Του Νίκου Ζορζοβίλη, BSc Dietetics – MSc Sport Nutrition
Καθώς πλησιάζει το καλοκαίρι και οι περισσότεροι στρέφουμε το βλέμμα μας προς την παραλία, δεν είναι λίγοι εκείνοι που πανικοβάλλονται στη θέα ενός φαινομενικά «ξαφνικού» αριθμού στη ζυγαριά. Είναι ένα φαινόμενο που πολλοί διατροφολόγοι γνωρίζουν καλά: η απότομη αύξηση βάρους που, σε πολλές περιπτώσεις, δεν αφορά λίπος, αλλά νερό. Το λεγόμενο «φούσκωμα» είναι μια παγίδα στην οποία πέφτουν ακόμα και οι πιο συνεπείς σε διατροφή και άσκηση.
Η αιφνίδια κατακράτηση υγρών, είτε μετά από ένα πλούσιο γεύμα είτε έπειτα από ένα ταξίδι γεμάτο απολαύσεις, μπορεί να κάνει το σώμα να φαίνεται και να νιώθεται βαρύτερο. Αν και πρόκειται για προσωρινό φαινόμενο, η ψυχολογική του επίδραση μπορεί να είναι σημαντική, ειδικά όταν βρισκόμαστε στην τελική ευθεία για τις καλοκαιρινές μας εμφανίσεις.
Η κατακράτηση νερού είναι απόλυτα φυσιολογική και επηρεάζεται από μια σειρά παραγόντων, με κυριότερους την υψηλή πρόσληψη νατρίου, την καθιστική ζωή, τις ορμονικές διακυμάνσεις και τη διατροφή πλούσια σε υδατάνθρακες. Τα κύτταρα του οργανισμού, για διάφορους λόγους, διατηρούν επιπλέον νερό στους ιστούς, δημιουργώντας αυτό το αίσθημα πρηξίματος, που συχνά παρατηρείται σε αστραγάλους, δάχτυλα ή γύρω από την κοιλιά.
Τι μπορούμε να κάνουμε
Η ζέστη και η αυξημένη έκθεση στον ήλιο εντείνουν την ανάγκη του οργανισμού για σωστή ρύθμιση των υγρών. Η ενυδάτωση, όσο παράδοξο κι αν ακούγεται, είναι ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους για να μειώσει κανείς την κατακράτηση. Όταν το σώμα γνωρίζει ότι έχει σταθερή και επαρκή πρόσληψη νερού, παύει να το αποθηκεύει.
Η μείωση του αλατιού στη διατροφή είναι επίσης καθοριστική. Τα έτοιμα γεύματα, τα επεξεργασμένα τρόφιμα και τα σνακ με υψηλή περιεκτικότητα σε νάτριο συμβάλλουν καθοριστικά στην ανισορροπία των υγρών στο σώμα. Αντίθετα, η κατανάλωση τροφών πλούσιων σε κάλιο –όπως φρούτα, λαχανικά και ξηροί καρποί– βοηθά στην αποβολή της περίσσειας νατρίου και στη φυσική αποσυμφόρηση των ιστών.
Η κίνηση παίζει επίσης κρίσιμο ρόλο. Ακόμη και το απλό περπάτημα ή ένα ελαφρύ πρόγραμμα γυμναστικής μπορεί να ενεργοποιήσει τη ροή του αίματος και τη λέμφο, βοηθώντας τον οργανισμό να αποβάλλει το πλεονάζον υγρό μέσω της εφίδρωσης και των ούρων. Ειδικά για όσους εργάζονται καθιστοί, η αλλαγή θέσης και η ήπια κίνηση ανά τακτά διαστήματα αποτρέπουν τη συγκέντρωση υγρών στα κάτω άκρα.
Δεν πρέπει να παραβλέπεται και ο ρόλος των υδατανθράκων. Καθώς κάθε γραμμάριο γλυκογόνου αποθηκεύεται με αρκετά γραμμάρια νερού, η απότομη αύξηση στην πρόσληψή τους (συχνό φαινόμενο σε γεύματα εορταστικού χαρακτήρα ή διακοπών) μπορεί να οδηγήσει σε φαινομενική αύξηση βάρους που όμως δεν αφορά λίπος. Αντιθέτως, μια μέτρια μείωση στην κατανάλωσή τους μπορεί να επιφέρει εντυπωσιακά αποτελέσματα στην εικόνα του σώματος μέσα σε λίγες μόλις ημέρες.
Το βασικό είναι να μην συγχέουμε το βάρος του νερού με το βάρος του λίπους. Για να αποκτήσει κάποιος ένα κιλό λίπους, απαιτείται η πρόσληψη περίπου 3.500 θερμίδων πάνω από τις ημερήσιες ανάγκες. Αυτό δύσκολα επιτυγχάνεται με ένα ή δύο «πειραγμένα» γεύματα. Αντιθέτως, το βάρος νερού είναι ευμετάβλητο και υπό έλεγχο, εφόσον ακολουθηθεί μια ισορροπημένη προσέγγιση.
