Για πολλούς ανθρώπους, η επιλογή ανάμεσα σε καφέ και τσάι είναι κυρίως θέμα γεύσης, συνήθειας ή της ποσότητας καφεΐνης που θέλουν να καταναλώσουν μέσα στην ημέρα. Όταν όμως το ζητούμενο είναι η υγεία των οστών, τα δύο ροφήματα δεν φαίνεται να έχουν ακριβώς την ίδια εικόνα. Νέα μελέτη που παρακολούθησε για περίπου μία δεκαετία σχεδόν 9.700 γυναίκες ηλικίας 65 ετών και άνω διαπίστωσε ότι η κατανάλωση τσαγιού συνδεόταν με ελαφρώς υψηλότερη οστική πυκνότητα στο ισχίο, ενώ για τον καφέ δεν διαπιστώθηκε συνολικά σημαντική σχέση ούτε με την υψηλότερη ούτε με τη χαμηλότερη οστική πυκνότητα. Η ίδια μελέτη, ωστόσο, εντόπισε μια διαφορετική εικόνα όταν εξετάστηκε η πολύ υψηλή κατανάλωση καφέ. Οι γυναίκες που έπιναν περισσότερα από πέντε φλιτζάνια καφέ την ημέρα εμφάνισαν ενδείξεις χαμηλότερης οστικής πυκνότητας στις αναλύσεις που εξέταζαν μη γραμμικές σχέσεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι πέντε ή περισσότερα φλιτζάνια καφέ προκαλούν απώλεια οστικής μάζας, καθώς πρόκειται για παρατηρησιακή μελέτη και οι ερευνητές δεν μπορούν να αποδείξουν σχέση αιτίας και αποτελέσματος.
Το τσάι εμφάνισε διαφορετική εικόνα
Στην 10ετή ανάλυση, η κατανάλωση τσαγιού συνδεόταν με υψηλότερη οστική πυκνότητα στο συνολικό ισχίο. Η διαφορά ήταν μικρή, αλλά στατιστικά σημαντική, με μέση διαφορά περίπου 0,003 g/cm² μεταξύ των ομάδων που συγκρίθηκαν. Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης ότι η σχέση του τσαγιού με την οστική πυκνότητα διαφοροποιούνταν ανάλογα με τον δείκτη μάζας σώματος. Μια πιθανή εξήγηση αφορά τις πολυφαινόλες του τσαγιού, ιδιαίτερα τις κατεχίνες, οι οποίες έχουν αντιοξειδωτικές και άλλες βιολογικές δράσεις. Οι ουσίες αυτές έχουν μελετηθεί για πιθανή συμμετοχή στις διαδικασίες που σχετίζονται με τον σχηματισμό και τη διατήρηση του οστικού ιστού. Το τσάι, βέβαια, δεν αποτελεί από μόνο του θεραπεία ή μέσο πρόληψης της οστεοπόρωσης, και οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η παρατηρούμενη σχέση δεν αποδεικνύει ότι οι πολυφαινόλες του τσαγιού είναι η αιτία της διαφοράς. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε το 2025 και συμπεριέλαβε 14 παρατηρησιακές μελέτες με 562.838 συμμετέχοντες. Οι ερευνητές βρήκαν συσχέτιση τόσο της κατανάλωσης καφέ όσο και της κατανάλωσης τσαγιού με χαμηλότερο κίνδυνο οστεοπόρωσης. Για τον καφέ η αναλογία πιθανοτήτων ήταν 0,79, ενώ για το τσάι 0,75. Ωστόσο, οι μελέτες που συμπεριλήφθηκαν ήταν παρατηρησιακές, επομένως τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν ότι τα δύο ροφήματα προστατεύουν από την οστεοπόρωση.
Τι συμβαίνει με την καφεΐνη
Ένας από τους λόγους για τους οποίους ο καφές έχει εξεταστεί περισσότερο σε σχέση με τα οστά είναι η καφεΐνη. Η καφεΐνη μπορεί να επηρεάσει σε μικρό βαθμό την απορρόφηση του ασβεστίου, γεγονός που έχει οδηγήσει σε ανησυχίες για πιθανή επίδραση στην οστική υγεία. Ωστόσο, η επίδραση αυτή θεωρείται μικρή και αποκτά μεγαλύτερη σημασία όταν η συνολική πρόσληψη ασβεστίου από τη διατροφή είναι ανεπαρκής. Η εικόνα που προκύπτει από τις μελέτες είναι επομένως αρκετά πιο σύνθετη από το απλό «καφές ή τσάι». Μια παλαιότερη μετα-ανάλυση 20 μελετών, με περισσότερους από 508.000 συμμετέχοντες, δεν βρήκε σημαντική συσχέτιση της καθημερινής κατανάλωσης καφέ ή τσαγιού με την οστική πυκνότητα ή τον κίνδυνο κατάγματος ισχίου. Τα διαφορετικά αποτελέσματα μεταξύ των μελετών δείχνουν ότι η ποσότητα, η ηλικία, το φύλο, η συνολική διατροφή και άλλοι παράγοντες μπορεί να επηρεάζουν τη σχέση. Για αυτό και οι ειδικοί που σχολιάζουν τα ευρήματα δεν θεωρούν ότι κάποιος πρέπει να εγκαταλείψει τον καφέ και να στραφεί αποκλειστικά στο τσάι για να προστατεύσει τα οστά του. Η επαρκής πρόσληψη ασβεστίου και βιταμίνης D, η συστηματική άσκηση με αντιστάσεις και ασκήσεις φόρτισης των οστών, η αποφυγή του καπνίσματος και ο περιορισμός της υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ έχουν πολύ μεγαλύτερη σημασία για τη διατήρηση της οστικής υγείας.
Για τον μέσο καταναλωτή, επομένως, τα νέα δεδομένα δεν αποτελούν λόγο να θεωρήσει τον καφέ απαγορευμένο ρόφημα. Η μελέτη δείχνει περισσότερο ότι η πολύ υψηλή κατανάλωση καφέ μπορεί να αξίζει μεγαλύτερη προσοχή, ενώ το τσάι εμφανίζει ορισμένες ενδείξεις πιθανής θετικής συσχέτισης με την οστική πυκνότητα. Και στις δύο περιπτώσεις, όμως, πρόκειται για στοιχεία που χρειάζονται περαιτέρω έρευνα και δεν αντικαθιστούν τους καθιερωμένους παράγοντες που προστατεύουν τα οστά.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nutrients.
