Διατροφικές βιταμίνες και ιχνοστοιχεία φαίνεται να συνδέονται με την εξέλιξη της περιοδοντίτιδας
Μια εκτεταμένη ανασκόπηση από το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο και το Τμήμα Οδοντιατρικής του ΕΚΠΑ εξετάζει τον ρόλο των διατροφικών αντιοξειδωτικών στην εμφάνιση και αντιμετώπιση της περιοδοντικής νόσου. Η μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Dentistry Journal (MDPI), αναλύει δεκάδες κλινικές και επιδημιολογικές έρευνες και καταλήγει ότι, παρά τις ενδείξεις για πιθανή προστατευτική δράση ορισμένων θρεπτικών συστατικών, τα διαθέσιμα δεδομένα παραμένουν αντιφατικά.
Η περιοδοντίτιδα, η πιο συχνή φλεγμονώδης πάθηση του στόματος, προκαλεί σταδιακή καταστροφή των στηρικτικών ιστών των δοντιών και συνδέεται στενά με την υπερπαραγωγή ελεύθερων ριζών. Η ανασκόπηση επιβεβαιώνει ότι τα υψηλά επίπεδα οξειδωτικού στρες στον οργανισμό συνδέονται με μεγαλύτερη βλάβη στους ιστούς, με δείκτες όπως MDA, 8-OH-dG και νιτρικό οξείδιο να εμφανίζονται σημαντικά αυξημένοι σε ασθενείς με περιοδοντίτιδα σε σύγκριση με υγιή άτομα. Ταυτόχρονα, η συνολική αντιοξειδωτική ικανότητα του οργανισμού φαίνεται μειωμένη, γεγονός που υποδηλώνει ότι η ανισορροπία μεταξύ οξειδωτικών και αντιοξειδωτικών μηχανισμών αποτελεί βασικό στοιχείο στη μηχανική της νόσου.
Οι ερευνητές εξετάζουν πώς τα αντιοξειδωτικά μικροθρεπτικά συστατικά —όπως οι βιταμίνες A, C, E και τα ιχνοστοιχεία χαλκός, ψευδάργυρος και σελήνιο— συμμετέχουν στη φυσική άμυνα του οργανισμού απέναντι στο οξειδωτικό στρες. Αυτές οι ουσίες είτε εξουδετερώνουν άμεσα τις ελεύθερες ρίζες είτε λειτουργούν ως απαραίτητοι συν-παράγοντες για ενζυματικά συστήματα, όπως η γλουταθειόνη υπεροξειδάση και η υπεροξειδική δισμουτάση. Η ανασκόπηση επισημαίνει ότι η διατροφή αποτελεί τη βασική πηγή αυτών των αντιοξειδωτικών και ότι η επάρκεια ή η έλλειψή τους μπορεί να επηρεάσει την πορεία της περιοδοντικής νόσου.
Η μελέτη συγκεντρώνει αποτελέσματα από δεκάδες παρατηρητικές έρευνες, οι οποίες εξετάζουν τη σχέση πρόσληψης αντιοξειδωτικών και κατάστασης των ούλων. Σε αρκετές από αυτές, υψηλότερη κατανάλωση βιταμίνης A ή C φαίνεται να συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης ή επιδείνωσης της περιοδοντίτιδας. Ωστόσο, άλλες έρευνες δεν καταγράφουν ανάλογη συσχέτιση. Η ασυνέπεια αυτή αποδίδεται σε σημαντικές μεθοδολογικές διαφορές: μικρά δείγματα, ανεπαρκής εκτίμηση της διατροφικής πρόσληψης μέσω απλών 24ωρων ανακλήσεων, αλλά και ελλιπής προσαρμογή για ισχυρούς παράγοντες κινδύνου όπως το κάπνισμα και ο διαβήτης.
Παρόμοιες αντιφάσεις καταγράφονται και στις κλινικές μελέτες που εξετάζουν συμπληρώματα αντιοξειδωτικών ως βοηθητική θεραπεία στην περιοδοντίτιδα. Ορισμένες μικρές δοκιμές δείχνουν ότι η χορήγηση βιταμινών —όπως η βιταμίνη Ε σε συνδυασμό με κλασική περιοδοντική θεραπεία— μπορεί να ενισχύσει τη μείωση της φλεγμονής και τη βελτίωση των κλινικών δεικτών. Άλλες, ωστόσο, δεν καταγράφουν σαφή οφέλη. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η έλλειψη τυχαιοποιημένων μελετών, οι διαφορετικές δόσεις και οι συνδυασμοί πολλών συμπληρωμάτων δυσκολεύουν την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων.
Παρά τους περιορισμούς, η ανασκόπηση καταλήγει πως οξειδωτικό στρες και ελλιπής αντιοξειδωτική άμυνα εμφανίζονται διαρκώς σε άτομα με περιοδοντίτιδα. Αυτό καθιστά λογική την υπόθεση ότι η βελτίωση της διατροφής —ή στο μέλλον η στοχευμένη χορήγηση θρεπτικών ουσιών— μπορεί να αποτελέσει μέρος μιας πιο ολοκληρωμένης στρατηγικής για τη διαχείριση της νόσου, σε συνδυασμό πάντα με την καθιερωμένη οδοντιατρική θεραπεία.
Στο καταληκτικό τμήμα της μελέτης, οι συντάκτες ζητούν πιο αυστηρά σχεδιασμένες έρευνες, μεγαλύτερες πληθυσμιακές μελέτες και πιο αξιόπιστες μεθόδους μέτρησης τόσο της διατροφικής πρόσληψης όσο και της σοβαρότητας της περιοδοντικής νόσου. Προτείνουν, επίσης, ότι η αξιοποίηση τεχνολογιών όπως τα foodomics και τα redoxomics θα μπορούσε να βοηθήσει στη βαθύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο τα θρεπτικά συστατικά επηρεάζουν τη νόσο.
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση https://www.mdpi.com/2304-6767/13/12/570
Αναφορά: Βαβέτση Κωνσταντίνα, Τζώρτζης Νομικός, Σπυρίδων Βασιλόπουλος και Γιώργος Α. Μπομπέτσης. 2025. “Effect of Nutritional Antioxidants on Periodontal Disease and Periodontal Therapy”
Dentistry Journal 13, αρ. 12: 570. https://doi.org/10.3390/dj13120570
