Νέα έκθεση εκτιμά ότι κάθε άνθρωπος καταναλώνει κατά μέσο όρο 131 mg μικρο- και νανοπλαστικών ετησίως από συσκευασίες
Μια νέα έκθεση που δημοσιεύτηκε στις 23 Απριλίου 2026 από την ανεξάρτητη ερευνητική ομάδα EA – Earth Action επιχειρεί για πρώτη φορά να ποσοτικοποιήσει παγκοσμίως το φορτίο μικρο- και νανοπλαστικών (MNPs) στα τρόφιμα που προέρχεται από τις συσκευασίες. Το συμπέρασμα είναι ανησυχητικό: Συνολικά 1.050 τόνοι MNPs καταναλώνονται παγκοσμίως κάθε χρόνο, με εκτίμηση περίπου 131 mg ανά άτομο ετησίως, ποσότητα που ανεβαίνει πάνω από 1 γραμμάριο ετησίως για τους χρήστες υψηλής κατανάλωσης πλαστικών συσκευασιών.
Αν και οι συσκευασίες δεν είναι η κυρίαρχη περιβαλλοντική πηγή μικροπλαστικών ως προς τη μάζα τους, αποτελούν μείζονα οδό κατάποσης επειδή τα MNPs μεταφέρονται απευθείας στα τρόφιμα και τα ποτά τη στιγμή της κατανάλωσης, χωρίς περιβαλλοντική αραίωση ή διασπορά. Αυτό τα κάνει ιδιαίτερα ανησυχητικά σε σύγκριση με άλλες πηγές έκθεσης.
Οι κύριοι μηχανισμοί που οδηγούν στην απελευθέρωση πλαστικών σωματιδίων είναι τρεις. Ο σημαντικότερος είναι η ηλιακή ακτινοβολία και η υπεριώδης ακτινοβολία, που μπορούν να αυξήσουν την απελευθέρωση σωματιδίων έως και εκατό φορές. Η μηχανική καταπόνηση, όπως το άνοιγμα και κλείσιμο μπουκαλιών, και η θερμική καταπόνηση, όπως η θέρμανση στον φούρνο μικροκυμάτων και η πλήρωση με ζεστά υγρά, συμβάλλουν επίσης σημαντικά.
Ποιες συσκευασίες είναι οι πιο επικίνδυνες
Τα κατεναλωμένα σωματίδια από συσκευασίες ανήκουν κατά κύριο λόγο σε τρεις τύπους πολυμερών. Τα μπουκάλια PET αποτελούν τη μεγαλύτερη μεμονωμένη πηγή, ακολουθούμενα από τα σκληρά δοχεία PET και τα εύκαμπτα δοχεία πολυαιθυλενίου (PE). Αξίζει να επισημανθεί ότι αν ένα σωματίδιο είναι μεγαλύτερο από περίπου 150 μικρόμετρα, ο οργανισμός το αποβάλλει. Ωστόσο, η συντριπτική πλειονότητα των σωματιδίων από συσκευασίες είναι μικρότερη από αυτό το μέγεθος, που σημαίνει ότι μπορούν να αλληλεπιδρούν με βιολογικά συστήματα, να εισέρχονται στην κυκλοφορία του αίματος και να εντοπίζονται σε διάφορα όργανα.
Τα μικρο- και νανοπλαστικά έχουν ανιχνευτεί σε πολλά σημεία του ανθρώπινου σώματος, και τα στοιχεία για τις επιπτώσεις τους στην υγεία συσσωρεύονται. Μελέτες σε ζώα και κυτταρικές δοκιμές δείχνουν ότι μπορεί να συμβάλλουν σε μεταβολικές νόσους, ενώ άλλες μελέτες τα έχουν συνδέσει με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου, διαταραχές του φάσματος αυτισμού και καρκίνο, κυρίως σε μελέτες μικρού μεγέθους δείγματος. Επίσης, αρκετές μελέτες έχουν συνδέσει την έκθεση σε μικροπλαστικά με επιπτώσεις στην αναπαραγωγική υγεία.
Κρίσιμο εύρημα της έκθεσης είναι ότι κάθε πλαστικό σωματίδιο φέρει και τις χημικές ουσίες της αρχικής συσκευασίας, δηλαδή τόσο εκούσια πρόσθετα όσο και μη εκούσια πρόσθετα. Οι συγγραφείς τονίζουν ότι η αβεβαιότητα δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως απόδειξη ασφάλειας, αλλά ως αναγνώριση μιας μη αμελητέας, διαδεδομένης και δύσκολα ελέγξιμης οδού έκθεσης.
