Κατηγορίες για συγκρούσεις συμφερόντων, επιστημονική σύγχυση και δημόσια παραπληροφόρηση
Η δημοσίευση μιας φαινομενικά εξειδικευμένης κλινικής δοκιμής σχετικά με την επίδραση της κετογονικής διατροφής στη χοληστερίνη έχει πυροδοτήσει νέο κύμα αντιπαραθέσεων στον κόσμο της διατροφικής επιστήμης, θέτοντας υπό αμφισβήτηση όχι μόνο τις μεθοδολογίες της έρευνας αλλά και τις προθέσεις των συντελεστών της.
Η μελέτη ξεκίνησε με σκοπό να εξετάσει τις επιπτώσεις της διατροφής χαμηλών υδατανθράκων σε δείκτες καρδιαγγειακής υγείας, ωστόσο οι εσωτερικές διαφωνίες έγιναν εμφανείς ήδη από τη φάση στρατολόγησης, όταν ο ερευνητής Nadolsky αποχώρησε από την ομάδα. Ένας από τους επικριτικότερους σχολιαστές της μελέτης είναι ο Klatt από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ, ο οποίος διατηρεί ενεργή παρουσία στο επιστημονικό και διαδικτυακό περιβάλλον, παρακολουθώντας στενά τις διαμάχες γύρω από τη χοληστερόλη.
Ο Klatt διατύπωσε σοβαρές ενστάσεις για μη δηλωμένες προκαταλήψεις και πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων, κυρίως γύρω από τον Dave Feldman, βασικό υποστηρικτή του λεγόμενου «λιπιδικού ενεργειακού μοντέλου», που προτείνει εναλλακτική ερμηνεία για τον ρόλο της LDL χοληστερίνης. Όπως ισχυρίζεται, ο Feldman δεν διαθέτει βιοϊατρική εκπαίδευση και είχε «έντονο συμφέρον» για τα αποτελέσματα της μελέτης, χωρίς αυτό να δηλωθεί κατάλληλα. Παρά τις καταγγελίες του προς το Lundquist Institute, όπου φιλοξενήθηκε η δοκιμή, δεν έλαβε καμία απάντηση.
Από την πλευρά της, η συν-συγγραφέας Soto-Mata υπερασπίστηκε τη διαφάνεια της διαδικασίας, τονίζοντας πως η μελέτη πληρούσε όλα τα δεοντολογικά και επιστημονικά πρότυπα, ενώ επιβλέφθηκε από ανεξάρτητη επιτροπή. Παρ’ όλα αυτά, η αντίδραση της επιστημονικής κοινότητας είναι διχασμένη: άλλοι απορρίπτουν τη μελέτη ως αναξιόπιστη, άλλοι τη χρησιμοποιούν για να τεκμηριώσουν ότι η κετογονική διατροφή ενδέχεται να έχει αρνητικές επιπτώσεις.
Ο Klatt, αποστασιοποιημένος από τα δύο κυρίαρχα στρατόπεδα δηλώνει «Γιατί προσπαθούμε να ερμηνεύσουμε αυτή τη μελέτη;», επισημαίνοντας πως το πλήθος των μεθοδολογικών προβλημάτων θα την καθιστούσε, κατά τη γνώμη του, μη δημοσιεύσιμη σε αυστηρότερα επιστημονικά περιοδικά. Η συζήτηση ωστόσο πήρε νέα τροπή με τη δημοσίευση της απάντησης των συγγραφέων σε επιστολή αναγνωστών. Εκεί, για πρώτη φορά ποσοτικοποιείται η αύξηση του τύπου αθηρωματικής πλάκας (NCPV) που αποτέλεσε βασικό αντικείμενο της μελέτης, κατά 42,8%. Η αύξηση αυτή, όπως αναφέρουν πλέον οι ερευνητές, είναι «συμβατή με τον αιτιώδη ρόλο της ApoB στην αθηροσκλήρωση», επιβεβαιώνοντας ουσιαστικά τη συμβατική επιστημονική θέση την οποία η μελέτη φαινόταν να αμφισβητεί. Η παράλειψη αυτής της πληροφορίας στην αρχική δημοσίευση αποδόθηκε σε «ειλικρινή παράβλεψη».
Ακόμη και η τεχνητή νοημοσύνη περιλαμβάνει πλέον το «λιπιδικό ενεργειακό μοντέλο» στις απαντήσεις της σε σχετικά ερωτήματα, ενώ ετοιμάζεται και ντοκιμαντέρ με τίτλο Cholesterol Code, που παρουσιάζει την προσωπική εμπειρία του Feldman και τα ευρήματα της επίμαχης μελέτης.
