Μελέτη δεκαετίας αποκαλύπτει τη νέα σιωπηλή αλλά πολύ επικίνδυνη επίδραση και των ζαχαρούχων και των διαιτητικών αναψυκτικών
Τα αναψυκτικά είναι από τα πιο δημοφιλή και διαδεδομένα προϊόντα παγκοσμίως — μια παγκόσμια βιομηχανία αξίας άνω των 470 δισεκατομμυρίων δολαρίων, που συνεχίζει να επεκτείνεται, παρά τις ολοένα αυξανόμενες ανησυχίες για την υγεία. Σύμφωνα με διεθνείς εκτιμήσεις, ο μέσος άνθρωπος στον πλανήτη καταναλώνει πάνω από 80 λίτρα αναψυκτικών τον χρόνο, με την Ευρώπη, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Μέση Ανατολή, να βρίσκονται στις πρώτες θέσεις.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το Φυσικό Μεταλλικό Νερό που ανακαλείται λόγω κολοβακτηριδίων
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ικαρία: Πώς πίνουν τον καφέ τους και ζουν περισσότερο – Τα ευρήματα της “The Ikaria Study”
Η επιτυχία τους δεν οφείλεται μόνο στη γεύση ή στην ευκολία, αλλά και στη γιγαντιαία δύναμη του μάρκετινγκ. Οι πολυεθνικές επενδύουν ετησίως δισεκατομμύρια δολάρια σε διαφημίσεις, χορηγίες και προωθητικές καμπάνιες που στοχεύουν από μικρά παιδιά έως αθλητές και οικογένειες. Οι καμπάνιες αυτές παρουσιάζουν τα αναψυκτικά ως συνώνυμα της δροσιάς, της ενέργειας και της κοινωνικής αποδοχής. Έτσι, παρά τις προειδοποιήσεις των ειδικών, παραμένουν βαθιά ριζωμένα στην καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων — από το πρωινό τραπέζι έως το δείπνο , τις γιορτές, τον κινηματογράφο και το γήπεδο.
Η ευρεία αυτή κατανάλωση έχει οδηγήσει επιστήμονες να διερευνούν ολοένα πιο συστηματικά τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις των αναψυκτικών, είτε με ζάχαρη είτε με τεχνητά γλυκαντικά. Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι η υπερβολική κατανάλωσή τους, συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο παχυσαρκίας, διαβήτη τύπου 2, καρδιαγγειακών νοσημάτων και μεταβολικών διαταραχών. Τα αναψυκτικά με ζάχαρη προκαλούν έντονες αυξήσεις του σακχάρου στο αίμα, προωθώντας τη λιπογένεση και τη φλεγμονή, ενώ εκείνα με τεχνητά γλυκαντικά — όπως ασπαρτάμη ή σουκραλόζη — έχουν κατηγορηθεί για επιδράσεις στο μικροβίωμα του εντέρου και πιθανή διατάραξη της ορμονικής ρύθμισης του μεταβολισμού. Έρευνες των τελευταίων ετών σε ΗΠΑ και Ευρώπη δείχνουν ότι ακόμη και η «διαιτητική» εκδοχή των αναψυκτικών με γλυκαντικά μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο λιπώδους ήπατος, ενώ μια αμερικανική μελέτη σε 100.000 γυναίκες διαπίστωσε 85% υψηλότερη πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του ήπατος σε όσες κατανάλωναν τουλάχιστον ένα ζαχαρούχο αναψυκτικό ημερησίως.
Μια νέα μεγάλη μελέτη που παρουσιάστηκε στο συνέδριο UEG Week 2025 στο Βερολίνο επιβεβαιώνει τις ανησυχίες. Οι ερευνητές παρακολούθησαν 123.788 συμμετέχοντες της UK Biobank χωρίς προϋπάρχουσα ηπατική νόσο, καταγράφοντας λεπτομερώς τη διατροφή τους. Διαπίστωσαν ότι τόσο τα αναψυκτικά με ζάχαρη (SSBs) όσο και εκείνα με τεχνητά γλυκαντικά (LNSSBs) συνδέονται με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης μεταβολικής δυσλειτουργικής λιπώδους νόσου του ήπατος (MASLD) — της πάθησης που παλαιότερα ήταν γνωστή ως μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος (NAFLD).
