Η ουσία που προστατεύει τα μάτια αποδείχθηκε ότι κάνει και τις ανοσοθεραπείες κατά του καρκίνου πιο δραστικές
Η ζεαξανθίνη είναι ένα καροτενοειδές που χρησιμοποιείται ευρέως ως διατροφικό συμπλήρωμα για την προστασία της υγείας των ματιών και ειδικότερα της ωχράς κηλίδας. Βρίσκεται φυσικά σε τρόφιμα όπως πορτοκαλί πιπεριές, σπανάκι και λάχανο, είναι ήδη ευρέως διαθέσιμη ως συμπλήρωμα, καλά ανεκτή από τον οργανισμό και οικονομικά προσιτή. Αυτά τα χαρακτηριστικά την καθιστούν ιδιαίτερα ελκυστική για κλινικές δοκιμές ως συμπληρωματική θεραπεία, κάτι που μέχρι πρόσφατα κανείς δεν είχε σκεφτεί να εξερευνήσει στο πλαίσιο της ογκολογίας.
Νέα έρευνα από το Πανεπιστήμιο του Σικάγο, που δημοσιεύτηκε στο Cell Reports Medicine, αποκαλύπτει έναν εντελώς απρόσμενο ρόλο για αυτήν την ουσία: Την ενίσχυση της ικανότητας του ανοσοποιητικού συστήματος να αντιμετωπίζει τον καρκίνο. Η ομάδα του καθηγητή Jing Chen ξεκίνησε αναλύοντας μια εκτενή βιβλιοθήκη θρεπτικών ουσιών που ανιχνεύονται στο αίμα, αναζητώντας ενώσεις που θα μπορούσαν να επηρεάζουν άμεσα τις ανοσοαποκρίσεις. Η ζεαξανθίνη ξεχώρισε ως μια ουσία που ενισχύει άμεσα την απόδοση των CD8+ Τ-κυττάρων, των κυττάρων του ανοσοποιητικού που παίζουν κεντρικό ρόλο στον εντοπισμό και την καταστροφή καρκινικών κυττάρων.
Τα CD8+ Τ-κύτταρα βασίζονται σε μια δομή που ονομάζεται υποδοχέας Τ-κυττάρου για να αναγνωρίζουν ανώμαλα κύτταρα. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η ζεαξανθίνη βοηθά στη σταθεροποίηση αυτής της δομής τη στιγμή που τα Τ-κύτταρα έρχονται σε επαφή με καρκινικά κύτταρα. Αυτό οδηγεί σε ισχυρότερη εσωτερική σηματοδότηση, αυξάνει την ενεργοποίηση των Τ-κυττάρων, ενισχύει την παραγωγή κυτοκινών και βελτιώνει συνολικά την ικανότητά τους να καταστρέφουν όγκους. Αξιοσημείωτο είναι ότι αυτή η δράση εντοπίστηκε σε συγκεκριμένο μοριακό επίπεδο, κάτι που δίνει στους ερευνητές μια σαφή εικόνα για το πώς ακριβώς η ζεαξανθίνη αλληλεπιδρά με το ανοσοποιητικό.
Σε εργαστηριακά πειράματα με ανθρώπινα Τ-κύτταρα που είχαν σχεδιαστεί να στοχεύουν συγκεκριμένους καρκινικούς δείκτες, η ζεαξανθίνη ενίσχυσε την ικανότητά τους να καταστρέφουν κύτταρα μελανώματος, πολλαπλού μυελώματος και γλοιοβλαστώματος. Αυτές είναι τρεις από τις πιο δύσκολα αντιμετωπίσιμες μορφές καρκίνου, και η αποτελεσματικότητα σε τόσο διαφορετικές καρκινικές οντότητες ενισχύει τις προοπτικές ευρύτερης εφαρμογής.
Σε πειράματα σε ποντίκια, η προσθήκη ζεαξανθίνης στη διατροφή επιβράδυνε σημαντικά την ανάπτυξη όγκων. Το αποτέλεσμα έγινε ακόμα πιο έντονο όταν η ζεαξανθίνη συνδυάστηκε με αναστολείς σημείων ελέγχου του ανοσοποιητικού, έναν τύπο ανοσοθεραπείας που έχει επαναστατικοποιήσει τη θεραπεία του καρκίνου τα τελευταία χρόνια. Ο συνδυασμός παρήγαγε ισχυρότερες αντικαρκινικές αποκρίσεις από την ανοσοθεραπεία μόνη της, ένα εύρημα που ο Chen χαρακτηρίζει ως ένδειξη υψηλού δυναμικού μετάφρασης στην κλινική πράξη για ασθενείς που υποβάλλονται σε ανοσοθεραπείες.
Τι δεν γνωρίζουμε ακόμα και ποια είναι τα επόμενα βήματα
Οι ερευνητές είναι σαφείς ότι η εργασία βρίσκεται ακόμα σε πρώιμο στάδιο. Η συντριπτική πλειοψηφία των αποδεικτικών στοιχείων προέρχεται από εργαστηριακά πειράματα και ζωικά μοντέλα, και κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους είναι αναγκαίες για να διαπιστωθεί αν η ζεαξανθίνη μπορεί να βελτιώσει αποτελέσματα σε ασθενείς με καρκίνο. Το γεγονός ότι η ουσία είναι ήδη γνωστή και εγκεκριμένη για άλλη χρήση επιταχύνει θεωρητικά τη διαδρομή προς τις κλινικές δοκιμές, αφού δεν χρειάζεται να αποδειχθεί από την αρχή η ασφάλειά της στον άνθρωπο.
Η εργασία αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ερευνητικό πρόγραμμα που εξερευνά πώς συγκεκριμένα διατροφικά συστατικά αλληλεπιδρούν με το ανοσοποιητικό σε μοριακό επίπεδο, έναν τομέα που οι ερευνητές αποκαλούν «διατροφική ανοσολογία». Σε προηγούμενη εργασία, η ίδια ομάδα είχε εντοπίσει το τρανς-βακκενικό οξύ, ένα λιπαρό οξύ που βρίσκεται σε γαλακτοκομικά και κρέας, ως άλλη ουσία που ενισχύει τη λειτουργία των Τ-κυττάρων μέσω εντελώς διαφορετικού μηχανισμού. Μαζί, αυτές οι ανακαλύψεις προτείνουν ότι θρεπτικές ουσίες τόσο φυτικής όσο και ζωικής προέλευσης μπορεί να λειτουργούν συμπληρωματικά για την υποστήριξη του ανοσοποιητικού, με δυνητικές εφαρμογές που επεκτείνονται πολύ πέρα από την υγεία των ματιών.
