Δύο νομικές πρωτοβουλίες κατά του ομίλου SEB, ιδιοκτήτη του εμπορικού σήματος Tefal, βρίσκονται σε εξέλιξη στη Γαλλία, με επίκεντρο τις εκπομπές PFAS από το εργοστάσιο της εταιρείας στη Rumilly, στην Άνω Σαβοΐα. Πολίτες και περιβαλλοντικές οργανώσεις καταγγέλλουν ότι η εγκατάσταση συμβάλλει στη ρύπανση της περιοχής και ζητούν την ταχύτερη λήψη μέτρων για τον περιορισμό ή την εξάλειψη των εκπομπών. Συγκεκριμένα, στις 29 Σεπτεμβρίου κατατέθηκε αίτηση για τη λήψη επειγόντων μέτρων ενώπιον του Διοικητικού Δικαστηρίου της Γκρενόμπλ, με στόχο να σταματήσουν οι εκπομπές από το εργοστάσιο. Παράλληλα, στις 9 Οκτωβρίου ο όμιλος SEB ενημερώθηκε επισήμως για την εξώδικη προειδοποίηση που του απηύθυναν οι οργανώσεις Notre Affaire à Tous, Générations Futures και ClientEarth.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αντιρυτιδικές κρέμες προσώπου: Οι πασίγνωστες μάρκες με τις επικίνδυνες ουσίες που εντοπίστηκαν σε εργαστηριακό τεστ
Οι οργανώσεις δίνουν στην εταιρεία προθεσμία τριών μηνών προτού προχωρήσουν σε δικαστική ενέργεια στο Παρίσι, επικαλούμενες τη γαλλική νομοθεσία περί υποχρέωσης επαγρύπνησης των μεγάλων επιχειρήσεων. Η νομοθεσία αυτή προβλέπει την κατάρτιση σχεδίων για τον εντοπισμό και την πρόληψη σοβαρών κινδύνων για τα ανθρώπινα δικαιώματα, την υγεία και το περιβάλλον.
Η διαμάχη για τις εκπομπές PFAS
Η υπόθεση αφορά μια περιοχή στην οποία έχουν καταγραφεί εδώ και χρόνια προβλήματα ρύπανσης από PFAS, μια μεγάλη κατηγορία συνθετικών χημικών ουσιών που χρησιμοποιούνται σε διάφορες βιομηχανικές εφαρμογές και είναι γνωστές για την ανθεκτικότητά τους στην αποδόμηση. Ορισμένες από αυτές τις ουσίες μπορούν να παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα στο περιβάλλον και να συσσωρεύονται στον ανθρώπινο οργανισμό. Οι τοπικές οργανώσεις ζητούν από τις αρμόδιες αρχές να επιταχύνουν τις παρεμβάσεις και να ασκήσουν μεγαλύτερη πίεση στην εταιρεία. Παράλληλα, έχουν ξεκινήσει εκστρατεία συλλογής υπογραφών, απευθυνόμενες στον νομάρχη της Άνω Σαβοΐας.
Όπως δήλωσε στο France 3 Alpes ο Virgile Benoît, συμπρόεδρος της ένωσης Agir Ensemble pour Rumilly et l’Albanais (Aera), οι μέχρι σήμερα παρεμβάσεις των κατοίκων δεν έχουν οδηγήσει σε ουσιαστικές απαντήσεις στις ανησυχίες τους. Ο ίδιος υποστήριξε ότι οι εκπομπές PFAS στην ατμόσφαιρα συνεχίζονται και ότι ο πληθυσμός παραμένει εκτεθειμένος, χωρίς επαρκή μέτρα προστασίας. Στην πρωτοβουλία συμμετέχουν επίσης οι οργανώσεις Cyclamen και France Nature Environnement 74. Σύμφωνα με τον δικηγόρο των υπογραφόντων, Sébastien Bécue, ζητούμενο είναι να ενταθούν οι ενέργειες της διοίκησης ώστε να επιταχυνθούν οι παρεμβάσεις για τον περιορισμό της ρύπανσης.
Η ρύπανση που αποκαλύφθηκε το 2022
Η ανησυχία των κατοίκων εντάθηκε το 2022, όταν έγινε γνωστό ότι στο πόσιμο νερό της περιοχής είχε ανιχνευθεί PFOA, μια ιδιαίτερα ανθεκτική ουσία της οικογένειας των PFAS. Το PFOA έχει συνδεθεί με σοβαρές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία, μεταξύ των οποίων αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνου, ενώ η χρήση του υπόκειται σε αυστηρούς περιορισμούς και απαγορεύσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Μεταγενέστερες αναλύσεις αποκάλυψαν την παρουσία της ίδιας ουσίας και σε υπόγεια ύδατα, λίμνες και ποτάμια της περιοχής, ενισχύοντας τις ανησυχίες για την έκταση της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης. Τον Ιανουάριο του 2025, η γαλλική ερευνητική εκπομπή «Complément d’enquête» του France 2 ανέδειξε το ενδεχόμενο η διάθεση σε χώρους υγειονομικής ταφής αποβλήτων που περιείχαν PFAS από την Tefal να έχει συμβάλει, τουλάχιστον εν μέρει, στη διάχυτη ρύπανση της Rumilly. Η εταιρεία χρησιμοποιούσε PFOA στις αντικολλητικές επιστρώσεις των μαγειρικών σκευών της έως το 2012. Ωστόσο, έχει υποστηρίξει ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί η μοναδική υπεύθυνη για την ιστορική ρύπανση της περιοχής, όπου ενδέχεται να έχουν συμβάλει και άλλες πηγές.
