Έρευνα σε 34.737 ενήλικες
Ο διαβήτης τύπου 2 αποτελεί μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες χρόνιες παθήσεις παγκοσμίως, με τον αριθμό των διαγνώσεων να αυξάνεται σταθερά τις τελευταίες δεκαετίες. Ανάμεσα στους παράγοντες κινδύνου που έχουν μελετηθεί εκτενώς, η διατροφή κατέχει κεντρική θέση. Μια νέα αμερικανική μελέτη έρχεται να προσθέσει σημαντικά δεδομένα στη συζήτηση αυτή, εστιάζοντας σε έναν τύπο τροφής που βρίσκεται στο επίκεντρο της επιστημονικής έρευνας εδώ και χρόνια και κατέχει εξέχουσα θέση στη διατροφή εκατομμυρίων ανθρώπων. Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύτηκαν στο British Journal of Nutrition, βασίζονται στην ανάλυση διατροφικών δεδομένων και δεικτών διαβήτη από 34.737 ενήλικες που συμμετείχαν στην Εθνική Έρευνα Υγείας και Διατροφής των ΗΠΑ για την περίοδο 2003 έως 2016.
Το κεντρικό εύρημα είναι σαφές. Η κατανάλωση κόκκινου κρέατος σε μεγάλες ποσότητες, και ιδίως επεξεργασμένου, συνδέεται με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2. Όσοι κατανάλωναν τις μεγαλύτερες ποσότητες εμφάνισαν έως 49% υψηλότερες πιθανότητες διαβήτη σε σύγκριση με εκείνους που κατανάλωναν τις μικρότερες. Για κάθε επιπλέον ημερήσια μερίδα, ο κίνδυνος αυξάνεται κατά 10 έως 16%, ανάλογα με τον τύπο. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το γεγονός ότι η συσχέτιση παρέμεινε στατιστικά ισχυρή ακόμη και μετά από διόρθωση για τον δείκτη μάζας σώματος, γεγονός που υποδηλώνει ότι ο κίνδυνος δεν εξηγείται απλώς από την παχυσαρκία.
Τι κάνει το κόκκινο κρέας επικίνδυνο για τον μεταβολισμό
Οι ερευνητές επισημαίνουν πολλαπλούς βιολογικούς μηχανισμούς που εξηγούν αυτή τη σύνδεση. Το κόκκινο κρέας περιέχει υψηλά επίπεδα κορεσμένου λίπους, το οποίο με την πάροδο του χρόνου επιδεινώνει την αντίσταση στην ινσουλίνη. Περιέχει επίσης αιμικό σίδηρο, ο οποίος σε υπερβολικές ποσότητες μπορεί να προκαλέσει οξειδωτικό στρες και να βλάψει τα κύτταρα που παράγουν ινσουλίνη στο πάγκρεας.
Το επεξεργασμένο κόκκινο κρέας προσθέτει επιπλέον επιβαρύνσεις. Λουκάνικα, μπέικον, ζαμπόν, σαλάμι και παρόμοια προϊόντα περιέχουν ενώσεις που σχηματίζονται κατά τη διαδικασία ωρίμανσης και το μαγείρεμα σε υψηλές θερμοκρασίες, οι οποίες ενδέχεται να αυξάνουν τη φλεγμονή. Επιπλέον, τέτοιες δίαιτες είναι συνήθως πλούσιες σε αλάτι και νιτρικά, που περαιτέρω υπονομεύουν την ευαισθησία στην ινσουλίνη, ενώ ταυτόχρονα τείνουν να υστερούν σε φυτικές ίνες, οι οποίες είναι απαραίτητες για τη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα.
Ενθαρρυντικά, η ίδια μελέτη διαπίστωσε ότι η αντικατάσταση κόκκινου κρέατος με φυτικές πρωτεΐνες, όπως ξηροί καρποί και όσπρια, ή με πουλερικά, γαλακτοκομικά, δημητριακά ολικής άλεσης, ψάρια ή αυγά, συνδεόταν με 9 έως 14% μείωση του κινδύνου. Η μεγαλύτερη προστατευτική επίδραση παρατηρήθηκε με τις φυτικές πηγές πρωτεΐνης.
Παρά το εντυπωσιακό μέγεθος του δείγματος, η μελέτη φέρει σημαντικούς μεθοδολογικούς περιορισμούς. Πρόκειται για εγκάρσια, παρατηρητική έρευνα, η οποία από τη φύση της δεν μπορεί να αποδείξει αιτιακή σχέση ανάμεσα στην κατανάλωση κόκκινου κρέατος και στην εμφάνιση διαβήτη. Τα δεδομένα διατροφής βασίστηκαν στην ανάκληση 24ωρης διατροφής, μέθοδος που δεν αποτυπώνει αξιόπιστα τις μακροχρόνιες διατροφικές συνήθειες. Η μελέτη επίσης δεν διακρίνει μεταξύ διαβήτη τύπου 1 και τύπου 2, δεν λαμβάνει υπόψη γενετικούς παράγοντες και δεν παρακολουθεί τους συμμετέχοντες στο χρόνο. Αυτοί οι περιορισμοί δεν ακυρώνουν τα ευρήματα, αλλά υπογραμμίζουν ότι η έρευνα προσθέτει ένα ακόμη στοιχείο σε μια συσσωρευόμενη επιστημονική βάση παρά αποτελεί οριστική απόδειξη. Η κατεύθυνση που δείχνουν τα δεδομένα είναι σαφής, ακόμη κι αν η ακριβής αιτιακή αλυσίδα δεν έχει αποδειχθεί πλήρως.
