Νέα ευρήματα συνδέουν το φάρμακο με αυξημένο κίνδυνο άνοιας κυρίως σε άτομα κάτω των 65 ετών
Ο πόνος στην πλάτη είναι μια από τις πιο συχνές αιτίες απουσίας από την εργασία και μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής. Περίπου το ένα τέταρτο των ενηλίκων στις Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζει σήμερα πόνο στην κάτω πλάτη ενώ σχεδόν το 80% θα εμφανίσει τέτοιο πόνο σε κάποια φάση της ζωής του σύμφωνα με το Αμερικάνικο Ινστιτούτο Υγείας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επικίνδυνο παγωτό που… “καίει το στόμα”: Ειδοποίηση από την Ευρώπη για δυνητικά σοβαρό κίνδυνο – Δείτε φωτογραφία
Για ορισμένους ανθρώπους ο πόνος στην πλάτη είναι τόσο έντονος και επίμονος που απαιτεί συνταγογράφηση φαρμάκων. Η γαμπαπεντίνη ένα αντισπασμωδικό φάρμακο που χρησιμοποιείται συνήθως για την επιληψία και τον νευρικό πόνο συνταγογραφείται πλέον και για την ανακούφιση του πόνου στην κάτω πλάτη. Ωστόσο νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Regional Anesthesia and Pain Medicine προειδοποιεί για αυξημένο κίνδυνο άνοιας σε όσους την λαμβάνουν.
Τα ευρήματα της μελέτης
Η έρευνα έδειξε ότι τα άτομα που έλαβαν γαμπαπεντίνη είχαν 29% υψηλότερο κίνδυνο να αναπτύξουν άνοια και 85% περισσότερες πιθανότητες να παρουσιάσουν ήπια γνωστική δυσλειτουργία σε σύγκριση με όσους δεν πήραν το φάρμακο. Ο κίνδυνος ήταν ιδιαίτερα αυξημένος για άτομα κάτω των 65 ετών. Ενήλικες ηλικίας 18 έως 65 ετών που χρησιμοποίησαν γαμπαπεντίνη είχαν σχεδόν διπλάσιες πιθανότητες να εμφανίσουν άνοια σε σχέση με όσους δεν την έλαβαν ποτέ. Όσοι είχαν περισσότερες από 12 συνταγές φάνηκε να διατρέχουν ακόμη μεγαλύτερο κίνδυνο.
Οι επιστήμονες δεν κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η γαμπαπεντίνη προκαλεί άμεσα άνοια ωστόσο τα ευρήματα δείχνουν ότι είναι σημαντικό να διερευνηθεί ο τρόπος με τον οποίο το φάρμακο επηρεάζει τον εγκέφαλο. Η γαμπαπεντίνη λειτουργεί παρόμοια με τον νευροδιαβιβαστή GABA ο οποίος συμβάλλει στην ηρεμία του νευρικού συστήματος. Η δράση της την καθιστά χρήσιμη σε νευρολογικές παθήσεις όπως η επιληψία και το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών. Παράλληλα όμως ενδέχεται να επηρεάζει αρνητικά την ικανότητα του εγκεφάλου να δημιουργεί νέες συνδέσεις κάτι που σχετίζεται με τη μνήμη και τη γνωστική λειτουργία.
Μια προηγούμενη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Frontiers in Pharmacology ενίσχυσε αυτή την υπόθεση συνδέοντας τη λήψη γαμπαπεντίνης και πρεγκαμπαλίνης με 45% αυξημένο κίνδυνο άνοιας. Ο κίνδυνος μεγάλωνε όσο μεγαλύτερη ήταν η διάρκεια χρήσης. Σε άτομα κάτω των 50 ετών τα ποσοστά τριπλασιάζονταν σε σύγκριση με τους ηλικιωμένους. Από την άλλη πλευρά υπάρχουν ενδείξεις ότι η γαμπαπεντίνη μπορεί να βοηθήσει άτομα που πάσχουν ήδη από άνοια. Μια ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε στο British Journal of Clinical Pharmacology διαπίστωσε ότι σε ορισμένους ασθενείς με Αλτσχάιμερ ή αγγειακή άνοια το φάρμακο μείωσε την επιθετικότητα και τη νευρικότητα ενώ βελτίωσε τον ύπνο και την επικοινωνία.
Η γαμπαπεντίνη χρησιμοποιείται και για την αντιμετώπιση άλλων καταστάσεων όπως η κατάθλιψη το άγχος οι κεφαλαλγίες και διάφορες μορφές χρόνιου πόνου. Δεν είναι όμως κατάλληλη για κάθε τύπο πόνου στην πλάτη. Σε περιπτώσεις όπως η ισχιαλγία που αφορά το ισχιακό νεύρο μπορεί να έχει αποτέλεσμα ενώ σε μυϊκούς πόνους προτιμώνται θεραπείες όπως φυσιοθεραπεία ή μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα.
Οι παρενέργειες της γαμπαπεντίνης περιλαμβάνουν υπνηλία ζάλη πονοκέφαλο και ναυτία ενώ σε κάποιες περιπτώσεις έχουν αναφερθεί προβλήματα ομιλίας αύξηση βάρους απώλεια μνήμης ή ακόμη και στυτική δυσλειτουργία. Η ταυτόχρονη χρήση της με αντικαταθλιπτικά αντιισταμινικά ή οπιοειδή μπορεί να ενισχύσει τον κίνδυνο αναπνευστικών προβλημάτων.
