Συναγερμός για τσάι με υπέρβαση σε τοξική ουσία 675% – Διαφημίζεται ως προστατευτικό για το συκώτι, αλλά του προκαλεί βλάβη!

Σοβαρό κίνδυνο για την υγεία εντόπισαν οι αρχές σε φυτικό τσάι καθώς οι αναλύσεις έδειξαν υπέρβαση των ορίων σε πυρρολιζιδινικά αλκαλοειδή

Τα τελευταία χρόνια, η αγορά έχει κατακλυστεί από προϊόντα που προβάλλονται ως «φυσικά», «βοτανικά» ή «απόλυτα ασφαλή». Πολλά από αυτά διαφημίζονται ως ενισχυτικά της υγείας, υποσχόμενα προστασία του οργανισμού και πρόληψη ασθενειών. Ωστόσο, η πραγματικότητα συχνά διαφέρει. Η ετικέτα «φυσικό» δεν συνεπάγεται αυτόματα και «ακίνδυνο». Να σημειωθεί ότι όροι όπως “παραδοσιακό”, “φυσικό” και “χειροποίητο” χρησιμοποιούνται από πολλούς παραγωγούς τροφίμων, χωρίς να υπάρχει σαφής προσδιορισμός του τι πρέπει να ισχύει για να χρησιμοποιούνται τέτοιοι όρο. Παράλληλα, ορισμένα φυτικά παρασκευάσματα μπορεί να περιέχουν τοξικές ουσίες σε επίπεδα που αποτελούν σοβαρή απειλή για την υγεία, από βλάβες στο ήπαρ μέχρι και αυξημένο κίνδυνο καρκινογένεσης.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | LIDL Fr: Κίνδυνος από τρόφιμο ιδιωτικής ετικέτας και μεγάλης ζήτησης – Ανακαλείται από 208 καταστήματα [φωτο]

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Δεύτερη επικίνδυνη κούπα στα ελληνικά καταστήματα – Περιέχει τοξικά βαρέα μέταλλα [φωτο]

Η Πολωνία εξέδωσε στις 29 Σεπτεμβρίου 2025 επείγουσα προειδοποίηση μέσω του ευρωπαϊκού συστήματος για τα τρόφιμα (RASFF) με την ένδειξη σοβαρού κινδύνου, καθώς στο πλαίσιο επίσημου ελέγχου στην αγορά, εντοπίστηκαν υψηλές συγκεντρώσεις πυρρολιζιδινικών αλκαλοειδών στο προϊόν Ostropest plamisty herbatka ziołowa (φυτικό τσάι με γαϊδουράγκαθο). Οι εργαστηριακές μετρήσεις κατέγραψαν τιμές 1.550 ± 543 μg/kg, όταν το ανώτατο επιτρεπτό όριο είναι 200 μg/kg δηλαδή σε ποσοστό υπέρβασης 675%.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εννέα μεγάλες αλυσίδες σουπερμάρκετ προειδοποιούν με ανακοινώσεις για επικίνδυνο τρόφιμο

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Λιστέρια σε φρουτοσαλάτες και κομμένα φρούτα που πωλούνται σε σούπερ μάρκετ – Γιατί πρέπει να αγοράζουμε ολόκληρα φρούτα

Η διανομή του προϊόντος έχει γίνει και σε άλλα κράτη μέλη και χώρες εκτός ΕΕ, γεγονός που κινητοποίησε τις αρμόδιες αρχές. Στη λίστα με τις εμπλεκόμενες χώρες περιλαμβάνονται η Γερμανία, Ιταλία, Ολλανδία, Ιρλανδία, Σουηδία, Νορβηγία, Ελβετία, Ηνωμένο Βασίλειο, Καναδάς και άλλες, με αρκετές να έχουν επισημάνει την υπόθεση για περαιτέρω διερεύνηση.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το τυρί που βοηθά γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση και άνδρες άνω των 55 – Πωλείται σε μεγάλα ελληνικά σουπερμάρκετ

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η σαλμονέλα στα αυγά έφθασε στη γειτονιά μας – Πώς μπορείτε να προστατευθείτε

Σύμφωνα με τις πολωνικές αρχές (PSSE, WSSE), ενημερώθηκαν οι παραλήπτες του προϊόντος και δρομολογήθηκαν έρευνες για τον εντοπισμό παρτίδων και απόσυρση τους από την αγορά. Προσοχή: Το τσάι πωλείται και σε μεγάλες πλατφόρμες λιανικής και είναι πολύ πιθανό να το έχουν προμηθευτεί και Έλληνες καταναλωτές.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νότια προάστια Αττικής: Πρόβλημα οσμής και γεύσης με το νερό – Τι απαντά η ΕΥΔΑΠ

