Γιατί ένα κρουαζιερόπλοιο έθεσε σε επιφυλακή τρεις ηπείρους και πως, η εμφάνιση του στελέχους Andes δοκίμασε τα διεθνή αντανακλαστικά και προκάλεσε φόβο για μετάδοση μέσω διαπροσωπικής επαφής
Σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής βρίσκονται οι υγειονομικές αρχές σε τρεις Ηπείρους, μετά την εμφάνιση συρροής κρουσμάτων χανταϊού σε κρουαζιερόπλοιο που έπλεε στον Νότιο Ατλαντικό, με απολογισμό μέχρι στιγμής τρεις νεκρούς και επτά συνολικά περιστατικά λοίμωξης. Η γεωγραφική διαδρομή της λοίμωξης —από την ενδημική Νότια Αμερική στις ακτές της Αφρικής και από εκεί στην καρδιά της Ευρώπης λόγω της εθνικότητας των επιβατών— δημιούργησε ένα σύνθετο παζλ δημόσιας υγείας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πατατάκια με καρκινογόνο ουσία ξανά σε ανάκληση – Πωλείται σε μεγάλη αλυσίδα σουπερμάρκετ
Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) ανακοίνωσε ότι ενημερώθηκε στις 2 Μαΐου από τις ολλανδικές αρχές μέσω του ευρωπαϊκού συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης για ομάδα επιβατών με σοβαρά αναπνευστικά συμπτώματα στο πλοίο, το οποίο φέρει ολλανδική σημαία. Στο κρουαζιερόπλοιο επέβαιναν 149 άτομα από 23 διαφορετικές χώρες, μεταξύ των οποίων πολίτες από την Ελλάδα, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ισπανία, την Ολλανδία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Λουκέτο σε δύο εστιατόρια της ίδιας εταιρείας μετά από 300 κρούσματα τροφικής δηλητηρίασης
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανάκληση 20,5 τόνων προϊόντος από χιλιάδες καταστήματα αλυσίδας fast food λόγω μολυσμένη πρώτης ύλης
Οι πρώτες πληροφορίες ανέφεραν δύο θανάτους και έναν ασθενή που είχε διακομιστεί εσπευσμένα στη Νότια Αφρική σε κρίσιμη κατάσταση. Στις 3 Μαΐου, εργαστηριακό δείγμα από τον διασωληνωμένο ασθενή βρέθηκε θετικό στον χανταϊό. Μέχρι τις 6 Μαΐου είχαν καταγραφεί συνολικά επτά περιστατικά με συμπτώματα όπως πυρετός, δύσπνοια και γαστρεντερικές διαταραχές. Τουλάχιστον τέσσερις ασθενείς παρουσίασαν ταχεία επιδείνωση με πνευμονία, οξύ αναπνευστικό σύνδρομο και καταπληξία.
Από τα επτά περιστατικά, τρεις άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ένας νοσηλεύεται σε μονάδα εντατικής θεραπείας στη Νότια Αφρική, δύο παραμένουν συμπτωματικοί πάνω στο πλοίο και ένας ακόμη διαγνώστηκε μετά την επιστροφή του στην Ελβετία. Εργαστηριακές εξετάσεις επιβεβαίωσαν σε δύο περιπτώσεις χανταϊό μέσω PCR, ενώ σε ένα ακόμη δείγμα ανιχνεύθηκε ο ιός Andes, το μοναδικό γνωστό στέλεχος χανταϊού που μπορεί να μεταδοθεί από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Οι επιδημιολογικές έρευνες επικεντρώνονται πλέον στο ενδεχόμενο η αρχική έκθεση στον ιό να συνέβη στην Αργεντινή, όπου το στέλεχος Andes θεωρείται ενδημικό. Σύμφωνα με το ECDC, ορισμένοι επιβάτες φέρεται να είχαν παραμείνει στην περιοχή πριν επιβιβαστούν στο πλοίο και ενδέχεται να μετέδωσαν τον ιό κατά τη διάρκεια της κρουαζιέρας.
Το γαλλικό υπουργείο Υγείας ανακοίνωσε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη ιχνηλάτηση επαφών τόσο στο πλοίο όσο και στη Νότια Αφρική, όπου είχε μεταφερθεί ένας από τους ασθενείς πριν νοσηλευτεί. Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, ένας Γάλλος πολίτης εντοπίστηκε ανάμεσα στους επιβάτες πτήσης που μετέφερε επιβεβαιωμένο κρούσμα. Στο μεταξύ στη δημοσιότητα ήρθε και βίντεο που έχει τραβηχτεί από επιβάτη του πλοίου, με τον καπετάνιο να ενημερώνει τους επιβάτες ότι ένας από αυτούς πέθανε την προηγούμενη νύχτα «από φυσικά αίτια», και να εγγυάται ότι «το πλοίο είναι ασφαλές, καθώς δεν είναι τίποτα μεταδοτικό».
Παράλληλα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ανακοίνωσε ότι τρία ύποπτα περιστατικά —δύο μέλη πληρώματος και ένας επιβάτης— απομακρύνθηκαν από το πλοίο και μεταφέρονται στην Ολλανδία για περαιτέρω αξιολόγηση και νοσηλεία. Ο ΠΟΥ επιβεβαίωσε ότι συνεχίζεται η συνεργασία με τις κυβερνήσεις της Ολλανδίας, της Ισπανίας, του Ηνωμένου Βασιλείου και του Πράσινου Ακρωτηρίου για τον συντονισμό της διαχείρισης του περιστατικού.
