Το οξυγόνο που βρίσκεται διαλυμένο στις θάλασσες, τις λίμνες, τα ποτάμια και τα παράκτια ύδατα μειώνεται με ταχύ ρυθμό, δημιουργώντας μια νέα περιβαλλοντική απειλή με παγκόσμιες διαστάσεις. Σύμφωνα με νέα επιστημονική ανασκόπηση, η συνεχής απώλεια οξυγόνου από τα υδάτινα οικοσυστήματα ενδέχεται να οδηγήσει τη Γη εκτός των ασφαλών ορίων που επιτρέπουν τη διατήρηση ενός σταθερού και ανθεκτικού περιβάλλοντος, ενώ ορισμένες από τις επιπτώσεις μπορεί να διαρκέσουν για εκατοντάδες χρόνια και να μην είναι αναστρέψιμες μέσα στη διάρκεια μιας ανθρώπινης ζωής.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η μείωση του διαλυμένου οξυγόνου αποτελεί πλέον έναν από τους σημαντικότερους περιβαλλοντικούς κινδύνους και πρέπει να αντιμετωπίζεται μαζί με την κλιματική αλλαγή, την απώλεια της βιοποικιλότητας και τη ρύπανση, καθώς όλες αυτές οι διεργασίες αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και επιδεινώνουν η μία την άλλη.
Η μελέτη αξιολόγησε το φαινόμενο της αποξυγόνωσης τόσο στους ωκεανούς όσο και στα γλυκά νερά, εξετάζοντας τον τρόπο με τον οποίο επηρεάζει τα βασικά φυσικά συστήματα που διατηρούν την ισορροπία του πλανήτη. Οι επιστήμονες προτείνουν η συγκέντρωση διαλυμένου οξυγόνου να ενταχθεί επισήμως στο πλαίσιο των πλανητικών ορίων, καθώς αποτελεί κρίσιμο δείκτη της υγείας των υδάτινων οικοσυστημάτων.
Η υπερθέρμανση και η ρύπανση επιταχύνουν την απώλεια οξυγόνου
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η αποξυγόνωση προκαλείται κυρίως από την ανθρώπινη δραστηριότητα. Η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη μειώνει την ικανότητα του νερού να συγκρατεί οξυγόνο, ενώ ταυτόχρονα μεταβάλλει την κυκλοφορία των υδάτων και περιορίζει την ανανέωση των βαθύτερων στρωμάτων. Το αποτέλεσμα είναι η σταδιακή δημιουργία περιοχών με ολοένα χαμηλότερη συγκέντρωση οξυγόνου.
Παράλληλα, η υπερβολική εισροή θρεπτικών ουσιών από γεωργικές δραστηριότητες, αστικά λύματα και άλλες πηγές ρύπανσης επιδεινώνει σημαντικά το πρόβλημα. Η αυξημένη ανάπτυξη φυκών καταναλώνει μεγάλες ποσότητες οξυγόνου κατά τη διαδικασία αποσύνθεσής τους, δημιουργώντας ζώνες όπου η επιβίωση πολλών οργανισμών γίνεται εξαιρετικά δύσκολη.
Οι συνέπειες επεκτείνονται σε ολόκληρη την τροφική αλυσίδα. Η μείωση του διαθέσιμου οξυγόνου επηρεάζει από τους μικροσκοπικούς θαλάσσιους οργανισμούς μέχρι τα ψάρια και τα μεγάλα θαλάσσια αρπακτικά, μεταβάλλοντας τη σύνθεση των οικοσυστημάτων και περιορίζοντας τη βιοποικιλότητα. Ακόμη και τα θαλάσσια θηλαστικά, τα οποία αναπνέουν αέρα στην επιφάνεια, μπορεί να επηρεαστούν έμμεσα, καθώς μειώνεται ή μετακινείται η διαθέσιμη τροφή τους και αλλάζουν οι βιότοποι στους οποίους βασίζονται.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι η απώλεια οξυγόνου δεν αποτελεί μόνο οικολογικό πρόβλημα. Οι αλλαγές στις χημικές και βιολογικές διεργασίες των υδάτινων οικοσυστημάτων μπορούν να επηρεάσουν και τη δυνατότητα των ωκεανών να ρυθμίζουν το παγκόσμιο κλίμα, ενισχύοντας έναν φαύλο κύκλο περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Γιατί οι επιστήμονες ζητούν να αναγνωριστεί ως ξεχωριστή πλανητική απειλή
Η ιδέα για τη συγκεκριμένη ανασκόπηση γεννήθηκε μετά τη Διάσκεψη του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή το 2019, όταν οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η αποξυγόνωση των υδάτων αντιμετωπίζεται συχνά ως ένα μεμονωμένο φαινόμενο. Τα νέα δεδομένα δείχνουν ότι η μείωση του οξυγόνου συνδέεται στενά με όλες σχεδόν τις σημαντικές περιβαλλοντικές πιέσεις που δέχεται ο πλανήτης και δεν μπορεί πλέον να εξετάζεται ανεξάρτητα.
Η ενσωμάτωση της αποξυγόνωσης στο πλαίσιο των πλανητικών ορίων θα επιτρέψει, σύμφωνα με τους επιστήμονες, καλύτερη αξιολόγηση των κινδύνων και αποτελεσματικότερο σχεδιασμό πολιτικών για την προστασία των υδάτινων οικοσυστημάτων. Η διατήρηση επαρκών επιπέδων οξυγόνου θεωρείται απαραίτητη τόσο για τη διαφύλαξη της βιοποικιλότητας όσο και για τη σταθερότητα του κλιματικού συστήματος, καθώς οι δύο αυτοί παράγοντες είναι άρρηκτα συνδεδεμένοι.
