηγές ανεβάζουν τον συνολικό αριθμό των περιστατικών σε 6.452.

Αιτίες: μικρόβια, κακή επεξεργασία και καθυστερήσεις

Οι υγειονομικές αρχές αποδίδουν το πρόβλημα σε συνδυασμό παραγόντων: μικροβιολογική και χημική μόλυνση, ανεπαρκή επεξεργασία και αποθήκευση τροφίμων, καθώς και μεγάλη καθυστέρηση ανάμεσα στο μαγείρεμα και στη διανομή. Ο επικεφαλής της BGN, Ντάνταν Χινταγιάνα, επισκέφθηκε μαθητές που νοσηλεύτηκαν στη Δυτική Ιάβα και ανέφερε ότι τα γεύματα είχαν μαγειρευτεί πολύ νωρίς και παρέμειναν για ώρες αποθηκευμένα πριν διανεμηθούν.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Δεύτερη επικίνδυνη κούπα στα ελληνικά καταστήματα – Περιέχει τοξικά βαρέα μέταλλα [φωτο]

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Λιστέρια σε φρουτοσαλάτες και κομμένα φρούτα που πωλούνται σε σούπερ μάρκετ – Γιατί πρέπει να αγοράζουμε ολόκληρα φρούτα

«Καλό πρόγραμμα, αλλά χρειάζεται έλεγχος»

Η δρ. Μερίτα Αρίνι, ειδική στη δημόσια υγεία στο Πανεπιστήμιο Muhammadiyah Yogyakarta, τόνισε ότι το MBG είναι ένα πρόγραμμα με θετικό κοινωνικό αποτύπωμα, που όμως απαιτεί αυστηρότερη επίβλεψη. «Τα σχολικά γεύματα συμβάλλουν στη βελτίωση της διατροφής και της φοίτησης των παιδιών. Όμως όταν εμφανίζονται χιλιάδες κρούσματα δηλητηρίασης, χρειάζεται αναθεώρηση της επίβλεψης, της διανομής και της συμμετοχής της κοινότητας», δήλωσε.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η σαλμονέλα στα αυγά έφθασε στη γειτονιά μας – Πώς μπορείτε να προστατευθείτε

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 1η Οκτωβρίου – «Ημέρα Natasha»: Η 15χρονη που πέθανε από σάντουιτς μεγάλης αλυσίδας αλλά «σώζει» χιλιάδες ανθρώπους

Βακτήρια σε δείγματα φαγητού

Σύμφωνα με εργαστηριακές εξετάσεις, σε δείγματα φαγητού αλλά και εμετού μαθητών εντοπίστηκαν παθογόνα όπως E. coli, Clostridium, Bacillus cereus, Salmonella και Staphylococcus.

Ο καθηγητής Σρι Ραχάρτζο από το Πανεπιστήμιο Gadjah Mada μίλησε για «συστημική αποτυχία» στη διαδικασία προετοιμασίας και διανομής.
«Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η απουσία ελέγχου στο χρόνο κατανάλωσης, αλλά και ζητήματα με την ποιότητα νερού, την έλλειψη εκπαιδευμένου προσωπικού και την περιορισμένη κατανόηση κανόνων υγιεινής από τους χειριστές τροφίμων», είπε χαρακτηριστικά.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Συναγερμός για τσάι με υπέρβαση σε τοξική ουσία 675% – Διαφημίζεται ως προστατευτικό για το συκώτι, αλλά του προκαλεί βλάβη!

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Θάνατος – μυστήριο στις τουαλέτες του KFC – Το λάθος της αλυσίδας που μπορεί να την πάει στα δικαστήρια

Έκκληση για μεταρρυθμίσεις

Ο Πραμούντια Κούνια, λέκτορας διατροφικής επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Muhammadiyah Surakarta, κάλεσε την κυβέρνηση να προχωρήσει σε πλήρη αξιολόγηση του προγράμματος.

Ζήτησε:

• Έλεγχο πρώτων υλών και προμηθευτών,
• Εκπαίδευση και πιστοποίηση προσωπικού κουζίνας,
• Εφαρμογή ενιαίων προτύπων παραγωγής και διανομής.

«Η εκπαίδευση στην υγιεινή των τροφίμων πρέπει να είναι υποχρεωτική. Απαιτείται αυστηρή τήρηση λίστας ελέγχου για τις πρώτες ύλες, με έμφαση στις ημερομηνίες λήξης», πρόσθεσε.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ρεκόρ προστίμων σε παραγωγούς πουλερικών – Είχαν στήσει καρτέλ για να αυξάνουν τεχνητά τις τιμές στην αγορά

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Υπολείμματα φυτοφαρμάκων στο ελαιόλαδο – Oι νέοι κανόνες ασφάλειας και τα δύο σημεία που ανεβάζουν τον πήχη

Παρά την κρίση, πολλοί ειδικοί επισημαίνουν ότι το MBG δεν πρέπει να καταργηθεί, αλλά να αναμορφωθεί με αυστηρότερους κανόνες ασφάλειας τροφίμων. Η επιτυχία του θα κριθεί από το αν η κυβέρνηση μπορέσει να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των γονιών και να προστατεύσει τα παιδιά από νέες μαζικές δηλητηριάσεις.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η Ευρώπη καταργεί ένα ακόμη επικίνδυνο φυτοφάρμακο – Προκαλεί σοβαρές διαταραχές σε νευρικό και ενδοκρινικό σύστημα

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πώς να αφαιρέσετε το λιωμένο κερί από γυάλινα δοχεία και πιάτα χωρίς τρίψιμο

