Πρόσφατη επιστημονική έρευνα αξιολογεί τα βιοενεργά πεπτίδια που προέρχονται από γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα, εξετάζοντας με νέα ματιά τον ρόλο τους στη σύγχρονη διατροφή και την υγεία
Μελέτη με τίτλο “Bioactive Peptides from Dairy Products: A Systematic Review of Advances, Mechanisms, Benefits, and Functional Potential” του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Dairy εξετάζει συστηματικά τις τελευταίες δεκαετίες έρευνας γύρω από τα βιοενεργά πεπτίδια που προέρχονται από γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα, εστιάζοντας στις ιδιότητές τους, στους μηχανισμούς δράσης και στις πιθανές εφαρμογές τους σε τρόφιμα με λειτουργική αξία και συμπληρώματα διατροφής. Οι ερευνητές αναλύουν την παραγωγή αυτών των πεπτιδίων μέσω ενζυμικής υδρόλυσης, ζύμωσης και πέψης, διερευνώντας τη βιοδραστικότητά τους και τον ρόλο τους στη βελτίωση της υγείας.
Το άρθρο εξηγεί ότι το γάλα αποτελεί μια πλούσια πηγή πρωτεϊνών, από τις οποίες μπορούν να προκύψουν μικρότερα μόρια – τα βιοενεργά πεπτίδια – με σημαντικές επιδράσεις σε φυσιολογικές και μεταβολικές λειτουργίες. Αυτά τα πεπτίδια παρουσιάζουν δράσεις παρόμοιες με φαρμακευτικές ουσίες, αλλά χωρίς τις παρενέργειες που συχνά συνοδεύουν τα χημικά φάρμακα. Έχουν παρατηρηθεί αντιοξειδωτικές, αντιμικροβιακές, αντιυπερτασικές και αντιδιαβητικές ιδιότητες, οι οποίες ενισχύουν την άμυνα του οργανισμού και συμβάλλουν στη ρύθμιση της πίεσης, της φλεγμονής και της ευαισθησίας στην ινσουλίνη.
Η μελέτη δείχνει πως διαφορετικοί τύποι γάλακτος – από αγελάδα, κατσίκα, πρόβατο, καμήλα ή ακόμη και γαϊδούρα – παράγουν πεπτίδια με ποικίλα βιολογικά προφίλ, ανάλογα με την περιεκτικότητα σε καζεΐνες και άλλες πρωτεΐνες. Οι ερευνητές αναφέρουν ότι η ζύμωση με προβιοτικά βακτήρια, όπως τα στελέχη Lactobacillus helveticus και Lactiplantibacillus pentosus, αυξάνει την ποικιλία των παραγόμενων πεπτιδίων και ενισχύει τις ευεργετικές τους ιδιότητες. Τα προϊόντα ζύμωσης, όπως το γιαούρτι και το κεφίρ, λειτουργούν έτσι όχι μόνο ως πηγές πρωτεΐνης αλλά και ως «φορείς» βιοδραστικών ενώσεων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα πεπτίδια που εμποδίζουν τη δράση του ενζύμου μετατροπής αγγειοτενσίνης (ACE), το οποίο σχετίζεται με την αρτηριακή πίεση. Τέτοια πεπτίδια έχουν απομονωθεί από τυριά και ζυμωμένα γάλατα, επιβεβαιώνοντας ότι η βιοτεχνολογία των γαλακτοκομικών μπορεί να υποστηρίξει την ανάπτυξη φυσικών αντιυπερτασικών προϊόντων. Παράλληλα, έχει αποδειχθεί ότι τα ίδια προϊόντα περιέχουν πεπτίδια που ενισχύουν την αντιοξειδωτική ικανότητα και περιορίζουν τη φλεγμονή, συμβάλλοντας στην πρόληψη μεταβολικών νοσημάτων.
Σύμφωνα με τους συντάκτες, η πρόοδος στις τεχνικές πρωτεωμικής επιτρέπει την ταχύτερη ταυτοποίηση και πρόβλεψη της βιοδραστικότητας νέων πεπτιδίων. Ωστόσο, υπογραμμίζεται ότι η πλειονότητα των δεδομένων προέρχεται από εργαστηριακές και όχι κλινικές μελέτες. Η πραγματική βιοδιαθεσιμότητα, δηλαδή το ποσοστό αυτών των ενώσεων που απορροφάται και δρα στον ανθρώπινο οργανισμό, παραμένει ζήτημα που χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.
Η ανασκόπηση επισημαίνει ακόμη ότι τα γαλακτοκομικά προϊόντα αποτελούν σημαντικό κομμάτι της διατροφικής παράδοσης σε πολλές χώρες, με τις τοπικές μεθόδους παραγωγής να επηρεάζουν καθοριστικά το είδος και την ποσότητα των παραγόμενων βιοπεπτιδίων. Έτσι, οι παραδοσιακές τεχνικές, όπως η φυσική ζύμωση ή η ωρίμανση των τυριών, αποκτούν και επιστημονική σημασία ως μηχανισμοί δημιουργίας ουσιών με λειτουργική αξία.
Τελικά, οι ερευνητές καταλήγουν ότι τα βιοενεργά πεπτίδια των γαλακτοκομικών έχουν μεγάλες δυνατότητες αξιοποίησης στη βιομηχανία τροφίμων και στα nutraceuticals – δηλαδή στα προϊόντα που συνδυάζουν τροφή και θεραπευτική δράση. Η πρόκληση για τα επόμενα χρόνια είναι η μετάβαση από τα εργαστηριακά ευρήματα σε αποδεδειγμένα οφέλη για τον άνθρωπο, μέσω κλινικών δοκιμών και ανάπτυξης στοχευμένων προϊόντων. Συμπερασματικά η εργασία αυτή υπογραμμίζει ότι το γάλα και τα παράγωγά του δεν είναι απλώς θρεπτικά, αλλά και πηγή βιολογικά ενεργών μορίων με τη δύναμη να υποστηρίξουν την πρόληψη και τη διαχείριση χρόνιων παθήσεων, προσφέροντας μια νέα προοπτική στη σύνδεση διατροφής και υγείας.
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση: https://www.mdpi.com/2624-862X/6/6/65
Αναφορά: Μελέτη Ερμιόνη, Μιχάλης Κουρέας, Αθανάσιος Μανουράς, Περσεφόνη Γιαννούλη και Ελένη Μαλισσιόβα. 2025. “Βιοενεργά Πεπτίδια από Γαλακτοκομικά Προϊόντα: Μια Συστηματική Ανασκόπηση των Προόδων, των Μηχανισμών, των Οφελών και του Λειτουργικού Δυναμικού”
Dairy 6, αρ. 6: 65. https://doi.org/10.3390/dairy6060065