Η υψηλή κατανάλωση, πάνω από 250 γραμμάρια την ημέρα, αύξανε τον κίνδυνο κατά 50% για τα ζαχαρούχα και 60% για τα αναψυκτικά με τεχνητά γλυκαντικά. Κατά τη διάρκεια παρακολούθησης 10 ετών, 1.178 άτομα ανέπτυξαν MASLD και 108 πέθαναν από ηπατικές επιπλοκές. Εντυπωσιακό είναι ότι, ενώ τα ζαχαρούχα αναψυκτικά δεν συνδέθηκαν άμεσα με τη θνησιμότητα, τα διαιτητικά παρουσίασαν θετική συσχέτιση με αυξημένο κίνδυνο θανάτου από ηπατικές παθήσεις.
Η ασθένεια MASLD χαρακτηρίζεται από συσσώρευση λίπους στο ήπαρ, που προκαλεί φλεγμονή, πόνο, κόπωση και απώλεια όρεξης, ενώ σε προχωρημένα στάδια μπορεί να οδηγήσει σε κίρρωση ή καρκίνο. Οι ερευνητές εξηγούν ότι η ζάχαρη προκαλεί αιφνίδιες αυξήσεις σακχάρου και ινσουλίνης, αυξάνοντας το ουρικό οξύ και τη λιπογένεση. Αντίστοιχα, τα τεχνητά γλυκαντικά φαίνεται να επηρεάζουν το έντερο και την αίσθηση κορεσμού, οδηγώντας σε αυξημένη όρεξη και διαταραχή του μεταβολισμού. Οι επιστήμονες προτείνουν την αντικατάσταση των αναψυκτικών με νερό, το οποίο μειώνει τον κίνδυνο MASLD έως και 15%.
Το θέμα αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν δει κανείς τις πραγματικές συνέπειες σε ανθρώπινες ζωές. Ο Paul Cherry από το Hertfordshire της Αγγλίας είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Στα 40 του, διαγνώστηκε με διαβήτη τύπου 2 και μη αλκοολική λιπώδη νόσο του ήπατος, εξαιτίας του υπερβολικού εθισμού του στα ανθρακούχα ποτά. Παρά τη θεραπεία, η κατάσταση του ήπατός του επιδεινώθηκε ραγδαία, και το 2021 κατέρρευσε στο σπίτι του με αιμορραγία. Μεταφέρθηκε εσπευσμένα στο νοσοκομείο, όπου υποβλήθηκε σε επείγουσα χειρουργική επέμβαση και τελικά χρειάστηκε μεταμόσχευση ήπατος. Όπως περιγράφει ο ίδιος, η εμπειρία του ήταν η πιο τρομακτική της ζωής του.
Οι γιατροί απέδωσαν τη σοβαρή του κατάσταση στον μακροχρόνιο εθισμό του στα αναψυκτικά. Η περίπτωσή του επιβεβαιώνει όσα καταγράφονται και στη νέα μελέτη: η καθημερινή κατανάλωση τέτοιων ποτών, ανεξάρτητα από το αν περιέχουν ζάχαρη ή γλυκαντικά, επιβαρύνει το ήπαρ και μπορεί να οδηγήσει σε μη αναστρέψιμη βλάβη. Ερευνητές της Εθνικής Βιβλιοθήκης Ιατρικής των ΗΠΑ έχουν ήδη τεκμηριώσει ότι τόσο η φρουκτόζη όσο και η ασπαρτάμη και οι καραμελοχρωστικές συμβάλλουν στη συσσώρευση λίπους, στην αντίσταση στην ινσουλίνη και στη φλεγμονή του ήπατος. Οι ειδικοί τονίζουν ότι το νερό παραμένει η ασφαλέστερη επιλογή, όχι μόνο για την ενυδάτωση, αλλά και για τη μακροπρόθεσμη προστασία από ηπατικές, μεταβολικές και καρδιολογικές παθήσεις.
Αναφορές:
- Liu, L et al. Ζαχαρούχα και χαμηλής/μη ζάχαρης ποτά και κίνδυνοι στεατωτικής ηπατικής νόσου που σχετίζεται με μεταβολική δυσλειτουργία και θνησιμότητας που σχετίζεται με το ήπαρ: Μια προοπτική ανάλυση της βρετανικής βιοτράπεζας. Παρουσιάστηκε στην Εβδομάδα UEG 2025, 7 Οκτωβρίου 2025, Βερολίνο, Γερμανία.
- Girish, V. και John, S. Στεατωτική ηπατική νόσος που σχετίζεται με μεταβολική δυσλειτουργία (MASLD) . (2025). PMID: 31082077
- Younossi, ZM et al. Η παγκόσμια επιδημιολογία της μη αλκοολικής λιπώδους νόσου του ήπατος (NAFLD) και της μη αλκοολικής στεατοηπατίτιδας (NASH): μια συστηματική ανασκόπηση . (2023). Περιοδικά. DOI: 10.1097/HEP.0000000000000004
