Τα τατουάζ μπορούν να προκαλέσουν ανεπιθύμητες αντιδράσεις κατά τη μαγνητική τομογραφία (MRI), όταν οι χρωστικές τους περιέχουν μεταλλικά ή μαγνητικά συστατικά που αλληλεπιδρούν με τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία του τομογράφου. Τοπική θέρμανση, κάψιμο, μυρμήγκιασμα, ερυθρότητα, πρήξιμο και, σε σπάνιες περιπτώσεις, εγκαύματα έχουν καταγραφεί στην ιατρική βιβλιογραφία. Παράλληλα, ορισμένα μελάνια μπορούν να προκαλέσουν παραμορφώσεις στις εικόνες και να δυσκολέψουν τη διάγνωση.
Τα στοιχεία παρουσιάζονται σε επιστημονική ανασκόπηση ερευνητών του Τμήματος Βιοϊατρικών Επιστημών της Σχολής Επιστημών Υγείας και Πρόνοιας του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής. Η εργασία με τίτλο «A Risk-Stratified Management Framework for Tattooed Patients in MRI: Integrating Physicochemical Properties with Clinical Safety Protocols» δημοσιεύθηκε στις 31 Αυγούστου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Applied Sciences του MDPI. Οι ερευνητές εξέτασαν τη σύσταση των σύγχρονων μελανιών, τις αλληλεπιδράσεις τους με το MRI, τις καταγεγραμμένες ανεπιθύμητες ενέργειες και τις επιπτώσεις στην ποιότητα της απεικόνισης.
Κρίσιμος παράγοντας είναι η σύσταση του μελανιού. Σε προϊόντα tattoo έχουν εντοπιστεί ενώσεις σιδήρου, όπως οξείδια του σιδήρου, αλλά και αλουμίνιο, χαλκός, τιτάνιο, βάριο, νικέλιο, χρώμιο, μαγγάνιο και κοβάλτιο. Οι συγκεντρώσεις μπορεί να διαφέρουν σημαντικά μεταξύ κατασκευαστών, αλλά ακόμη και μεταξύ διαφορετικών παρτίδων του ίδιου προϊόντος. Η εξωτερική εμφάνιση ενός τατουάζ δεν επιτρέπει ασφαλή πρόβλεψη της μαγνητικής συμπεριφοράς του μελανιού.
Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στα παλαιότερα τατουάζ. Στο προτεινόμενο σύστημα αξιολόγησης, τα πολύχρωμα τατουάζ πριν από το 2005 εντάσσονται σε κατηγορία μέτριου κινδύνου, ενώ κατά τον προεξεταστικό έλεγχο οι συγγραφείς συστήνουν αυξημένη προσοχή γενικότερα σε παλιά τατουάζ, , καθώς θεωρούν ότι έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να περιέχουν συσσωματώματα οξειδίων του σιδήρου με σιδηρομαγνητικές ιδιότητες. Η χρονολογία λειτουργεί ως ένδειξη αυξημένης προσοχής και όχι ως απόδειξη ότι ένα συγκεκριμένο παλιό τατουάζ περιέχει μέταλλα.
Η σημαντικότερη κλινικά αλληλεπίδραση αφορά τη θέρμανση από τις ραδιοσυχνότητες του MRI. Αγώγιμα υλικά μέσα στο τατουάζ μπορούν να ευνοήσουν την ανάπτυξη επαγόμενων ηλεκτρικών ρευμάτων και τοπικών σημείων αυξημένης θερμοκρασίας. Η γεωμετρία των σχεδίων, επηρεάζει επίσης τον κίνδυνο. Μεγάλα σχέδια, «blackout» tattoos, sleeves και κυκλικά τατουάζ που περιβάλλουν ένα άκρο ή τον κορμό αντιμετωπίζονται με μεγαλύτερη προσοχή, επειδή μπορούν θεωρητικά να λειτουργήσουν ως αγώγιμοι βρόχοι. Επιμήκη σχέδια ή συγκεντρώσεις χρωστικών μπορούν επίσης, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να εμφανίσουν το αποκαλούμενο «φαινόμενο κεραίας», αυξάνοντας την τοπική εναπόθεση ενέργειας.
