Οι επιδράσεις του ιχθυελαίου στη χοληστερόλη είναι πιο σύνθετες απ’ ό,τι δείχνουν οι διαφημιστικές ετικέτες
Το ιχθυέλαιο συγκαταλέγεται στα πιο διαδεδομένα διατροφικά συμπληρώματα, ιδιαίτερα σε ηλικίες άνω των 40 ετών. Η δημοτικότητά του βασίζεται κυρίως στους πολλαπλούς ισχυρισμούς υγείας που συνοδεύουν τα προϊόντα του και κυρίως στην υποστήριξη της καρδιαγγειακής υγείας. Ωστόσο, η επιστημονική τεκμηρίωση πίσω από αυτούς τους ισχυρισμούς είναι πιο περιορισμένη απ’ ό,τι δείχνουν οι ετικέτες. Σύμφωνα με τα Αμερικανικά Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων, πάνω από το 20% των ατόμων άνω των 60 ετών και περίπου το 16% των ηλικιών 40-59 ετών λαμβάνουν τακτικά ιχθυέλαιο. Όμως, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε στο JAMA Cardiology, λιγότερο από το 20% των σχετικών προϊόντων χρησιμοποιούν εγκεκριμένους ισχυρισμούς υγείας από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA).
Επί του παρόντος, ο FDA έχει εγκρίνει επίσημους ισχυρισμούς μόνο για τη συμβολή του ιχθυελαίου στη μείωση της αρτηριακής πίεσης και στην πρόληψη της στεφανιαίας νόσου. Αντίθετα, ισχυρισμοί που αφορούν στη μείωση της χοληστερόλης ή στη βελτίωση του μεταβολισμού των λιπιδίων δεν έχουν επίσημη επιστημονική κατοχύρωση. Μάλιστα, σε μια μετα-ανάλυση 47 μελετών που δημοσιεύθηκε το 2009 στο International Journal of Cardiology, διαπιστώθηκε ότι το ιχθυέλαιο δεν επηρεάζει σημαντικά τα επίπεδα της συνολικής χοληστερόλης, της LDL (κακής) ή της HDL (καλής) χοληστερόλης. Αντίθετα, φαίνεται να έχει πιο αξιόλογη επίδραση στη μείωση των τριγλυκεριδίων, ιδιαίτερα όταν χορηγείται σε μεγαλύτερες δόσεις.
Τα δύο βασικά συστατικά του ιχθυελαίου είναι τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα EPA (εικοσιπεντανοϊκό οξύ) και DHA (δοκοσαεξανοϊκό οξύ). Το EPA σχετίζεται με αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες και πιθανή βελτίωση της ψυχικής διάθεσης, ενώ το DHA είναι καθοριστικό για την υγεία του εγκεφάλου και την ανάπτυξη του νευρικού συστήματος. Οι αναλογίες EPA προς DHA διαφέρουν σημαντικά μεταξύ προϊόντων και, κατά συνέπεια, διαφέρουν και οι επιδράσεις τους στον μεταβολισμό των λιπιδίων.
Ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε στο Journal of Clinical Lipidology έδειξε ότι το DHA μπορεί να μειώνει τα τριγλυκερίδια, αλλά ταυτόχρονα ενδέχεται να αυξάνει την LDL και τη μη-HDL χοληστερόλη, ενώ ενισχύει και τα επίπεδα της HDL. Αντίστοιχα, πρόσφατη ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε στο Journal of the American Heart Association επιβεβαίωσε ότι η αναλογία EPA/DHA παίζει καθοριστικό ρόλο στα λιπιδαιμικά αποτελέσματα. Σε γενικές γραμμές, δόσεις 2 γραμμαρίων την ημέρα μπορούν να μειώσουν τα τριγλυκερίδια κατά περίπου 43 mg/dL, ενώ 3 γραμμάρια μπορούν να επιφέρουν μείωση έως 69 mg/dL. Τα οφέλη είναι πιο έντονα σε άτομα με παχυσαρκία ή καρδιαγγειακά νοσήματα.
Παρά τα πιθανά οφέλη, οι επιδράσεις του ιχθυελαίου στη χοληστερόλη παραμένουν ασταθείς και απρόβλεπτες. Η HDL μπορεί να αυξηθεί ελαφρώς, αλλά η επίδραση στην LDL είναι συχνά ουδέτερη ή και αρνητική, ανάλογα με το προφίλ του προϊόντος και του ασθενούς. Δεν είναι όλα τα ιχθυέλαια ίσα – κάποια περιέχουν ανεπαρκείς δόσεις δραστικών συστατικών ή ενδέχεται να περιέχουν προσμίξεις. Για τον λόγο αυτό, είναι σημαντικό να επιλέγονται προϊόντα με σαφείς ενδείξεις EPA/DHA και να χορηγούνται μόνο μετά από ιατρική συμβουλή, ειδικά όταν πρόκειται για άτομα με ιστορικό δυσλιπιδαιμίας.
