Το τελευταίο διάστημα, το «νερό με chia» έχει εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες τάσεις στο TikTok και το Instagram. Βίντεο με εκατομμύρια προβολές υποστηρίζουν ότι το συγκεκριμένο ρόφημα συμβάλλει στην απώλεια βάρους, «καθαρίζει» τον οργανισμό, επιταχύνει τον μεταβολισμό και βελτιώνει την υγεία του εντέρου. Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι, παρότι οι σπόροι chia αποτελούν μια ιδιαίτερα θρεπτική τροφή, οι περισσότερες από αυτές τις εντυπωσιακές υποσχέσεις δεν επιβεβαιώνονται από τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα.
Οι σπόροι chia έχουν υψηλή διατροφική αξία
Οι σπόροι chia θεωρούνται μια τροφή πλούσια σε διαλυτές φυτικές ίνες, φυτική πρωτεΐνη και ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, ενώ παράλληλα παρέχουν σημαντικά μέταλλα, όπως ασβέστιο, μαγνήσιο και φώσφορο. Οι διαλυτές φυτικές ίνες απορροφούν νερό και σχηματίζουν μια γέλη, γεγονός που μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη λειτουργία του εντέρου, να υποστηρίξει το μικροβίωμα και να αυξήσει το αίσθημα του κορεσμού μετά το γεύμα.
Βοηθά πραγματικά στην απώλεια βάρους;
Παρά τη δημοφιλία του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι ειδικοί συμφωνούν ότι οι σπόροι chia από μόνοι τους δεν προκαλούν απώλεια βάρους. Η υψηλή περιεκτικότητά τους σε φυτικές ίνες μπορεί να επιβραδύνει την κένωση του στομάχου, βοηθώντας ορισμένους ανθρώπους να αισθάνονται χορτάτοι για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι αυξάνεται η καύση λίπους ή ότι επιτυγχάνεται απώλεια κιλών χωρίς συνολικές αλλαγές στη διατροφή και στον τρόπο ζωής.
Μία κουταλιά της σούπας σπόρων chia περιέχει περίπου 5 γραμμάρια φυτικών ινών και 1,5 έως 2 γραμμάρια πρωτεΐνης. Μέχρι σήμερα, οι διαθέσιμες επιστημονικές μελέτες δεν έχουν αποδείξει ότι η κατανάλωσή τους, από μόνη της, οδηγεί σε κλινικά σημαντική μείωση του σωματικού βάρους.
Δεν υπάρχουν αποδείξεις για «αποτοξίνωση»
Ένας ακόμη ισχυρισμός που κυκλοφορεί ευρέως είναι ότι το νερό με chia «αποτοξινώνει» τον οργανισμό ή «καθαρίζει» το ήπαρ. Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι δεν υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι σπόροι chia απομακρύνουν τοξίνες, καθαρίζουν το συκώτι ή επιταχύνουν τον μεταβολισμό. Οι λειτουργίες αυτές πραγματοποιούνται φυσιολογικά από το ήπαρ και τους νεφρούς ενός υγιούς οργανισμού, χωρίς να απαιτούνται ειδικά τρόφιμα ή ροφήματα.
Τι δείχνουν οι επιστημονικές μελέτες
Τα μέχρι σήμερα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η τακτική κατανάλωση chia ενδέχεται να προσφέρει ορισμένα μέτρια οφέλη σε κάποιους ανθρώπους. Ορισμένες μελέτες έχουν καταγράψει μικρή μείωση της περιφέρειας μέσης, ήπια μείωση της αρτηριακής πίεσης και βελτίωση ορισμένων δεικτών φλεγμονής.
Ωστόσο, τα στοιχεία σχετικά με τη μείωση της χοληστερόλης, τη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα και τη συνολική καρδιομεταβολική υγεία παραμένουν ασυνεπή και δεν επιτρέπουν ασφαλή συμπεράσματα. Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί τονίζουν ότι οι σπόροι chia δεν αποτελούν θεραπεία ούτε «υπερτροφή» με θαυματουργές ιδιότητες, αλλά μπορούν να ενταχθούν σε ένα συνολικά ισορροπημένο διατροφικό πρότυπο.
Προσοχή στην κατανάλωση ξηρών σπόρων chia
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στον τρόπο κατανάλωσης των σπόρων chia. Οι σπόροι έχουν την ικανότητα να απορροφούν πολλαπλάσια ποσότητα νερού από το βάρος τους και να διογκώνονται σημαντικά όταν έρχονται σε επαφή με υγρά. Η κατανάλωσή τους σε ξηρή μορφή και η λήψη νερού αμέσως μετά μπορεί να προκαλέσει διόγκωσή τους μέσα στον οισοφάγο, αυξάνοντας τον κίνδυνο πνιγμού ή απόφραξης, ιδιαίτερα σε άτομα με δυσκολία στην κατάποση.
Για τον λόγο αυτό συνιστάται να μουλιάζονται προηγουμένως σε επαρκή ποσότητα υγρού ή να καταναλώνονται μαζί με γιαούρτι, γάλα, βρόμη ή άλλες τροφές που περιέχουν υγρασία. Η υπερβολική πρόσληψη μπορεί επίσης να προκαλέσει γαστρεντερικές ενοχλήσεις, όπως φούσκωμα ή δυσκοιλιότητα, ιδιαίτερα σε άτομα που δεν καταναλώνουν συστηματικά πολλές φυτικές ίνες.
Πόση ποσότητα θεωρείται ασφαλής;
Οι διατροφολόγοι αναφέρουν ότι για τους περισσότερους υγιείς ενήλικες αρκούν μία έως δύο κουταλιές της σούπας σπόρων chia ημερησίως. Όσοι όμως έχουν χαμηλή πρόσληψη φυτικών ινών καλό είναι να ξεκινούν με περίπου ένα κουταλάκι του γλυκού την ημέρα και να αυξάνουν σταδιακά την ποσότητα, ώστε να προσαρμοστεί ο οργανισμός.
Πώς προτείνουν οι ειδικοί να καταναλώνονται
Αντί να καταναλώνεται αποκλειστικά ως «νερό με chia», οι ειδικοί θεωρούν προτιμότερο οι σπόροι να ενσωματώνονται στα γεύματα, καθώς έτσι βελτιώνεται η συνολική διατροφική αξία της διατροφής. Μπορούν να προστεθούν σε γιαούρτι, βρόμη ή smoothies, να χρησιμοποιηθούν για την παρασκευή chia pudding ή να ενσωματωθούν σε συνταγές για ψωμί ολικής άλεσης, pancakes και κέικ.