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Θάνατος – μυστήριο στις τουαλέτες του KFC – Το λάθος της αλυσίδας που μπορεί να την πάει στα δικαστήρια

Σημειώνεται ότι σύμφωνα με τη διαφήμιση του προϊόντος στις ιστοσελίδες, το τσάι προβάλλεται ως ωφέλιμο και προστατευτικό για το συκώτι, ενώ στην πραγματικότητα, όπως δείχνουν τα στοιχεία της ανάκλησης, ενδέχεται να έχει ακριβώς την αντίθετη επίδραση — να προκαλέσει σοβαρή βλάβη στο συκώτι.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Δημοφιλής σοκολάτα εξελίσσεται σε παγκόσμιο διατροφικό σκάνδαλο

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η Ευρώπη καταργεί ένα ακόμη επικίνδυνο φυτοφάρμακο – Προκαλεί σοβαρές διαταραχές σε νευρικό και ενδοκρινικό σύστημα

Τι είναι τα πυρρολιζιδινικά αλκαλοειδή

Τα PAs είναι μια ευρεία ομάδα φυσικών δευτερογενών μεταβολιτών που παράγονται από φυτά — ως μηχανισμό άμυνας απέναντι σε φυτοφάγα έντομα και παθογόνους οργανισμούς. Υπάρχουν πάνω από 600 γνωστές δομές PAs που έχουν καταγραφεί σε περίπου 6.000 φυτικά είδη. Διακρίνονται σε 1,2-ακορεστά (1,2-unsaturated) και κορεστά, με τα πρώτα να θεωρούνται κυρίως επικίνδυνα. Σε τρόφιμα και φυτικά προϊόντα (π.χ. τσάι, βότανα, μέλι) μπορεί να υπάρχουν ως ρύποι — λόγω επιμόλυνσης (π.χ. ανάμειξη φυτών που παράγουν PAs) ή λόγω μετατροπής από τα PAs-N-οξείδια (PANOs).

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Και τραπεζομάντηλα με τοξικές ουσίες – Γεμάτη η Ευρώπη!

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κανέλα – απειλή για την υγεία: Αποσύρεται από τα ράφια των σούπερ μάρκετ λόγω αυξημένων επιπέδων μολύβδου

Μηχανισμοί τοξικότητας

Τα PAs από μόνα τους δεν είναι πάντοτε τοξικά — η τοξικότητά τους ενεργοποιείται μέσω του μεταβολισμού στο ήπαρ.

1. Μεταβολική ενεργοποίηση – Τα PAs υφίστανται οξειδωτική ενεργοποίηση κυρίως από ένζυμα του κυτοχρώματος P450 (όπως CYP3A, CYP2B) στο ήπαρ, ώστε να μετατραπούν σε αντιδραστικά ενδιάμεσα (dehydropyrrolizidine esters / DHP). Τα ενδιάμεσα αυτά μπορούν να συνδεθούν με πρωτεΐνες του ήπατος, σχηματίζοντας πυρρόλιο-πρωτεϊνικές προσκολλήσεις (pyrrole–protein adducts) — ένα κρίσιμο στάδιο στη βλάβη του ήπατος.
2. Βλάβες στα ηπατικά κύτταρα / ενδοθηλιακά κύτταρα των ηπατικών τριχοειδών – Οι προσκολλήσεις πρωτεϊνών μπορούν να διαταράξουν ζωτικές λειτουργίες των κυττάρων, να προκαλέσουν οξειδωτικό στρες, απόπτωση ή νέκρωση. Τα ηπατικά τριχοειδή ενδοθηλιακά κύτταρα (hepatic sinusoidal endothelial cells, HSECs) μπορούν να υποστούν βλάβη, και παρά το ότι δεν εκφράζουν ένζυμα ενεργοποίησης, επηρεάζονται μέσω των μεταβολικών προϊόντων που τους φθάνουν.
3. Φλεβική απόφραξη / σύνδρομο φλεβικής απόφραξης του ήπατος – Μια σοβαρή μορφή τοξικότητας είναι η κατάσταση γνωστή ως hepatic sinusoidal obstruction syndrome (HSOS), ή παλαιότερα veno-occlusive disease (VOD), στην οποία οι ηπατικές τριχοειδικές φλέβες και τα τριχοειδή αποφράσσονται λόγω βλάβης στο ενδοθήλιο — οδηγώντας σε κατακράτηση υγρών, ίκτερο, ηπατομεγαλία, ακόμη και ηπατική ανεπάρκεια. Σε αναφορές περιπτώσεων ανθρώπων που έλαβαν φυτικά φάρμακα με PAs σημειώθηκαν τέτοιες σοβαρές βλάβες ή και θάνατοι.
4. Γενετοξικότητα & καρκινογένεση – Τα ενεργοποιημένα ενδιάμεσα PAs μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στο DNA, να εισβάλλουν στα μονοπάτια επιδιόρθωσης DNA, και να πυροδοτήσουν διαδικασίες καρκινογένεσης. Η ομάδα των 1,2-ακορεστών PAs θεωρείται ως πιθανώς καρκινογόνος στον άνθρωπο, με συνεχή χρήση σε χαμηλές δόσεις.
5. Άλλες πιθανές επιπτώσεις – Εκτός του ήπατος, ορισμένες μελέτες αναφέρουν σχέση με πνευμονική υπέρταση, καρδιακή υπερτροφία, νεφρική βλάβη ή άλλα συστήματα — κυρίως σε πολύ υψηλές ή παρατεταμένες εκθέσεις. Επιπλέον, η κατάσταση της νηστείας φαίνεται να ενισχύει την ηπατοτοξικότητα των PAs σε πειραματικά μοντέλα, ίσως λόγω έλλειψης προστατευτικών μηχανισμών του οργανισμού.

