Η πρόταση του πακέτου Omnibus ανοίγει τον δρόμο για ατέρμονες εγκρίσεις δραστικών ουσιών, μειώνοντας την προστασία της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος σύμφωνα με την οργάνωση
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπό την πρόεδρο φον ντερ Λάιεν προτείνει, στο πλαίσιο του λεγόμενου πακέτου Omnibus Food and Feed Safety για την απλοποίηση της νομοθεσίας, την εισαγωγή μιας αυθεντικοποίησης χωρίς χρονικό όριο για τις περισσότερες δραστικές ουσίες φυτοφαρμάκων που βρίσκονται σήμερα στην ευρωπαϊκή αγορά. Σύμφωνα με την οργάνωση Foodwatch, μια ευρωπαϊκή ΜΚΟ που μάχεται για την ασφάλεια των τροφίμων προς όφελος των καταναλωτών, αυτή η πρόταση ευνοεί ξεκάθαρα τις μεγάλες αγροβιομηχανίες εις βάρος του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας.
Μέχρι σήμερα, οι εγκρίσεις για τις δραστικές ουσίες φυτοφαρμάκων στην Ε.Ε. χορηγούνται για περιορισμένο χρονικό διάστημα, ώστε να επανεξετάζονται περιοδικά. Είναι συχνές αυτές οι περιόδοι αναθεώρησης κατά τις οποίες απαγορεύονται ουσίες όταν προκύπτουν νέες επιστημονικές ενδείξεις κινδύνων — όπως συνέβη στο παρελθόν. Η κατάργηση αυτής της πρακτικής από την Επιτροπή, επισημαίνει η Foodwatch, αλλάζει ριζικά τη λογική της νομοθεσίας και θέτει σε κίνδυνο την υγεία του κοινού και το φυσικό περιβάλλον.
Η Επιτροπή επιχείρησε να απαλύνει τις ανησυχίες παρουσιάζοντας ένα μηχανισμό μέσω του οποίου μπορεί να συντάσσει λίστες ουσιών που πρέπει να επανεξεταστούν. Ωστόσο, αυτό θα γίνεται με αποκλειστική ευθύνη της ίδιας της Επιτροπής, χωρίς καμία υποχρέωση για τακτική ή περιοδική αναθεώρηση. Επιπλέον, ακόμα και αν προτείνει νέες αξιολογήσεις, δεν δεσμεύεται από προθεσμίες για το πότε αυτές πρέπει να πραγματοποιηθούν.
Ένα άλλο στοιχείο της πρότασης είναι ότι τα τελικά φυτοπροϊόντα — δηλαδή τα προϊόντα που περιέχουν μια δραστική ουσία μαζί με βοηθητικές χημικές ουσίες — θα συνεχίσουν να απαιτούν εθνικές άδειες με περιορισμένο χρόνο ισχύος, έως 15 έτη. Εκ πρώτης όψεως αυτό μοιάζει θετικό, όμως, όπως επισημαίνει η Foodwatch, δεν θα ελαφρύνει το φόρτο εργασίας των εθνικών αρχών. Αντιθέτως, θα βασίζονται σε λιγότερο ενημερωμένα επιστημονικά δεδομένα, αφού η δραστική ουσία δεν θα υπόκειται πλέον σε τακτικές αναθεωρήσεις και οι επιχειρήσεις θα έχουν μειωμένες υποχρεώσεις για την υποβολή νέων μελετών με το πέρασμα του χρόνου.
Η προτεινόμενη νομοθεσία μειώνει επίσης το περιθώριο δράσης των κρατών μελών στις δικές τους αξιολογήσεις. Πλέον θα πρέπει να βασίζονται αποκλειστικά στην τελευταία ευρωπαϊκή αξιολόγηση για μια ουσία· αν θεωρούν ότι είναι απαραίτητη μια επικαιροποίηση με νέες επιστημονικές ενδείξεις, θα πρέπει να απευθυνθούν στην Επιτροπή, περιορίζοντας έτσι την ικανότητά τους να ενσωματώνουν τα πιο πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα.
Επιπλέον, το τρέχον χρονοδιάγραμμα για το phase‑out των απαγορευμένων ουσιών — 18 μήνες συνολικά για την πώληση και την εξάλειψη των αποθεμάτων — ενδέχεται να επεκταθεί μέχρι και τρία χρόνια κατόπιν αιτήσεως των εταιρειών. Αυτή η χαλάρωση μπορεί να επιμηκύνει περαιτέρω τη χρήση επικίνδυνων προϊόντων στην αγορά. Σε αυτό το κλίμα χαλάρωσης των κανόνων για την ασφάλεια των τροφίμων, ακόμα και οι προτάσεις της Ε.Ε. για την αντιμετώπιση των απαγορευμένων φυτοφαρμάκων που εισάγονται με τρόφιμα από χώρες εκτός Ε.Ε. κινδυνεύουν να αποδειχτούν ψευδεπίγραφες και ανεπαρκείς για την προστασία των ευρωπαίων καταναλωτών, όπως καταγγέλει η Περιβαλλοντική Οργάνωση.