PFAS σε σχεδόν όλες τις εξεταζόμενες εκροές
Νέα δεδομένα προέκυψαν από ελέγχους που πραγματοποιήθηκαν τον Νοέμβριο του 2025 για την ποιότητα του αέρα, κατόπιν αιτήματος κρατικών υπηρεσιών. Οι αναλύσεις εντόπισαν PFAS στις ατμοσφαιρικές εκπομπές του εργοστασίου. Στις 29 Απριλίου 2026, η νομαρχία εξέδωσε διοικητική απόφαση, χαρακτηρίζοντας τα αρχικά αποτελέσματα των μετρήσεων «πολύ υψηλά» και επιβάλλοντας στην εταιρεία την υποχρέωση να μειώσει τις εκπομπές και να ενισχύσει την παρακολούθησή τους. Ακόμη πιο συγκεκριμένα στοιχεία περιλαμβάνονται σε έκθεση της γαλλικής περιβαλλοντικής επιθεώρησης, με ημερομηνία 31 Μαρτίου 2026, την οποία επικαλείται το France 3 Alpes. Σύμφωνα με την έκθεση, PFAS εντοπίστηκαν σε σχεδόν όλες τις εκροές που ελέγχθηκαν στο εργοστάσιο της Rumilly.
Μεταξύ των ουσιών που ανιχνεύθηκαν ήταν το PFOA, αλλά και το GenX, μια ουσία που έχει χρησιμοποιηθεί ως εναλλακτική λύση σε σχέση με το PFOA. Τα ευρήματα έρχονται σε αντίθεση με προηγούμενες θέσεις της εταιρείας, σύμφωνα με τις οποίες οι συγκεκριμένες ουσίες δεν εκπέμπονταν ή δεν μπορούσαν να σχηματιστούν κατά τις θερμικές διεργασίες. Σε έναν από τους φούρνους της εγκατάστασης μετρήθηκε συνολική συγκέντρωση PFAS 2.066 νανογραμμαρίων ανά κανονικό κυβικό μέτρο (ng/Nm³). Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η τιμή ήταν οκταπλάσια από τη μέγιστη που είχε καταγραφεί έως τότε σε αποτεφρωτήρες της συγκεκριμένης γαλλικής περιφέρειας.
Η μέτρηση αφορά συγκεκριμένο σημείο της εγκατάστασης και δεν αρκεί από μόνη της για να προσδιοριστεί η συνολική ποσότητα PFAS που εκπέμπεται από το εργοστάσιο ή το επίπεδο έκθεσης των κατοίκων. Ωστόσο, αποτελεί ένα από τα στοιχεία που επικαλούνται οι οργανώσεις για να ζητήσουν αυστηρότερους ελέγχους και ταχύτερη εφαρμογή μέτρων.
Ζητούν περιβαλλοντικούς ελέγχους και εξετάσεις αίματος
Οι τοπικές ενώσεις ζητούν να επιταχυνθούν οι παρεμβάσεις για τη μείωση ή την εξάλειψη των εκπομπών, οι οποίες, σύμφωνα με τον σχεδιασμό της νομαρχίας, προβλέπεται να υλοποιηθούν έως τον Μάρτιο του 2027. Παράλληλα, ζητούν νέες περιβαλλοντικές και υγειονομικές μελέτες, καθώς και εξετάσεις αίματος σε κατοίκους της περιοχής, προκειμένου να διερευνηθεί η έκταση της έκθεσής τους στις συγκεκριμένες ουσίες.
Τα μέχρι στιγμής στοιχεία που επικαλούνται οι οργανώσεις περιλαμβάνουν και αποτελέσματα βιοπαρακολούθησης, σύμφωνα με τα οποία σε μία περίπτωση η συγκέντρωση PFOA στο αίμα ήταν 22 φορές υψηλότερη από τον μέσο όρο που είχε καταγραφεί στη Γαλλία στο πλαίσιο της μελέτης Esteban του 2019. Το εύρημα αφορά συγκεκριμένη μέτρηση και δεν μπορεί να θεωρηθεί αντιπροσωπευτικό για το σύνολο των κατοίκων χωρίς περισσότερα στοιχεία για το δείγμα και τη μεθοδολογία.
Η ανίχνευση PFAS στο αίμα καταδεικνύει έκθεση στις συγκεκριμένες ουσίες, αλλά δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι ένα άτομο έχει αναπτύξει νόσο ή ότι η έκθεση προέρχεται αποκλειστικά από το εργοστάσιο της Tefal. Για την αξιολόγηση των πιθανών επιπτώσεων απαιτούνται αναλυτικά δεδομένα για τις ουσίες, τη διάρκεια και το επίπεδο έκθεσης, καθώς και για τις υπόλοιπες πιθανές πηγές ρύπανσης.
Από την πλευρά της, η εταιρεία δηλώνει ότι συμμορφώνεται με τη γαλλική και την ευρωπαϊκή νομοθεσία και ζητά η περιβαλλοντική επιβάρυνση να αξιολογηθεί με βάση ισχυρά επιστημονικά στοιχεία, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις πιθανές πηγές. Η δικαστική αντιπαράθεση αναμένεται να κρίνει σε ποιο βαθμό μπορούν να επιβληθούν πρόσθετες υποχρεώσεις στην εταιρεία. Για τους κατοίκους της Rumilly, το βασικό αίτημα παραμένει η ταχύτερη μείωση των εκπομπών και η πληρέστερη διερεύνηση της πιθανής έκθεσης του πληθυσμού στα PFAS.