Τα σχολικά γεύματα στην Ελλάδα

Το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, σύμφωνα με το άρθρο 12 του ν. 4455/2017 (ΦΕΚ Α’ 22), όπως τροποποιήθηκε και ισχύει με το άρθρο 77 του ν.4756/2020  (ΦΕΚ Α΄ 235) και το Π.Δ. 77/2023 (ΦΕΚ Α΄ 130), καταρτίζει, συντονίζει και εποπτεύει το Πρόγραμμα «Σχολικά Γεύματα». Ο ΟΠΕΚΑ, ως εντολοδόχος του υπουργείου αναλαμβάνει την υλοποίηση του Προγράμματος. Τη σχολική χρονιά 2024-2025, το Πρόγραμμα περιέλαβε, σύμφωνα με τον προϋπολογισμό του, την παροχή 231.062 ζεστών γευμάτων ημερησίως σε μαθητές Δημοτικών Σχολείων. Υλοποιήθηκε πανελλαδικά σε 1.882 σχολικές μονάδες, από Αναδόχους οι οποίοι αναδείχθηκαν κατόπιν Δημόσιου Ανοιχτού Ηλεκτρονικού Διαγωνισμού.

Πριν από λίγες ημέρες η κυβέρνηση ανακοίνωσε τη δημοσίευση Δημόσιου ηλεκτρονικού ανοικτού διαγωνισμού για την παροχή σχολικών γευμάτων σε μαθητές της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. Ο διαγωνισμός αφορά τη σχολική χρονιά 2025-2026, με δικαίωμα παράτασης και για το 2026-2027.

Σύμφωνα με τη διακήρυξη, τα γεύματα θα καλύψουν τις ανάγκες μαθητών σε οκτώ δήμους της χώρας:

• Ορεστιάδας
• Σαμοθράκης
• Σουφλίου
• Γρεβενών
• Ιστιαίας – Αιδηψού
• Παιονίας
• Ικαρίας
• Αίγινας

Η ανάθεση περιλαμβάνει υπηρεσίες παρασκευής, συσκευασίας και διανομής ζεστών σχολικών γευμάτων, ώστε οι μαθητές να απολαμβάνουν καθημερινά ισορροπημένη και ποιοτική διατροφή.

Περιστατικά δηλητηρίασης και στην Ελλάδα

Θυμίζουμε ότι στη Λαμία, τον Μάιο 2024 περίπου 63 μαθητές σε επτά δημοτικά σχολεία της Λαμίας εμφάνισαν συμπτώματα τροφικής δηλητηρίασης (εμετός, διάρροια, πόνος στην κοιλιά) μετά από κατανάλωση σχολικών γευμάτων. Το φαγητό παρήχθη από τη μονάδα της εταιρείας Giannitsis Logistics. Μετά το περιστατικό έγινε έρευνα, και η Επιτροπή Ελέγχου Τροφίμων (EFET) ανέστειλε την έγκριση της παραγωγικής μονάδας της εταιρείας. Επίσης, γονείς και φορείς διαμαρτυρήθηκαν όταν η ίδια εταιρεία (που είχε εμπλακεί στο περιστατικό) επανήλθε, «με το παράθυρο», να παρέχει σχολικά γεύματα (σε δευτεροβάθμια σχολεία) παρά τις προηγούμενες καταγγελίες.

Τι να προσέχουμε – Προτάσεις προστασίας

Για να μειώσουμε τον κίνδυνο δηλητηριάσεων από σχολικά γεύματα στην Ελλάδα, πρέπει να γίνεται:

1. Υγειονομικός έλεγχος μονάδων παραγωγής & πιστοποίηση προσωπικού
   • Να γίνονται τακτικοί έλεγχοι από ΕΦΕΤ / Αρχές Δημόσιας Υγείας, ειδικά όταν υπάρχουν καταγγελίες.
   • Οι υπάλληλοι κουζίνας να έχουν εκπαίδευση στην ασφάλεια τροφίμων· η υγιεινή να μην είναι «προαιρετική».
2. Σωστή αποθήκευση & διατήρηση θερμοκρασίας
   • Τα γεύματα να σερβίρονται όσο το δυνατόν πιο γρήγορα μετά την παρασκευή.
   • Να μην παραμένουν εκτός ψύξης για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
   • Να ελέγχεται η κατάσταση (καθαριότητα, συντήρηση) των ψυγείων / αποθηκευτικών χώρων.
3. Κατάλληλα υλικά και συσκευασία
   • Να ελέγχονται πρώτες ύλες (φρέσκα, χωρίς σημάδια αλλοίωσης).
   • Να αποφεύγονται συσκευασίες και σκεύη που δεν είναι κατάλληλα για τρόφιμα ή που «μεταφέρουν» χημικά ή βακτήρια.
4. Διαφάνεια και ενημέρωση γονέων / κοινού
   • Να υπάρχει ενημέρωση όταν συμβαίνει κάποιο πρόβλημα — ποιο σχολείο, ποιο μενού, τι βακτήρια εντοπίστηκαν.
   • Οι γονείς να έχουν τη δυνατότητα να ελέγχουν — π.χ. να βλέπουν πώς είναι το γεύμα ή να ζητούν δείγματα / έλεγχο.
5. Εναλλακτικές επιλογές
   • Όπου είναι δυνατόν, τα σχολεία να προμηθεύονται φαγητό που μαγειρεύεται επί τόπου ή κοντά (μικρότερη διαδρομή).
   • Να εξετάζεται η δυνατότητα πιο απλών μενού που δεν απαιτούν πολλή διαχείριση (π.χ. παιδικά με ελάχιστη επεξεργασία).