Η εταιρεία Oceanwide Expeditions γνωστοποίησε ότι δύο Ολλανδοί ειδικοί λοιμωξιολόγοι μεταβαίνουν στο πλοίο, ενώ ήδη βρίσκεται σε αυτό επαγγελματίας υγείας για την παρακολούθηση των επιβατών και του πληρώματος.
Το ECDC ενεργοποίησε την ευρωπαϊκή ομάδα ταχείας παρέμβασης EU Health Task Force και απέστειλε ειδικό επιστήμονα στο κρουαζιερόπλοιο. Παράλληλα, εκδόθηκαν οδηγίες για τη διαχείριση κρουσμάτων, τη χρήση μέσων ατομικής προστασίας, τη διενέργεια διαγνωστικών ελέγχων και τη διαδικασία αποβίβασης των επιβατών.
Η κινητοποίηση των διεθνών αρχών ήταν άμεση για τέσσερις βασικούς λόγους. Ο πρώτος αφορά το ίδιο το στέλεχος Andes, το οποίο αποτελεί τον μοναδικό γνωστό χανταϊό που μπορεί να μεταδοθεί από άνθρωπο σε άνθρωπο. Οι περισσότεροι χανταϊοί μεταδίδονται μόνο μέσω μολυσμένων τρωκτικών, γεγονός που έκανε ιδιαίτερα ανησυχητική την πιθανότητα διαπροσωπικής μετάδοσης σε κλειστό περιβάλλον όπως ένα κρουαζιερόπλοιο.
Ο δεύτερος λόγος ήταν η σοβαρότητα των περιστατικών. Από τα επτά καταγεγραμμένα κρούσματα, τα τρία κατέληξαν, ενώ αρκετοί ασθενείς εμφάνισαν οξεία αναπνευστική ανεπάρκεια και σοκ μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Ο τρίτος παράγοντας ήταν η διεθνής διάσταση του περιστατικού. Στο πλοίο επέβαιναν πολίτες από 23 χώρες, γεγονός που σήμαινε ότι πιθανά εκτεθειμένα άτομα μπορούσαν να ταξιδέψουν σε πολλές διαφορετικές χώρες μέσα σε λίγες ώρες. Για τον λόγο αυτό ενεργοποιήθηκαν διαδικασίες ιχνηλάτησης σε αρκετά κράτη, ενώ ελέγχθηκαν και επιβάτες πτήσεων που είχαν έρθει σε επαφή με ασθενείς.
Καθοριστικό ρόλο έπαιξε και το γεγονός ότι υπήρχαν σημαντικά κενά πληροφόρησης κατά τα πρώτα στάδια της διερεύνησης. Οι αρχές δεν γνώριζαν με βεβαιότητα πού έγινε η αρχική μόλυνση, πόσοι είχαν εκτεθεί, αν υπήρξε αλυσίδα μετάδοσης πάνω στο πλοίο και κατά πόσο όλα τα περιστατικά σχετίζονταν με το στέλεχος Andes.
Η εμπειρία της πανδημίας Covid-19 έχει επίσης αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται διεθνώς τέτοιου είδους περιστατικά. Οποιαδήποτε συρροή σοβαρής αναπνευστικής νόσου σε κλειστό περιβάλλον, με νεκρούς, διεθνείς μετακινήσεις και ασαφή επιδημιολογική εικόνα, αντιμετωπίζεται πλέον εξαρχής ως πιθανή διασυνοριακή απειλή δημόσιας υγείας μέχρι να αποκλειστεί αυτό το ενδεχόμενο.
Οι ευρωπαϊκές υγειονομικές αρχές υπογραμμίζουν πάντως ότι ο συνολικός κίνδυνος για τον γενικό πληθυσμό παραμένει πολύ χαμηλός. Όπως σημειώνει το ECDC, ο ιός Andes δεν μεταδίδεται εύκολα, ενώ το φυσικό ζωικό reservoir του δεν υπάρχει στην Ευρώπη, γεγονός που περιορίζει τον κίνδυνο εγκατάστασης και διασποράς του ιού σε ευρωπαϊκό έδαφος.
Ο πρόεδρος του ΕΟΔΥ, Θεόδωρος Βασιλακόπουλος, δήλωσε ότι η μετάδοση χανταϊού από άνθρωπο σε άνθρωπο είναι «εξαιρετικά σπάνια» και απαιτεί παρατεταμένη στενή επαφή. Όπως ανέφερε, «δεν έχει καμία σχέση με τη μεταδοτικότητα του κορονοϊού, της γρίπης ή της ιλαράς». Υπενθύμισε επίσης ότι στην Ελλάδα καταγράφονται συνήθως ένα έως δύο περιστατικά χανταϊού ετησίως.
Ο χανταϊός μεταδίδεται κυρίως μέσω εισπνοής σωματιδίων από ούρα, περιττώματα ή σάλιο μολυσμένων τρωκτικών, ιδιαίτερα σε κλειστούς ή ανεπαρκώς αεριζόμενους χώρους. Το σύνδρομο πνευμονικού χανταϊού που προκαλεί το στέλεχος Andes χαρακτηρίζεται από πυρετό και γενικά συμπτώματα που μπορεί να εξελιχθούν ταχύτατα σε σοβαρή αναπνευστική ανεπάρκεια και καταπληξία.
Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει ειδική θεραπεία ή εμβόλιο για τον χανταϊό. Οι ασθενείς λαμβάνουν υποστηρικτική αγωγή, ενώ οι υγειονομικές αρχές συνεχίζουν τις εργαστηριακές αναλύσεις και την επιδημιολογική διερεύνηση για να διαπιστωθεί η ακριβής πηγή της λοίμωξης και το εύρος πιθανής έκθεσης επιβατών και πληρώματος.
