Τελικά τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα δεν είναι ο πραγματικός κακός πίσω από την υπερκατανάλωση τροφής
Εδώ και χρόνια, τα επεξεργασμένα τρόφιμα έχουν χαρακτηριστεί «ένοχα» για την παχυσαρκία και τα προβλήματα υγείας. Κυβερνήσεις συζητούν για απαγορεύσεις στη διαφήμιση, προειδοποιητικές ετικέτες και νέους φόρους. Όμως, σύμφωνα με νέα βρετανική μελέτη, το πρόβλημα ίσως δεν είναι τόσο απλό.
Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Λιντς ήθελαν να απαντήσουν τα ερωτήματα, τι πραγματικά κάνει τους ανθρώπους να αγαπούν ένα φαγητό; Και τι τους ωθεί να τρώνε υπερβολικά – όχι απλώς να το απολαμβάνουν, αλλά να συνεχίζουν να τρώνε αφού περάσει η πείνα; Μελέτησαν περισσότερους από 3.000 ανθρώπους, ζητώντας τους να αξιολογήσουν πάνω από 400 καθημερινά τρόφιμα — από μήλα και δημητριακά μέχρι μπισκότα και παγωτό. Ήθελαν να καταλάβουν όχι μόνο ποια τρόφιμα αρέσουν περισσότερο, αλλά και ποια οδηγούν σε υπερκατανάλωση.
Το βασικό συμπέρασμα ήταν εντυπωσιακό: δεν τρώμε υπερβολικά επειδή το φαγητό είναι επεξεργασμένο, αλλά επειδή πιστεύουμε ότι είναι “παχυντικό”, “γλυκό” ή “λιπαρό”. Δηλαδή η αντίληψη ενός τροφίμου ως γλυκού, λιπαρού ή πολύ επεξεργασμένου αύξανε την πιθανότητα υπερφαγίας, ανεξάρτητα από την πραγματική θρεπτική του αξία. Τα τρόφιμα που πιστεύεται ότι είναι πικρά ή πλούσια σε φυτικές ίνες είχαν το αντίθετο αποτέλεσμα. Με άλλα λόγια, οι πεποιθήσεις μας επηρεάζουν τη συμπεριφορά μας όσο και τα ίδια τα συστατικά του φαγητού. Αντίθετα, όταν θεωρούμε ότι ένα τρόφιμο είναι υγιεινό ή πλούσιο σε φυτικές ίνες, ασυνείδητα τρώμε λιγότερο.
Η μελέτη επίσης έδειξε ότι η κατηγορία «εξαιρετικά επεξεργασμένα τρόφιμα» (UPF) δεν εξηγεί σχεδόν τίποτα από τη διαφορά στη συμπεριφορά των καταναλωτών. Μόλις το 2% της προτίμησης και το 4% της υπερφαγίας σχετίζονταν με το πόσο “επεξεργασμένο” ήταν κάτι. Αντίθετα, ο τρόπος που το αντιλαμβανόμαστε παίζει πολύ μεγαλύτερο ρόλο.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι δεν πρέπει να «δαιμονοποιούμε» όλα τα επεξεργασμένα προϊόντα. Πολλά από αυτά – όπως τα εμπλουτισμένα δημητριακά ή οι φυτικές πρωτεΐνες – μπορούν να είναι χρήσιμα και θρεπτικά. Το πρόβλημα βρίσκεται περισσότερο στις διατροφικές μας συνήθειες, την ψυχολογία γύρω από το φαγητό και τις υπερβολές στη διαφήμιση. Όπως τόνισε ο καθηγητής Graham Finlayson, «οι άνθρωποι δεν τρώνε ετικέτες· τρώνε βάσει γεύσης, διάθεσης και συνήθειας».