Στη βιβλιογραφία έχουν περιγραφεί περιστατικά με πόνο, αίσθημα καύσου, ερυθρότητα, οίδημα και εγκαύματα πρώτου ή δεύτερου βαθμού. Κόκκινες και μαύρες χρωστικές εμφανίζονται συχνότερα στις δημοσιευμένες αναφορές περιστατικών. Ο απόλυτος κίνδυνος σοβαρής αντίδρασης παραμένει χαμηλός: σε μητρώο 1.032 ατόμων με διακοσμητικά τατουάζ που υποβλήθηκαν σε MRI έως 3 Tesla, δύο άτομα, δηλαδή 0,2%, ανέφεραν ήπια ζέστη ή μυρμήγκιασμα, χωρίς εγκαύματα ή μόνιμες επιπτώσεις.
Πρόσθετη προσοχή απαιτούν τα τατουάζ και το μόνιμο μακιγιάζ κοντά στα μάτια. Έχουν δημοσιευθεί περιστατικά με περικογχικό πρήξιμο και διαταραχές της όρασης μετά από MRI σε άτομα με permanent eyeliner, αν και η αιτιώδης σχέση δεν έχει τεκμηριωθεί οριστικά. Τα ιατρικά τατουάζ που χρησιμοποιούνται για τον εντοπισμό πεδίων ακτινοθεραπείας μπορεί επίσης να περιέχουν οξείδια σιδήρου.
Αβεβαιότητα υπάρχει και για τα τατουάζ που έχουν αφαιρεθεί με laser. Η διαδικασία κατακερματίζει τα σωματίδια της χρωστικής και μπορεί να αλλάξει τη χημική τους σύσταση, το μέγεθος και την κατανομή τους. Η επίδραση αυτών των αλλαγών στη συμπεριφορά τους μέσα στο MRI παραμένει ουσιαστικά αμελέτητη. Ένα μερικώς αφαιρεμένο τατουάζ μπορεί επίσης να διατηρεί αρκετή χρωστική ώστε να προκαλεί αλληλεπιδράσεις ή αλλοιώσεις στην εικόνα, παρότι δεν είναι πλέον έντονα ορατό στο δέρμα.
Τα τατουάζ μπορούν να αλλοιώσουν και τις εικόνες της μαγνητικής τομογραφίας. Τα μελάνια με οξείδια σιδήρου μπορούν να δημιουργήσουν απώλεια σήματος, γεωμετρικές παραμορφώσεις και artifacts που εκτείνονται πέρα από το τατουάζ. Τατουάζ στη μέση μπορεί να επηρεάσει MRI της οσφυϊκής μοίρας, στον ώμο την απεικόνιση της άρθρωσης και του βραχιονίου πλέγματος, ενώ τατουάζ στο στήθος μπορεί να δυσκολέψει καρδιακή MRI ή απεικόνιση του μαστού.
Οι συγγραφείς προτείνουν πριν από την εξέταση να καταγράφονται η ηλικία, το μέγεθος, η θέση και η μορφή του τατουάζ, καθώς και προηγούμενες αντιδράσεις σε MRI. Σε περιπτώσεις υψηλότερου κινδύνου προτείνονται τροποποιήσεις των παραμέτρων και των ακολουθιών, περιορισμός της έκθεσης σε ραδιοσυχνότητες, μονωτική επένδυση και συνεχής επικοινωνία με τον εξεταζόμενο. Τοπική ζέστη, μυρμήγκιασμα, παλμική αίσθηση ή πόνος κατά τη σάρωση πρέπει να αναφέρονται αμέσως.
Το σύστημα κατηγοριοποίησης κινδύνου που προτείνει η ανασκόπηση δεν έχει ακόμη επικυρωθεί σε προοπτικές κλινικές μελέτες και οι συγγραφείς διευκρινίζουν ότι δεν αποτελεί καθιερωμένο πρότυπο κλινικής πρακτικής. Παραμένουν σημαντικά ερευνητικά κενά σχετικά με την ακριβή πρόβλεψη της θέρμανσης στα συστήματα 7 Tesla, τις επιπτώσεις των χρωστικών που έχουν κατακερματιστεί με laser και τη δυνατότητα να προσδιορίζεται πριν από το MRI η πραγματική περιεκτικότητα ενός τατουάζ σε οξείδια του σιδήρου.
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση https://www.mdpi.com/2076-3417/16/17/8657
Αναφορά: Kefala, Vasiliki, Eleni Andreou, Vasiliki-Sofia Grech, Niki Tertipi, Eleni Sfyri, and Efstathios Rallis. 2026. “A Risk-Stratified Management Framework for Tattooed Patients in MRI: Integrating Physicochemical Properties with Clinical Safety Protocols” Applied Sciences 16, no. 17: 8657. https://doi.org/10.3390/app16178657
