Η έκθεση σε θόρυβο από κυκλοφορία αυξάνει το στρες, τον καρδιακό ρυθμό και τον κίνδυνο καρδιοαγγειακών προβλημάτων – ενώ οι ελληνικές πόλεις παραμένουν εκτός των διεθνών προτύπων προστασίας της υγείας
Το κυκλοφοριακό είναι η κυρίαρχη πηγή θορύβου για εκατομμύρια ανθρώπους σε μεγαλουπόλεις που εκτίθενται καθημερινά σε επίπεδα πάνω από τα 55 ή 65 ντεσιμπέλ, που θεωρούνται όρια για την προστασία της δημόσιας υγείας από τον θόρυβο. Το όριο των 55 dB κατά τη διάρκεια της νύχτας χρησιμοποιείται σε πολλές χώρες ως επίπεδο πάνω από το οποίο ο θόρυβος μπορεί να διαταράξει τον ύπνο. Η έκθεση πάνω από αυτό το όριο συνδέεται με δυσκολίες στον ύπνο, αυξημένο στρες και επιπτώσεις στο καρδιαγγειακό σύστημα, ακόμα και αν η ένταση φαίνεται μέτρια. Το όριο των 65 dB κατά τη διάρκεια της ημέρας θεωρείται το επίπεδο πάνω από το οποίο ο θόρυβος από την κυκλοφορία αρχίζει να επηρεάζει σημαντικά την υγεία, προκαλώντας αυξημένη αρτηριακή πίεση, στρες και ενδεχομένως μακροχρόνιες καρδιαγγειακές επιπτώσεις.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλείται παρτίδα ηλιελαίου από την αγορά – Έρευνες σε εξέλιξη για την «περίεργη» γεύση
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται πάνω από 2.800 μπουκάλια σαμπουάν – Εντοπίστηκε υψηλή συγκέντρωση καρκινογόνου ουσίας
Ακόμη και μία μόνο νύχτα με έκθεση σε θόρυβο από κυκλοφορία οχημάτων μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την καρδιά και τα αιμοφόρα αγγεία, ενώ ακόμη και μέτριος θόρυβος από την κυκλοφορία μπορεί να προκαλέσει αύξηση του καρδιακού ρυθμού και μείωση της ελαστικότητας των αγγείων, παράγοντες που μακροπρόθεσμα σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο καρδιακών προσβολών και εγκεφαλικών! Αυτό είναι το συμπέρασμα της μελέτης των επιστημόνων της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Μάιντς, με επικεφαλής τον Τόμας Μύντσελ, οι οποίοι, παρουσίασαν τα αποτελέσματα της στην επιστημονική επιθεώρηση «Cardiovascular Research».
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αποσύρεται σαλάμι με λιγότερο κρέας από αυτό που γράφει η συσκευασία – Οι πρακτικές νοθείας στα αλλαντικά για μείωση κόστους
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το ChatGPT ΔΕΝ κάνει για… ψυχολόγος! Κακή διαχείριση κρίσεων και 15 διαφορετικούς ηθικούς κινδύνους εντόπισαν οι επιστήμονες
Στη μελέτη συμμετείχαν 74 άτομα ηλικίας 18 έως 60 ετών, και διεξήχθη μέσα στα ίδια ταυπνοδωμάτιά τους. Οι νύχτες χωρίστηκαν σε περιόδους χωρίς επιπλέον θόρυβο και περιόδους κατά τις οποίες αναπαράχθηκε θόρυβος δρόμου μέσω ηχείων 30 ή 60 φορές για 1 λεπτό και 15 δευτερόλεπτα. Η ένταση κυμαινόταν μεταξύ 41 και 44 ντεσιμπέλ, επίπεδο αντίστοιχο με μια ήσυχη συνομιλία. Οι συμμετέχοντες δεν γνώριζαν εκ των προτέρων αν και σε ποιο επίπεδο θορύβου θα εκτίθεντο. Κατά τη διάρκεια της μελέτης απαγορεύτηκαν η κατανάλωση αλκοόλ, καφέ και νικοτίνης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αρώματα σε καλλυντικά και καθαριστικά: Πώς θα καταλάβουμε ποια μας ενοχλούν και πώς θα προστατευθούμε
