Νέα έρευνα του Penn State αποδεικνύει ότι η ποικιλία τροφίμων από μόνη της αποτελεί παράγοντα κινδύνου για υπερκατανάλωση
Σε γάμους, γιορτινά τραπέζια και εστιατόρια με μπουφέ, η αίσθηση της αφθονίας ταυτίζεται συχνά με την ελευθερία επιλογής. Νέα μελέτη ερευνητών του Τμήματος Διατροφικών Επιστημών του Pennsylvania State University, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Appetite, υποδηλώνει ότι αυτή η αίσθηση κρύβει έναν αθέατο κίνδυνο: Η ίδια η ποικιλία, ανεξάρτητα από μέγεθος μερίδας ή γεύση, ωθεί τους ανθρώπους να επιλέγουν σημαντικά περισσότερες θερμίδες.
Η μελέτη χρησιμοποίησε εικονική πραγματικότητα για να προσομοιώσει μπουφέ με διαφορετικό αριθμό επιλογών, επιτυγχάνοντας ελεγχόμενες συνθήκες που θα ήταν αδύνατο να αναπαραχθούν σε πραγματικό περιβάλλον. Προηγούμενη έρευνα των ίδιων ερευνητών είχε επαληθεύσει ότι οι επιλογές που κάνουν οι συμμετέχοντες σε εικονικό μπουφέ αντιστοιχούν στενά με αυτές που θα έκαναν σε πραγματικό, γεγονός που δίνει αξιοπιστία στα δεδομένα.
Τα νούμερα μιλούν
Πενήντα συμμετέχοντες ηλικίας 18 έως 65 ετών επισκέφθηκαν το εργαστήριο τρεις φορές, με μία εβδομάδα διαφορά, και σε κάθε επίσκεψη αντιμετώπιζαν εικονικό μπουφέ με εννέα, δεκαοχτώ ή εικοσιεφτά τρόφιμα. Τα αποτελέσματα ήταν αποκαλυπτικά. Οι συμμετέχοντες που επισκέφθηκαν το μπουφέ με εννέα επιλογές επέλεξαν λίγο πάνω από 600 γραμμάρια φαγητού, ενώ αυτοί που αντιμετώπισαν μπουφέ με δεκαοχτώ ή εικοσιεφτά επιλογές επέλεξαν πάνω από 900 γραμμάρια.
Το πιο ενδιαφέρον εύρημα όμως εμφανίστηκε όταν οι ερευνητές ανέλυσαν τις θερμίδες αντί για το βάρος. Ενώ φαινόταν να υπάρχει ένα γενικό ανώτατο όριο στο συνολικό βάρος φαγητού που επέλεγαν οι συμμετέχοντες, οι θερμίδες δεν ακολούθησαν το ίδιο μοτίβο: από 850 θερμίδες με εννέα επιλογές, ανέβηκαν στις 1.320 με δεκαοχτώ επιλογές, δηλαδή αύξηση περίπου 55%, και στις σχεδόν 1.500 θερμίδες με εικοσιεφτά επιλογές. Αυτό σημαίνει ότι ακόμα και όταν το συνολικό βάρος φαγητού δεν αυξάνεται αναλογικά, τα άτομα στρέφονται προς τρόφιμα με υψηλότερη ενεργειακή πυκνότητα όσο μεγαλώνει η ποικιλία.
Για να κατανοήσουν ποιοι είναι πιο ευάλωτοι σε αυτό το φαινόμενο, οι ερευνητές ζήτησαν από τους συμμετέχοντες να συμπληρώσουν ερωτηματολόγια για χαρακτηριστικά προσωπικότητας και διατροφικές συνήθειες, εξετάζοντας ανοιχτόμυαλη διάθεση, εξωστρέφεια, ευσυνειδησία, νευρωτισμό και συναισθηματική κατανάλωση φαγητού. Από όλα τα χαρακτηριστικά, μόνο η ευσυνειδησία, που σχετίζεται με αυτοπειθαρχία και στοχοθετημένη συμπεριφορά, φάνηκε να μετριάζει την επίδραση της ποικιλίας. Τα άτομα με υψηλά επίπεδα ευσυνειδησίας επηρεάζονταν λιγότερο από την επέκταση του μπουφέ.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα ευρήματα αυτά έχουν άμεσες εφαρμογές στον σχεδιασμό περιβαλλόντων εστίασης. Η ομάδα του Penn State ελπίζει ότι εντοπίζοντας λεπτές ενδείξεις όπως η ποικιλία, μπορεί να βοηθήσει να μεταφερθεί η ευθύνη από το άτομο προς τον έξυπνο σχεδιασμό των χώρων διατροφής. Με άλλα λόγια, το πρόβλημα δεν είναι απλώς η έλλειψη αυτοελέγχου, αλλά ένα σύγχρονο διατροφικό περιβάλλον που από μόνο του γεννά υπερκατανάλωση.
