Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων εκδίδει οδηγίες για τη χρήση της δοξυκυκλίνης
Η ανησυχητική άνοδος των βακτηριακών σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων (ΣΜΝ) στην Ευρώπη τα τελευταία χρόνια έχει κινητοποιήσει τις υγειονομικές αρχές για την αναζήτηση νέων εργαλείων πρόληψης. Στις 19 Ιανουαρίου 2026 το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) δημοσίευσε μια σειρά από κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με τη χρήση της δοξυκυκλίνης ως προφύλαξη μετά την έκθεση (doxy-PEP). Η στρατηγική αυτή περιλαμβάνει τη λήψη μιας εφάπαξ δόσης 200 mg του αντιβιοτικού εντός 24 έως 72 ωρών μετά από σεξουαλική επαφή χωρίς προφύλαξη. Το ECDC αξιολόγησε τα τρέχοντα δεδομένα σε μια περίοδο που τα κρούσματα γονόρροιας σύφιλης και χλαμυδίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν σημειώσει κατακόρυφη αύξηση επηρεάζοντας δυσανάλογα τους άνδρες που έχουν σεξουαλικές επαφές με άνδρες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του 2023 οι ρυθμοί κοινοποίησης των χλαμυδίων αυξήθηκαν κατά 16% της γονόρροιας κατά 138% και της σύφιλης κατά 53% σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2019. Κλινικές δοκιμές έχουν δείξει ότι η μέθοδος doxy-PEP είναι αποτελεσματική στη μείωση της εμφάνισης χλαμυδίων και σύφιλης ιδιαίτερα σε πληθυσμιακές ομάδες υψηλού κινδύνου όπως οι άνδρες που έχουν σεξουαλικές επαφές με άνδρες και οι τρανς γυναίκες με ιστορικό ΣΜΝ. Ωστόσο η παρέμβαση αυτή φαίνεται να έχει περιορισμένη επίδραση στη γονόρροια στις περισσότερες ευρωπαϊκές περιοχές λόγω των υψηλών επιπέδων αντοχής στη δοξυκυκλίνη που εμφανίζει το βακτήριο Neisseria gonorrhoeae το οποίο το 2023 κατέγραψε ποσοστό αντοχής 58,4%.
Οι κίνδυνοι της μικροβιακής αντοχής και οι περιορισμοί
Ένα από τα κεντρικά ζητήματα που απασχολούν το ECDC είναι ο κίνδυνος επιτάχυνσης της μικροβιακής αντοχής (AMR). Η εκτεταμένη χρήση της δοξυκυκλίνης για σκοπούς πρόληψης θα μπορούσε να οδηγήσει σε αυξημένη αντοχή όχι μόνο στα παθογόνα των ΣΜΝ αλλά και σε άλλα βακτήρια όπως ο χρυσίζων σταφυλόκοκκος ή σε οργανισμούς που ζουν φυσιολογικά στο ανθρώπινο μικροβίωμα. Αυτή η παράμετρος αποτελεί κίνδυνο τόσο για το άτομο που λαμβάνει τη δόση όσο και για την ευρύτερη κοινότητα καθώς η απώλεια της αποτελεσματικότητας των αντιβιοτικών είναι μια από τις μεγαλύτερες παγκόσμιες απειλές για τη δημόσια υγεία.
Για τον λόγο αυτό το ECDC δεν συνιστά τη χρήση της doxy-PEP ως παρέμβαση σε επίπεδο γενικού πληθυσμού. Αντίθετα προτείνει οι αποφάσεις να λαμβάνονται σε ατομικό επίπεδο μετά από αξιολόγηση του κινδύνου από εξειδικευμένο κλινικό γιατρό. Η εφαρμογή της μεθόδου θα πρέπει να εστιάζει κυρίως στην πρόληψη της σύφιλης και να απευθύνεται σε άτομα με πολύ υψηλή πιθανότητα μόλυνσης. Η ενημέρωση των χρηστών για τους πιθανούς κινδύνους και την αβεβαιότητα σχετικά με τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια είναι απαραίτητη προϋπόθεση πριν από την έναρξη οποιασδήποτε τέτοιας αγωγής.