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μόλυβδος στα παιδικά τρόφιμα: Τέλος στους «χαλαρούς» ελέγχους και τις προβληματικές πιστοποιήσεις
Το επόμενο πρωί μετρήθηκαν οι καρδιαγγειακές παράμετροι και αναλύθηκαν δείγματα αίματος για την παρουσία πρωτεϊνών φλεγμονής. Επιπλέον, με υπερηχογράφημα εξετάστηκε η ικανότητα των αιμοφόρων αγγείων να διαστέλλονται και να συστέλλονται με τον καρδιακό παλμό. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι συμμετέχοντες αντιδρούσαν διαφορετικά στον θόρυβο, αλλά συνολικά παρατηρήθηκαν λειτουργικές και βιολογικές αλλαγές, όπως αυξημένος καρδιακός ρυθμός, διαφοροποιήσεις σε πρωτεΐνες και μειωμένη ελαστικότητα των αγγείων. Η τελευταία θεωρείται πρώιμο προειδοποιητικό σήμα για την υγεία των αγγείων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μη δίνετε ιδέες: Ευρωπαϊκή χώρα επιβάλλει, για πρώτη φορά στον κόσμο, φόρο στην online αποθήκευση στο cloud
Οι συγγραφείς της μελέτης προτείνουν αυστηρά μέτρα προστασίας από τον θόρυβο, όπως ζώνες με όριο ταχύτητας 30 χλμ/ώρα και δημιουργία πράσινων περιοχών που λειτουργούν ως φυσικά φίλτρα θορύβου. «Η μείωση του θορύβου σημαίνει λιγότερο στρες για τα αγγεία, λιγότερη φλεγμονή στο αίμα και μακροπρόθεσμα λιγότερα καρδιακά επεισόδια και εγκεφαλικά», σημειώνει ο Μύντσελ.
Ο Κρίστοφ Μαακ από το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Βυρτεμβέργου χαρακτήρισε τη μελέτη καλά σχεδιασμένη και σημαντική, τονίζοντας όμως ότι δεν μπορεί να αποδειχθεί από αυτήν αν οι αλλαγές οδηγούν σε μόνιμη βλάβη. Παράλληλα, επισημαίνει ότι μπορεί να υπάρξουν φαινόμενα εξοικείωσης με τον θόρυβο. Ωστόσο, προηγούμενες επιδημιολογικές μελέτες έχουν δείξει ότι η έκθεση σε θόρυβο μπορεί να επιβαρύνει το καρδιαγγειακό σύστημα, καθιστώντας τα μέτρα προστασίας από τον θόρυβο σκόπιμα και ωφέλιμα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κύβοι φαγητού: Πολύ αλάτι και πρόσθετα, ελάχιστα θρεπτικά συστατικά – Τι δείχνει ανάλυση των συστατικών σε γνωστές μάρκες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Φυτοφάρμακα, μυκοτοξίνες και αρσενικό σε δημοφιλή συμπληρώματα διατροφής – Εργαστηριακό τεστ
Τι λέει ο Παγκόσμιος Οργανισμός υγείας και τι ισχύει στην Ελλάδα
Σύμφωνα με τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για τον Περιβαλλοντικό Θόρυβο στην Ευρώπη (Environmental Noise Guidelines for the European Region – WHO) του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, οι συνιστώμενες τιμές θορύβου από την κυκλοφορία οχημάτων για την προστασία της υγείας, ισχύουν τα εξής:
- Μέση ημερήσια έκθεση (Lden): Συνιστάται ο μέσος θόρυβος από δρόμο να μην υπερβαίνει τα 53 dB. Η έκθεση πάνω από αυτό το επίπεδο συνδέεται με αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία, όπως αυξημένη αρτηριακή πίεση, στρες και μακροχρόνιες καρδιαγγειακές επιπτώσεις.
- Νυχτερινή έκθεση (Lnight): Ο θόρυβος κατά τη διάρκεια της νύχτας πρέπει να είναι κάτω από 45 dB. Η υπέρβαση αυτού του ορίου συνδέεται με διαταραχές ύπνου, που με τη σειρά τους μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο καρδιοπάθειας και άλλων προβλημάτων υγείας.