Αν και οι μηχανισμοί έχουν μελετηθεί, δεν έχει καταγραφεί μια ασφαλής κατώτατη δόση για τον άνθρωπο κάτω από την οποία δεν παρατηρείται καμία βλάβη. Η ευαισθησία διαφέρει ανάλογα με τη δομή του αλκαλοειδούς (κάποια PAs είναι πολύ τοξικότερα από άλλα). Η μακροχρόνια, χαμηλού επιπέδου έκθεση είναι πιο δύσκολο να τεκμηριωθεί κλινικά — αλλά οι μελέτες υποδεικνύουν ότι ενδεχομένως να συμβάλλει σε χρόνια ηπατική βλάβη και καρκινογένεση. Δεν υπάρχει προς το παρόν αποτελεσματική ειδική θεραπεία για PA-προκληθείσα HSOS πέρα από τη διακοπή έκθεσης και υποστηρικτική αντιμετώπιση.

Τι έλεγε η διαφήμιση και ποια είναι η πραγματικότητα

Στη διαδικτυακή του παρουσίαση, το τσάι με γαϊδουράγκαθο προβάλλεται ως προϊόν που «βοηθά στην καλή λειτουργία του ήπατος και των χοληφόρων», προστατεύοντας μάλιστα το συκώτι «από τις ελεύθερες ρίζες και εξωτερικούς παράγοντες». Οι καταναλωτές ενθαρρύνονται να πίνουν δύο φακελάκια την ημέρα, με μοναδικούς περιορισμούς για παιδιά, εγκύους και θηλάζουσες γυναίκες. Παράλληλα, τονίζεται ότι «διασφαλίζεται η ποιότητα των βοτάνων σε κάθε στάδιο».

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Περισσότεροι από 6.000 μαθητές δηλητηριάστηκαν από σχολικά γεύματα – Τι ισχύει στην Ελλάδα και τι να προσέχουμε

Η πραγματικότητα, όπως προκύπτει από την ειδοποίηση του ευρωπαϊκού συστήματος RASFF, είναι ακριβώς η αντίθετη. Οι εργαστηριακοί έλεγχοι κατέγραψαν επίπεδα πυρρολιζιδινικών αλκαλοειδών 675% υψηλότερα από το νόμιμο όριο. Οι ουσίες αυτές είναι γνωστές για την ηπατοτοξική τους δράση, γεγονός που μετατρέπει το προϊόν από «προστατευτικό για το συκώτι» σε παράγοντα κινδύνου. Επιπλέον, ο κίνδυνος δεν αφορά μόνο τις ευπαθείς ομάδες αλλά το σύνολο των καταναλωτών, ενώ η υποτιθέμενη «εγγύηση ποιότητας» διαψεύδεται από την επίσημη ανάκληση.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ψητές πατάτες: Το κόλπο για να είναι έτοιμες σε μόλις 15 λεπτά

*Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ασφάλειας τροφίμων και απευθύνεται στον κλάδο και στους επαγγελματίες τροφίμων, όπως και σε συνειδητοποιημένους καταναλωτές. Το παρόν άρθρο έχει σκοπό να προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες στους επιστήμονες τροφίμων και επαγγελματίες που σχεδιάζουν τα συστήματα και μέτρα ασφάλειας τροφίμων των επιχειρήσεων τροφίμων. Τα συμβάντα ασφάλειας τροφίμων σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο αποτελούν πολύτιμα εισερχόμενα δεδομένα στην ανάλυση επικινδυνότητας της διαδικασίας διαχείρισης τροφίμων (HACCP) που υποχρεούται να συντάσσει και να διατηρεί βάση νόμου, κάθε επιχείρηση τροφίμων.