Τι λένε τα επιστημονικά στοιχεία
«Ένιωσα πιο ελαφριά», «έχασα βάρος», «βοηθάω το σώμα μου να αποτοξινωθεί» και άλλες τέτοιες παρόμοιες δηλώσεις κυριαρχούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όταν πρόκειται για καθαρισμούς με χυμούς. Η πρακτική αυτή, που προβάλλεται συχνά ως υγιεινή επανεκκίνηση του οργανισμού, έχει αποκτήσει μεγάλη απήχηση. Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι πίσω από την υποσχόμενη ευεξία κρύβονται επιστημονικά τεκμηριωμένες ανησυχίες. Η γαστρεντερολόγος Fazia Mir, MD, από την Αμερικανική Γαστρεντερολογική Εταιρεία, επισημαίνει πως πολλοί ασθενείς της ρωτούν για τέτοιους καθαρισμούς, προσδοκώντας αποτοξίνωση του ήπατος ή βελτίωση της εντερικής φλεγμονής. Αντίθετα όμως, όπως εξηγεί, η έλλειψη φυτικών ινών στους χυμούς οδηγεί σε διαταραχές του εντέρου και μπορεί να επιδεινώσει παθήσεις όπως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου.
Τα ελλιπή επιστημονικά δεδομένα και οι κίνδυνοι
Το Εθνικό Κέντρο Συμπληρωματικής και Ολοκληρωμένης Υγείας των ΗΠΑ υπογραμμίζει ότι τα επιστημονικά δεδομένα που στηρίζουν την αποτελεσματικότητα των καθαρισμών με χυμούς είναι ελάχιστα. Επιπλέον, η κατανάλωση μη παστεριωμένων χυμών μπορεί να εκθέσει το άτομο σε επικίνδυνους παθογόνους μικροοργανισμούς, όπως E. coli, σαλμονέλα ή ηπατίτιδα Α. Ακόμη και τα λεγόμενα «υγιεινά» υλικά, όπως τα παντζάρια και τα σκούρα πράσινα λαχανικά, μπορεί να αποβούν επιβλαβή λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς τους σε οξαλικά, ιδιαίτερα για άτομα με προδιάθεση σε πέτρες στα νεφρά. Περιστατικά οξείας νεφροπάθειας από smoothies πλούσια σε οξαλικά έχουν ήδη καταγραφεί στη βιβλιογραφία.
Δύο πρόσφατες μελέτες κατέδειξαν την αρνητική επίδραση των καθαρισμών με χυμούς στη μικροβιακή ισορροπία του εντέρου. Σε μία από αυτές, τριήμερος αποκλειστικός καθαρισμός με χυμούς προκάλεσε αύξηση φλεγμονωδών βακτηρίων, που σχετίζονται με διαπερατότητα του εντέρου και ενδεχομένως γνωστική εξασθένηση. Η χαμηλή πρόσληψη φυτικών ινών και η υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη θεωρούνται οι κύριες αιτίες των αλλαγών αυτών.
Μύθοι και πραγματικότητα
Η ιδέα ότι ο οργανισμός χρειάζεται εξωτερική βοήθεια για την αποτοξίνωση δεν ανταποκρίνεται στην επιστημονική πραγματικότητα. Το ήπαρ και οι νεφροί έχουν τη φυσική ικανότητα να επιτελούν τη λειτουργία αυτή συνεχώς και χωρίς ανάγκη εμπορικών διατροφικών παρεμβάσεων. Όπως τονίζει και η Maria Luisa Savo Sardaro, PhD, η διατροφή με υψηλή περιεκτικότητα σε σάκχαρα και χαμηλή σε φυτικές ίνες ενδέχεται να δημιουργήσει από νωρίς προδιάθεση για φλεγμονές, ιδιαίτερα όταν ενισχύεται από καθημερινές συνήθειες όπως η κατανάλωση συσκευασμένων χυμών στα σχολικά γεύματα.
Ενδεικτικά, μια ευρύτερη ανασκόπηση 83 μελετών διαπίστωσε ότι η χυμοποίηση αφαιρεί πολύτιμες φυτικές ίνες και θρεπτικά συστατικά, ενώ τα φυσικά σάκχαρα μετατρέπονται σε «ελεύθερα», με περιορισμένο διατροφικό όφελος. Αντίθετα, η κατανάλωση ολόκληρων φρούτων προσφέρει μεγαλύτερο κορεσμό, καλύτερη ρύθμιση της γλυκόζης και ευνοεί την πρεβιοτική υποστήριξη του μικροβιώματος. Οι τρέχουσες διατροφικές οδηγίες στις ΗΠΑ προτείνουν τουλάχιστον το ήμισυ της ημερήσιας πρόσληψης φρούτων να προέρχεται από ολόκληρα φρούτα, και όχι από χυμούς. Οι συγγραφείς της μελέτης προτείνουν μάλιστα την επικαιροποίηση των οδηγιών για το 2025, ώστε να αποσαφηνιστεί η υπερβολική κατανάλωση 100% χυμών φρούτων. Από την πλευρά τους, οι κλινικοί γιατροί ενθαρρύνουν την υιοθέτηση διατροφικών συνηθειών που προάγουν την υγεία μακροπρόθεσμα. Όπως επισημαίνει ο Dr. Ring, η αληθινή αποτοξίνωση δεν έρχεται με μονοήμερους καθαρισμούς αλλά με διατροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες, αντιοξειδωτικά και πολυφαινόλες.