- Συστάσεις πολιτικής: Ο WHO προτείνει ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να εφαρμόσουν μέτρα για μείωση της έκθεσης στον θόρυβο, τόσο στη πηγή όσο και στη διαδρομή μεταξύ πηγής και πληθυσμού, π.χ. με βελτιώσεις υποδομών, πράσινες ζώνες, ή όρια ταχύτητας.
- Βαθμός ισχύος σύστασης: Όλες οι προτάσεις χαρακτηρίζονται ως “Strong”, δηλαδή υπάρχει ισχυρή επιστημονική βάση για την προστασία της υγείας.
Συνολικά, ο πίνακας δείχνει ότι ακόμα και μέτριος θόρυβος από οδική κυκλοφορία μπορεί να επηρεάσει σοβαρά την υγεία, ειδικά τη νύχτα, και καθορίζει όρια για την προστασία των πολιτών.
Δυστυχώς, στην Ελλάδα, υπάρχει νομικό πλαίσιο για όρια θορύβου αλλά είναι διαφορετικό από τις απλές “συνιστώμενες” τιμές που υποδεικνύουν υγειονομικοί οργανισμοί (όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας). Η ελληνική νομοθεσία (Υπουργική Απόφαση που αντικαθιστά την παλαιότερη 17252/92) ορίζει ανώτατα επιτρεπτά όρια για τον κυκλοφοριακό θόρυβο που καταγράφονται σε απόσταση 2 μέτρων από την πρόσοψη των κτιρίων: L10 (18:00 ωρών μέτρησης): ~70 dB(A) - Leq (08:00–20:00): ~67 dB(A). Εκτός από αυτά τα τεχνικά όρια, υπάρχουν και νόμοι που απαγορεύουν “ενόχληση θορύβου” σε συγκεκριμένες ώρες (ήσυχες ώρες), όπως από αργά το βράδυ μέχρι το πρωί και το απόγευμα σε ορισμένες εποχές. Αυτές οι διατάξεις επικεντρώνονται στο κοινωνικό «δικαίωμα στην ησυχία» παρά στο περιβαλλοντικό όριο ντεσιμπέλ.
Το σκεπτικό της απόφασης για τα επιτρεπτά όρια θορύβου στηρίζεται σε συνδυασμό εθνικής και ευρωπαϊκής νομοθεσίας, επιστημονικών μελετών περιβαλλοντικού θορύβου από μεγάλα έργα υποδομής, καθώς και σε τεχνικά πρότυπα ISO για τη μέτρηση και αξιολόγηση των επιπέδων θορύβου. Ωστόσο, σύμφωνα με την Οδηγία 2002/49/ΕΚ τα κράτη μέλη πρέπει να χαρτογραφούν τον περιβαλλοντικό θόρυβο σε μεγάλες αστικές περιοχές, κύριους οδικούς άξονες, σιδηροδρομικές γραμμές και μεγάλα αεροδρόμια και να υιοθετούν σχέδια δράσης για την πρόληψη και μείωση του θορύβου. Η Ελλάδα δεν έχει ολοκληρώσει πλήρως τη στρατηγική χαρτογράφηση και τα σχέδια δράσης θορύβου που απαιτούνται, με αποτέλεσμα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να θεωρεί ότι παραβιάζει το ευρωπαϊκό πλαίσιο για την περιβαλλοντική προστασία από τον θόρυβο και να έχει ήδη ξεκινήσει την κλασική διαδικασία επί παραβάσει. Αυτό έχει οδηγήσει σε συχνές υπερβάσεις στα αστικά κέντρα και σε πρόσφατες ενέργειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έναντι της Ελλάδας για την έλλειψη ολοκληρωμένων σχεδίων δράσης και χαρτών θορύβου όπως απαιτείται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Με λίγα λόγια, τα ελληνικά όρια είναι πολύ πιο χαλαρά από αυτά που προτείνει η επιστήμη για την υγεία και δεν συνοδεύονται από ολοκληρωμένα σχέδια μείωσης θορύβου. Έτσι, στην πράξη οι ελληνικές πόλεις παραμένουν εκτός των διεθνών προτύπων προστασίας της υγείας.
